Orzeczenie SN z 9 lutego 1989 r., III PRN 8/88

Sprawa

sprawy ze skargi (...) na decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (...) w przedmiocie stwierdzenia uprawnień kombatanckich

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 1986 r. II SA 2340/85 uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (...).

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

O tym, czy obóz hitlerowski był obozem koncentracyjnym lub więzieniem w rozumieniu ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122/, decyduje nie jego nazwa, lecz jego funkcja w realizacji eksterminacyjnej polityki okupanta wobec Polaków.

Oddalenie skargi nastąpiło mimo niewyjaśnienia przez organy Związku Bojowników o Wolność i Demokrację charakteru i funkcji obozu w Konstantynowie koło Łodzi w okresie, w którym przebywał skarżący, warunków tam panujących w tym czasie, w szczególności w stosunku do dzieci.

Nie zasięgnięto w tym zakresie opinii Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Łodzi lub Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.

Nie zostało dokładnie wyjaśnione przez jaki okres czasu skarżący w obozie tym przebywał oraz czy przetrzymywany był tam razem z rodzicami, czy został od nich oddzielony.

Ta ostatnia okoliczność ma istotne znaczenie z uwagi na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1982 r. III UZP 5/82 /OSNCP 1983 z. 5-6 poz. 67/.

W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, iż pobyt dzieci w wieku do lat 14 w okresie okupacji hitlerowskiej w obozie w Zamościu uprawnia do świadczeń rentowych określonych w art. 4 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów w obozów koncentracyjnych /Dz.U. nr 34 poz. 186/, miał właśnie na uwadze to, iż w obozie tym dzieci w wieku do lat 14 były odbierane rodzicom i przetrzymywane w oddzielnych barakach w bardzo złych warunkach, co powodowało, iż pobyt dzieci w tym obozie należy traktować jako pobyt w obozie koncentracyjnym.

Należy mieć na uwadze, iż publikacje pod tytułem "Zbrodnie hitlerowskie wobec dzieci i młodzieży w Łodzi oraz okręgu łódzkiego" wydaną przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich i Wojewódzki Obywatelski Komitet Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa w Łodzi - Łódź 1979 r., zawiera rubrykę pod tytułem "Wykaz dzieci - więźniów hitlerowskich obozów przesiedleńczych w Łodzi i Konstantynowie zamordowanych i zmarłych w wyniku eksterminacyjnej polityki okupanta".

Powyższe wskazuje, że stanowisko ZBoWiD wyrażone w niniejszej sprawie, iż pobyt w obozie przesiedleńców w Konstantynowie koło Łodzi nie daje podstaw do stwierdzenia uprawnień kombatanckich, jako podjęte bez wyjaśnienia charakteru tego obozu w okresie pobytu w nim skarżącego, jest dowolne i nieprzekonywające.

Obligowało to Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji w celu dokładnego wyjaśnienia i ustalenia przez organy ZBoWiD warunków panujących w powyższym obozie, jego charakteru i funkcji jaką spełniał, w szczególności w stosunku do dzieci w okresie, w którym przebywał tam skarżący.