Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości wniósł w dniu 4 grudnia 1991 r. rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu odrzucającego skargę Krzysztofa D. na decyzję Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego we W. z dnia 11 kwietnia 1991 r. w przedmiocie zwolnienia osobnej kwatery stałej.
Rewidujący twierdził, iż postanowienie to narusza art. 2 ustawy z dnia 23 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 34 poz. 201/ i na podstawie art. 210 Kpa wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
Krzysztof D. będąc żołnierzem zawodowym otrzymał dla siebie i swojej rodziny osobną kwaterę stałą.
W związku z orzeczeniem przez Sąd Rejonowy Wrocław-Krzyki w dniu 9 grudnia 1987 r. rozwiązania małżeństwa Krzysztofa D., Komendant Garnizonu Wrocław wydał decyzję z dnia 21 stycznia 1989 r. (...), unieważniającą przydział i ustalającą warunki dalszego użytkowania tego lokalu przez rozwiedzionych małżonków do czasu przekwaterowania.
Po przydzieleniu spółdzielczego lokalu zamiennego Barbarze D. i opróżnieniu przez nią częściowo kwatery, garnizonowy organ kwaterunkowo-budowlany podjął decyzję o przekwaterowaniu Krzysztofa D. do kwatery zamiennej. przydzielonej decyzją Komendanta Garnizonu W. z dnia 5 lipca 1990 r. (...), utrzymaną w mocy decyzją Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego we W. z dnia 11 kwietnia 1991 r. (...).
Na powyższą decyzję Krzysztof D. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując na szereg nieprawidłowości w działaniach wojskowych organów kwaterunkowych, a między innymi na podjęcie wspomnianej decyzji z dnia 21 stycznia 1989 r. (...) o podziale kwatery mimo, że nie składał on w tym przedmiocie wniosku, jak też na niedoręczeniu mu, będącej przedmiotem skargi, decyzji z dnia 11 kwietnia 1991 r., dotyczącej przydziału lokalu zastępczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 czerwca 1991 r. odrzucił skargę, motywując to tym, że w myśl art. 2 ustawy z dnia 23 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, warunkiem zaskarżalności decyzji do sądu administracyjnego jest wszczęcie postępowania administracyjnego zwykłego w I instancji w danej sprawie po dniu 26 maja 1990 r., nie zaś postępowania sądowoadministracyjnego /postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 1990 r. - III SA 544/90 - OSP 1991 z. 1 poz. 29/. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed tą datą, dlatego wydana - w jego toku - decyzja ostateczna nie mogła być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wnoszący rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zwrócił przede wszystkim uwagę, iż w rozpatrywanym przypadku występują dwie osobne sprawy: pierwsza dotyczy unieważnienia decyzji z dnia 21 stycznia 1989 r. o przydziale kwatery i ustaleniu warunków jej użytkowania przez rozwiedzionych małżonków D. i druga - kwestionowana w skardze do Sądu przez Krzysztofa D. - odnosząca się do przydziału kwatery zamiennej. W tej drugiej sprawie decyzję w pierwszej instancji wydał Komendant Garnizonu W. w dniu 5 lipca 1990 r. Wynika z tego, że sprawa ta, jako wszczęta po 26 maja 1990 r., podlegała merytorycznej kontroli sądowej.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nawet w wypadku przyjęcia, że wydanie decyzji z dnia 5 lipca 1990 r. w przedmiocie przydziału kwatery zastępczej, jest kontynuacją sprawy zakończonej decyzją z dnia 21 stycznia 1989 r. o unieważnieniu przydziału osobnej kwatery stałej, to i wówczas stanowisko Sądu, odrzucające skargę strony, nie może być uznane za zgodne z treścią art. 2 ustawy nowelizującej Kpa i powinno ulec uchyleniu w związku z podjętą w tej kwestii przez Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 14 czerwca 1991 r. /III AZP 2/91/.
Sąd Najwyższy w uchwale tej - stwierdzając, że decyzje wydane w sprawach o wznowienie postępowania /art. 145 Kpa/ lub o stwierdzenie nieważności decyzji /art. 156 Kpa/ w postępowaniu wszczętym po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8 ze zm./ mogą być zaskarżone do Sądu Administracyjnego - wyjaśnił jednocześnie, że zasada wyrażona w uchwale odnosi się wprost do przepisu art. 14 ustawy z dnia 3 stycznia 1980 r., ale jej treść wskazuje na kierunek wykładni art. 2 ustawy z dnia 24 maja 1990 r., który to przepis spełnia dokładnie tę samą rolę w rozszerzeniu zakresu sądowej kontroli decyzji. jaką przepis ustawy z 1980 r. spełniał niegdyś przy jej wprowadzeniu.
Zdaniem Sądu Najwyższego rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, a argumenty na jakie się powołuje - przekonywające. Rzeczywiście, sprawa anulowania przez właściwe wojskowe władze kwaterunkowe przydziału dotychczasowej kwatery, z uwagi na zmienioną sytuację rodzinną /co nastąpiło w drodze decyzji z dnia 21 stycznia 1989 r., jest osobna i materialnie /z uwagi na przedmiot/ odrębna od sprawy przydziału stronie nowej, zamiennej kwatery /decyzja z dnia 5 lipca 1990 r./. W każdej z tych spraw toczyło się osobne postępowanie, gromadzono dowody, przygotowano i wydawano rozstrzygnięcia w formie decyzji. Każda z tych decyzji może i powinna podlegać kontroli w przewidzianym dla niej przez prawo trybie.
Nie ma żadnej racjonalnej ani prawnej przesłanki, by zakładać. iż decyzja z dnia 5 lipca 1990 r., wydana w sprawie przydziału kwatery, miałaby zatem być wolna od kontroli sądu administracyjnego w sytuacji, gdy z datą 26 maja 1990 r. wprowadzono powszechną kontrolę sądową decyzji administracyjnych opartą na zasadzie klauzuli generalnej. Art. 2 ustawy z dnia 23 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 34 poz. 201/ nie pozostawia w tym względzie żadnej wątpliwości. Gdyby zresztą nawet takie wątpliwości zaistniały, to - jak trafnie wskazuje rewidujący - musiałyby one w świetle uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 14 czerwca 1991 r. /III AZP 2/91 - OSNCP 1992 nr 1 poz. 3/ być rozstrzygane na korzyść rozszerzania zakresu takiej kontroli, a nie na rzecz jej ograniczania.