Orzeczenie SN z 27 maja 1987 r., III AZP 4/87

Sprawa

w sprawie ze skargi Józefa J. na decyzję ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 11 listopada 1985 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania Czy organ administracji państwowej na podstawie art. 200 par. 2 Kpa może zmienić lub uchylić własną decyzję kasacyjną, skoro od decyzji tej nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego? podjął następującą uchwałę:

Rozpoznanie

na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 1986 r. IV SA 174/86 do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 Kpc:

Teza

Organ administracji państwowej może w trybie art. 200 par. 2 Kpa zmienić lub uchylić wyłącznie taką decyzję, od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Istota zagadnienia sprowadza się do wykładni przepisu art. 200 par. 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem "organ administracji państwowej, o którym mowa w par. 1, przekazuje skargę wraz z aktami do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Może też w tym terminie, jeżeli uzna w całości skargę za słuszną, zmienić lub uchylić decyzję (...)".

Z takiego sformułowania wynika, że autokontrola decyzji przez organ administracyjny wchodzi w rachubę dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 200 par. 2 Kpa nie można pomijać treści par. 1, do którego zresztą odsyła par. 2, gdyż par. 2 stanowi część całej dyspozycji zawartej w art. 200 Kpa. Wykładnia art. 200 par. 2 Kpa uwzględniająca treść normatywną par. 1, regulującego sposób wnoszenia skargi, prowadzi do wniosku, że organ administracji w trybie art. 200 par. 2 Kpa może dokonać kontroli wyłącznie takich decyzji, od których przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Na to, że wolą ustawodawcy było przyznanie organowi administracyjnemu w zasadzie takich samych kompetencji jak sądowi administracyjnemu w zakresie kontroli decyzji administracyjnych, wskazuje zamieszczenie art. 200 Kpa w dziale VI pt. "Zaskarżanie decyzji sądu administracyjnego", z której wypływa deklaracja wyraźnych intencji ustawodawcy, aby organ administracyjny miał możność po zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego naprawienia błędu we własnym zakresie bez potrzeby przedstawiania akt temu sądowi.

Brak jest przekonujących argumentów dla uzasadnienia odmiennego poglądu przyjmującego, że organ administracji w trybie omawianego przepisu może zmienić lub uchylić również takie decyzje, od których nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zakres kompetencji organu administracji w przedmiocie kontroli decyzji zaskarżonych do sądu administracyjnego został przez ustawodawcę wyraźnie określony w art. 200 par. 2 Kpa. Z przepisu tego w zestawieniu z art. 196 par. 1 i art. 207 Kpa, określającymi kompetencje sądu administracyjnego, wynika, że kompetencje organu administracji w omawianej kwestii są szersze od kompetencji sądu administracyjnego tylko o tyle, że organ administracji w ramach autokontroli może też zaskarżoną decyzję zmienić.

Artykuł 200 par. 2 Kpa pozostawia organowi administracji w zakresie autokontroli decyzji swobodę wyboru. Użyty w hipotezie przepisu zwrot "może też w tym terminie, jeśli uzna skargę za słuszną, zmienić lub uchylić decyzję (...)", nie wiąże organu administracji żadnymi kryteriami. Od woli organu zależy więc, czy dokona autokontroli. Jeśli jednak decyduje się taką kontrolę przeprowadzić, powinien przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi rozważyć jej dopuszczalność z punktu widzenia przedmiotu zaskarżenia, legitymacji skarżącego oraz - czy skarga została wniesiona w terminie. Ocena zasadności skargi bowiem jest uwarunkowana dopuszczalnością jej wniesienia. W razie stwierdzenia niedopuszczalności skargi z przyczyn, których brak nie może być uzupełniony, organ administracji przesyła skargę sądowi administracyjnemu.

Wobec takiego unormowania udzielenie odpowiedzi zależy od rozstrzygnięcia kwestii wstępnej, a mianowicie, czy od decyzji organu administracji państwowej uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przysługuje skarga do sądu administracyjnego?

Kwestię tę rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 15 grudnia 1984 r. III AZP 1/84 /OSNCP 1985, z. 10 poz. 144/ stwierdzając, że "od decyzji organu administracji państwowej uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia /art. 138 par. 2 Kpa/ nie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego". W konsekwencji takiego poglądu przyjąć należy, że organ administracji państwowej nie może w trybie art. 200 par. 2 Kpa zmienić lub uchylić decyzji organu administracji państwowej uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania.

Z tych względów na postawione pytanie udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.