Uzasadnienie
Przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ w sposób pełny i wyczerpujący uregulowały zasady i tryb wpisu na listę aplikantów adwokackich w następujący sposób: uchwałę w przedmiocie wpisu podejmuje okręgowa rada adwokacka /art. 68 ust. 1 w związku z art. 75/; w przypadku odmowy wpisu na listę - zainteresowanemu przysługuje prawo odwołania do Naczelnej Rady Adwokackiej /art. 46/, Ministra Sprawiedliwości /art. 47 ust. 2/ i Naczelnego Sądu Administracyjnego /uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1986 r. III PZP 55/85/; w przypadku wpisu na listę - okręgowa rada adwokacka zobowiązana jest doręczyć uchwałę wraz z aktami osobowymi w terminie 30 dni Ministrowi Sprawiedliwości, któremu przysługuje prawo złożenia sprzeciwu, a niezłożenie sprzeciwu w terminie 30 dni powoduje uprawomocnienie się wpisu /art. 69 ust. 1 i 3/.
Jasne i spójne uregulowanie nadzoru nad uchwałami oraz w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich /pozytywnych i negatywnych/ wyklucza nadzór nad takimi uchwałami Naczelnej Rady Adwokackiej w ramach art. 60 ustawy prawo o adwokaturze, za czym przemawia wykładnia gramatyczna i systemowa obowiązujących przepisów.
Gdyby zamiarem ustawodawcy było dopuszczenie kontroli uchwał okręgowej rady adwokackiej w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich przez Naczelną Radę Adwokacką w ramach art. 60, to niewątpliwie zobowiązałby okręgową radę adwokacką do doręczania uchwał w przedmiocie wpisu Naczelnej Radzie Adwokackiej i zakreśliłby termin, w którym Naczelna Rada Adwokacka z urzędu mogłaby uchylić taką uchwałę.
Zobowiązanie okręgowej rady adwokackiej do doręczania uchwał o wpisie tylko Ministrowi Sprawiedliwości, a pominięcie Naczelnej Rady Adwokackiej, wskazuje, iż nadzór nad zasadnością wpisów został powierzony wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości. Wynikający z art. 49 obowiązek okręgowej rady adwokackiej corocznego doręczania Naczelnej Rady Adwokackiej list adwokatów i aplikantów adwokackich wskazuje, że nadzór Naczelnej Rady Adwokackiej nad wpisami na listę jest bardzo ogólny i ogranicza się do sprawdzania, czy okręgowa rada adwokacka prowadzi politykę kadrową zgodnie z planem rozmieszczenia. W tym miejscu należy zauważyć, że praktyka przesyłania Ministrowi Sprawiedliwości uchwał o wpisie za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej nie znajduje prawnego oparcia, ale jedynie przedłuża załatwienie sprawy.
Brak także terminu, w którym Naczelna Rada Adwokacka mogłaby w ramach art. 60 uchylić uchwałę okręgowej rady adwokackiej o wpisie, przy odmiennej koncepcji, upoważniałby Naczelną Radę Adwokacką do uchylenia uchwały okręgowej rady adwokackiej w każdym czasie, a więc i prawomocnej uchwały, co do której Minister Sprawiedliwości nie złożył sprzeciwu. Przyjęcie takiej możliwości mogłoby prowadzić do nadużycia prawa, skorzystanie bowiem przez Naczelną Radę Adwokacką ze swego uprawnienia w stosunku do prawomocnej uchwały prowadziłoby do skreślenia z listy aplikantów adwokackich z naruszeniem art. 79.
Gdyby wreszcie przyjąć, że Naczelna Rada Adwokacka na podstawie art. 60 może z urzędu uchylić uchwałę w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich, bo w konsekwencji Naczelna Rada Adwokacka na podstawie tego przepisu mogłaby z urzędu uchylić także uchwałę okręgowej rady adwokackiej, której odmówiono wpisu na listę aplikantów adwokackich, co byłoby niedopuszczalnym naruszeniem zasady skargowości określonej art. 46 i art. 47 ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze.
Z powyższych względów należało uznać, iż Naczelna Rada Adwokacka nie jest uprawniona na podstawie art. 60 do uchylenia z urzędu uchwały okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich i w tym kierunku udzielono odpowiedzi na przedstawione pytanie.
Natomiast kierunek odpowiedzi na pierwsze pytanie przesądza o kierunku odpowiedzi na drugie pytanie.
Jeżeli bowiem w ramach art. 60 Naczelna Rada Adwokacka nie jest uprawniona do uchylenia nawet sprzecznej z prawem uchwały okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich, to także Minister Sprawiedliwości nie jest uprawniony na podstawie identycznego postanowienia art. 14 ust. 1 do zaskarżenia nawet sprzecznej z prawem uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej uchylającej uchwałę okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich, chociażby została ona podjęta z przekroczeniem przysługujących jej uprawnień.
Jednobrzmiąca treść art. 60 i art. 14 ust. 1, które różnią się tylko tym, że Naczelnej Radzie Adwokackiej wprost przysługuje prawo uchylenia sprzeczności z prawem uchwał okręgowej rady adwokackiej, a Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje prawo zwrócenia się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów adwokatury, uniemożliwia odmienną wykładnię tych przepisów i musi prowadzić do wniosku, że skoro ustawodawca nie przewidział sprawowanej z urzędu kontroli Naczelnej Rady Adwokackiej nad uchwałami okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich, to nie mógł upoważniać i Ministra Sprawiedliwości do zaskarżania uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej podjętych w tych sprawach bez podstawy prawnej.
Należy więc przyjąć, że Naczelna Rada Adwokacka nie będzie w ramach art. 60 kontrolowała uchwał okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich.
W świetle powyższego na przedstawione pytania należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.