Orzeczenie SN z 13 lutego 1998 r., III RN 115/97

Sprawa

sprawy ze skargi (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 12 czerwca 1997 r. I SA/Po 1536/96 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Teza

Prawne konsekwencje orzeczenia prze Trybunał Konstytucyjny w dniu 26 września 1995 r. /U 4/95 - OTK 1995 cz. I poz. 4/ niezgodności z przepisami konstytucyjnymi przepisu par. 20a rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357 ze zm./ nie dotyczą tego przepisu w brzmieniu ustalonym przez par. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 26 lipca 1995 r. /Dz.U. nr 90 poz. 451/.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Zaskarżonym rewizją nadzwyczajną wyrokiem z dnia 12 czerwca 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu stwierdził: 1/ nieważność decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 26 września 1996 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 22 maja 1996 r. o wymiarze w stosunku do Pracowni Renowacji Mebli Zabytkowych Andrzeja O. opłaty manipulacyjnej dodatkowej, 2/ nieważność powołanej wyżej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego jako decyzji poprzedzającej w pierwszej instancji zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozpatrywane decyzje organów celnych obu instancji zostały wydane na podstawie par. 20 a pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru kontroli celnej oraz poboru opłat. Tymczasem - według Sądu - wskazany przepis utracił moc obowiązującą na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 września 1995 r. U. 4/95.

Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej zarzucił wyrokowi NSA rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, art. 42 w związku z art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ oraz par. 20a pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat, w brzmieniu określonym par. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 26 lipca 1995 r. /Dz.U. nr 90 poz. 451/. Powołując tę podstawę Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi Andrzeja O., bądź o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej wskazano, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego U. 4/95, na które powołał się NSA w zaskarżonym wyroku nie obejmuje wbrew ustaleniu Sądu - podstawy prawnej rozpatrywanych w sprawie decyzji organów celnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są zasadne.

Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 26 września 1995 r. U 4/95 /OTK 1995 nr 1 poz. 4/ orzekł, że: "Paragraf 20a rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357 ze zm./ w brzmieniu ustalonym przez par. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 23 czerwca 1994 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 76 poz. 347 ze zm./ w zakresie, w jakim po wejściu w życie par. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 26 lipca 1995 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 90 poz. 451/ może być stosowany do sytuacji z okresu poprzedzającego to wejście w życie jest niezgodny z art. 1 przepisów konstytucyjnych pozostawionych w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426 ze zm./ oraz z art. 56 ust. 3 powołanej wyżej Ustawy Konstytucyjnej".

Naczelny Sąd Administracyjny bezzasadnie przyjął w zaskarżonym wyroku, że cytowane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę ocenianych w sprawie decyzji organów celnych. Tymczasem stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny sprzeczność z przepisami konstytucyjnymi odnosi się do wskazanego przepisu w jego brzmieniu ustalonym przez par. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 23 czerwca 1994 r., w którym wysokość opłaty manipulacyjnej dodatkowej została co do zasady określona według 40 proc. wartości celnej towaru. Natomiast w rozpatrywanych w sprawie decyzjach organów celnych -jak to expressis verbis z nich wynika - został zastosowany przepis par. 20a pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w jego brzmieniu ustalonym przez par. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 26 lipca 1995 r. /Dz.U. nr 90 poz. 451/, według którego przedmiotowa opłata manipulacyjna została określona kwotowo na 480 zł. W takiej też kwocie /480 zł/ wymierzona została opłata manipulacyjna w stosunku do Andrzeja O. za niedostarczenie w terminie towaru do urzędu celnego.

Z powyższych ustaleń, a także w świetle uzasadnienia powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego U. 4/95 wynika w sposób niewątpliwy, że orzeczenie to odnosi się do innego przepisu, niż ten który miał zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, oraz że przepisy te różnią się zasadniczo co do treści.

W tej sytuacji zgodzić się należy z oceną Ministra Sprawiedliwości, że Naczelny Sąd Administracyjny z rażącym naruszeniem, wskazanych przepisów, a w szczególności art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa ustalił, że decyzje organów celnych zostały wydane bez podstawy prawnej.

Przyjmując błędne założenia Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał zarzutów skargi. W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania /art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (...) - Dz.U. nr 43 poz. 189/.