Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zagadnienia prawne, których dotyczą pytania, wymagają scharakteryzowania kolejnych zmian w stanie prawnym, albowiem dopiero na tej podstawie można poprawnie określić ich treść. Nie należy przy tym ograniczyć się tylko do scharakteryzowania zmian w uregulowaniu prawnym działalności gospodarczej z udziałem kapitału zagranicznego, lecz również trzeba ukazać te zmiany w powiązaniu z unormowaniem Prawa celnego, w tej bowiem dziedzinie zaszły zmiany głębokie i istotne dla rozpoznawanych zagadnień prawnych. Ustawa z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1984 nr 57 poz. 290/ w art. 15 ust. 1 stanowiła, że może być ustanowione cło przywozowe i wywozowe, które było wprowadzone w drodze rozporządzeń ministerialnych, w art. 20 ust. 4 zaś ustawa zawierała postanowienie dopuszczające jednostkowe zwolnienia od cła. W takim stanie regulacji prawnej spraw celnych weszła w życie dnia 1 stycznia 1989 r. ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/, która w art. 30 ustanowiła ustawowe zwolnienia od cła i podobnych opłat przedmioty "stanowiące wkład niepieniężny wspólników do kapitału zakładowego spółki w postaci maszyn, urządzeń i wyposażenia oraz innych środków przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu" /pkt 1/ oraz zakupione w okresie trzech lat od utworzenia spółki "maszyny, urządzenia i wyposażenie oraz inne środki przeznaczone do prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej" /pkt 2/.
W okresie obowiązywania tej ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 1990 r., zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/, która jako zasadę ustanowiła cło przywozowe /art. 4 ust. 1/, dopuszczając wyjątki określone w przepisach prawa oraz w art. 14 ust. 1, w drodze enumeracji pozytywnej wyczerpującej /w tekście pierwotnym liczącej 38 punktów/, wymieniając towary wolne od cła i pozwolenia na obrót przez granicę. W tym samym dniu, w którym uchwalono Prawo celne, ustawą z dnia 28 grudnia 1989 r. znowelizowano ustawę z dnia 23 grudnia 1988 r. /Dz. 41 poz. 325/; nowela ta weszła w życie razem z nowym Prawem celnym dnia 1 stycznia 1990 r. i nie dotknęła ona art. 30 ustawy /jego treść była już przytoczona wcześniej/.Prawo celne było wielokrotnie nowelizowane i jedna z tych nowelizacji została dokonana ustawą z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, której art. 32 wprowadził do art. 14 ust. 1 Prawa celnego pkt 39 w brzmieniu następującym: "środki trwałe stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 3 lat, licząc od dnia odprawy celnej".
W tejże ustawie, przekształcającej spółki powołane na mocy ustawy z 1988 r. w spółki w rozumieniu ustawy z 1991 r. /art. 35/, z zastrzeżeniem niepogorszenia warunków ich działania przy dostosowaniu do nowych przepisów /art. 43 ust. 3/, w art. 37 ust. 5 zamieszczono przepis następujący: "Spółki, na których utworzenie zezwolenie zostało wydane na podstawie ustawy, o której mowa w art. 35, korzystają ze zwolnień od cła przywozowego w okresie trzech lat od utworzenia spółki w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu". Przepisy ustawy, o której mowa w art. 35, są to przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r., natomiast przedmiot działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu w świetle przepisów ustawy z 1988 r. należy ustalić na podstawie kilku jej przepisów, a w szczególności na podstawie: art. 1 ust. 2, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 11 ust. 1 oraz art. 16 ust. 6; art. 1 ust. 2 stanowił, że działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest działalność wytwórcza, budowlana i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych"; art. 10 ust. 1 pkt 2 stanowił, że "wniosek o wydanie zezwolenia powinien określać: (...) 2/ przedmiot i rozmiary działalności gospodarczej spółki, w tym w zakresie eksportu i importu"; art. 11 ust. 1 stanowił, że zezwolenie określa: 1/ wspólników, nazwę i siedzibę spółki, lokalizację jej zakładów gospodarczych oraz przedmiot i zakres działalności spółki, 2/ proporcje, w jakich kapitał zakładowy spółki ma zostać wniesiony przez poszczególnych wspólników, oraz formy wkładów (...)"; art. 16 w ust. 6 ustanowił zaś, iż wartość i rodzaj wkładów niepieniężnych powinny być określone w akcie założycielskim spółki (...)".
Dodać należy, że przepis art. 5 ust. 2 ustawy z 1988 r. preferował działalność taką, jaką prowadzi Spółka P.-B. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na to, że nowelizacja art. 14 ust. 1 Prawa celnego trwale zmieniła zakres stałych zwolnień od cła i pozwoleń na obrót przez granicę, natomiast art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym, zamieszczony w jej rozdziale 5, zatytułowanym: "Przepisy przejściowe i końcowe", wprowadzał przepis stanowiący o zwolnieniu od cła, obowiązujący w okresie trzech lat, liczonych indywidualnie dla każdej spółki działającej w dniu wejścia w życie ustawy z 1991 r. /tzn. w dniu 18 lipca 1991 r./. Artykuł 37 ust. 5 ustawy z 1991 r. ustanawia wyjątek w rozumieniu art. 4 ust 1 Prawa celnego, ponieważ określa przesłanki zwolnienia od cła inaczej niż przepis art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego.
Dodać należy, że przepis art. 5 ust. 2 ustawy z 1988 r. preferował działalność taką, jaką prowadzi Spółka P.-B. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na to, że nowelizacja art. 14 ust. 1 Prawa celnego trwale zmieniła zakres stałych zwolnień od cła i pozwoleń na obrót przez granicę, natomiast art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym, zamieszczony w jej rozdziale 5, zatytułowanym: "Przepisy przejściowe i końcowe", wprowadzał przepis stanowiący o zwolnieniu od cła, obowiązujący w okresie trzech lat, liczonych indywidualnie dla każdej spółki działającej w dniu wejścia w życie ustawy z 1991 r. /tzn. w dniu 18 lipca 1991 r./. Artykuł 37 ust. 5 ustawy z 1991 r. ustanawia wyjątek w rozumieniu art. 4 ust 1 Prawa celnego, ponieważ określa przesłanki zwolnienia od cła inaczej niż przepis art. 14 ust. 1 pkt 39 Prawa celnego.
Ze stałego zwolnienia od cła przywozowego i pozwolenia na przywóz, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 37 Prawa celnego, korzystają środki trwałe wnoszone jako aport do spółki przez podmiot zagraniczny, natomiast na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy z 1991 r. ze zwolnienia od cła przywozowego korzystają wyłącznie towary sprowadzane przez spółkę w zakresie jej przedmiotu działalności gospodarczej, ustalanego indywidualnie na podstawie dawniej wydanego zezwolenia na podjęcie działalności przez spółkę z udziałem zagranicznym. W wypadku przyjęcia takiego stanowiska, jakie zajął Prezes Głównego Urzędu Ceł, okaże się, że jeden z przepisów obowiązujących jest zbędny, a jak wiadomo wykładnia prawa nie może prowadzić do takiego skutku.
Uchylenie ustawy z 1988 r. i brak takiego odwołania się do jej przepisów art. 37 ust. 5 ustawy z 1991 r. /jak to czyni się w art. 37 ust. 1 tej ustawy/ nie daje podstaw do określenia zakresu uprawnień w obrocie towarowym z zagranicą na podstawie art. 30 ustawy z 1988 r. W świetle przeprowadzonych rozważań nad obowiązującym stanem prawnym i jego odniesieniami do wcześniej obowiązujących w tej materii przepisów nie zachodzi potrzeba udzielenia odpowiedzi na drugie pytanie, które dotyczy treści już nie obowiązującego przepisu prawnego. Z przytoczonych wyżej powodów i na podstawie powołanych przepisów prawnych udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.