Orzeczenie SN z 6 maja 1993 r., III ARN 21/93

Sprawa

sprawy ze skargi Prezydenta Miasta (...) na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 8 października 1992 r. SA/Po 958/92 uchyla zaskarżony wyrok i decyzje poprzedzające go (...).

Teza

Organy administracji wydając decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości powinny ograniczyć się do określenia działki, która zostaje wydzielona pod budowę ulicy.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Trafny zatem jest pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1987 - SA/Po 1435/87 /ONSA 1988 nr 2 poz. 53/, zgodnie z którym jeśli organ administracji wszczął postępowanie o podział nieruchomości na wniosek uprawnionych osób i wyraził zgodę na jej podział, nie może orzekać w decyzji o stanie własności działek wydzielonych w wyniku podziału; w decyzji o podziale nieruchomości może on jedynie określić działkę, która wydzielona została pod budowę ulicy w rozumieniu przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./.

Zawarte w art. 10 ust. 5 odesłanie do "zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości" oznacza odesłanie do regulacji odnoszących się do całokształtu kwestii normowanych przez rozdział 6 ustawy.

Ważnym elementem całokształtu prawnego unormowania w tym zakresie jest wprowadzenie pierwszeństwa realizacji celów publiczno-prawnych, jakie nie mogą być realizowane w inny sposób niż przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności w drodze umownej.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie władcze w kwestii wywłaszczenia poprzedzać powinno podjęcie próby umownego uregulowania nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę

W przypadku nabycia własności ex lege w trybie art. 10 ust. 5 odesłanie do "zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości" oznaczać powinno także i w tym wypadku obowiązek podjęcia próby umownego uregulowania stosunku między stronami /gmina - obywatel/ w zakresie, do jakiego odsyła art. 10 ust. 5.

Ponieważ samo przejście własności w tym wypadku nastąpiło ex lege, przedmiotem ewentualnych rokowań mogą być tylko kwestie odszkodowawcze.

Brak jednak podstaw do przyjęcia założenia, iż muszą one być regulowane wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej i że stosowanie rokowań /a potem ewentualnie umowy/ jest - inaczej, niż przy wywłaszczeniu sensu stricto - w wypadku odjęcia własności na cele publiczne na podstawie art. 10 ust. 5 - wyłączone.

Przewidziane w art. 10 ust. 5 ustawy odesłanie do "zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości" oznacza zatem w tym przypadku, iż przedmiotem rokowań między nabywcą nieruchomości /w tym wypadku gminą/ a jej dotychczasowym właścicielem, jest już tylko wysokość i sposób zapłaty odszkodowania za przejęte przez gminę grunty.