Orzeczenie SN z 12 września 1986 r., III PRN 4/86

Sprawa

sprawy ze skargi (...) na decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (...) w przedmiocie wydania zaświadczenia stwierdzającego uprawnienia do świadczeń kombatanckich

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 1985 r. II SA 883/85 uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Teza

Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122/ nie określa bliżej pojęcia obozu koncentracyjnego.

Nie oznacza to jednak, że dopuszczalne jest uznawanie za obóz koncentracyjny innych miejsc odosobnienia, w jakich były osadzone osoby przez władze hitlerowskie w okresie okupacji.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Już w uchwałach z dnia 2 czerwca 1977 r. II UZP 2/77, z dnia 23 sierpnia 1977 r. II UZP 10/77 oraz z dnia 7 listopada 1977 r. II UZP 18/77 /OSN 1977 z. 11 poz. 211 oraz 1978 z. 2 poz. 27 i 30/, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że do kognicji Sądu nie należy ustalanie charakteru miejsc odosobnienia w jakich w okresie okupacji były osadzane osoby, obecnie ubiegające się o uprawnienia kombatanckie.

Pogląd ten został podtrzymany w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1982 r. II UZP 27/81 /OSN 1982 z. 10 poz. 139/.

Kwestia ta bowiem należy do statutowych uprawnień Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich - Instytutu Pamięci Narodowej i organów ZBoWiD /par. 2 pkt 3 Statutu Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytutu Pamięci Narodowej stanowiącego załącznik do zarządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1984 r. oraz par. 11 pkt 5 Statutu ZBoWiD - M.P. 1986 nr 23 poz. 171/

Spis obozów koncentracyjnych został też opublikowany w pracy Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, wydanej drukiem w 1979 r. pod tytułem "Obozy hitlerowskie na Ziemiach Polskich w latach 1939-1945".

Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd sugerujący Zarządowi Głównemu ZBoWiD dopuszczalność rozszerzającej wykładni pojęcia kombatanta w rozumieniu art. 2 ust. 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. przez zaliczenie do osób więzionych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych także osób, które były umieszczane w innych miejscach odosobnienia /poza więzieniami/, o ile warunki bytowe w tych miejscach były trudne, porównywalne do reżimu obozów koncentracyjnych, należy uznać za rażąco naruszający przepis art. 1 powołanej ustawy z dnia 26 maja 1982 r.

Praca A.Eisenbacha - jak to wynika już ze wstępu autora do niej - jest oparta na badaniach archiwalnych i stanowi próbę syntezy polityki hitleryzmu wobec Żydów w okresie drugiej wojny światowej, szczególnie na okupowanych ziemiach polskich.

Praca przedstawia zatem ogólnie dzieje wyniszczenia ludności żydowskiej przez władze hitlerowskie i nie zajmuje się charakterystyką poszczególnych obozów.