Uzasadnienie
Prezydent W. decyzją z dnia 6 lipca 1999 r., wydaną w wyniku rozpoznania wniosków Haliny i Edwarda C., Krystyny i Mamerta M., Gertrudy i Antoniego B., Tadeusza K., Zofii i Jerzego P., Barbary i Janusza S., Reginy K., Krystyny i Janusza S. oraz Władysławy R. - na podstawie art. 1 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności/, a także na podstawie art. 2 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 156 poz. 1020 -powoływanej nadal jako: ustawa o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności/ oraz art. 104 Kpa - odmówił wnioskodawcom przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu na położonej we W. i oznaczonej geodezyjnie działce o powierzchni 321 m2 /nr 12/19, AM-34, obręb S.-M. - objętej księgą wieczystą nr 88829/, które związane jest z przysługującym wnioskodawcom prawem własności lokali w budynku przy ul. N. nr 12, w prawo własności.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Prezydent W. stwierdził, że wnioskodawcy są właścicielami dziewięciu spośród dwudziestu lokali znajdujących się w budynku przy ul. N. nr 12 we W., podczas gdy - stosownie do art. 1 ust. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego - w wypadku, kiedy osoby fizyczne ubiegają się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinny być spełnione łącznie dwa warunki: po pierwsze - wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego powinni złożyć wszyscy użytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2000 r.; oraz po drugie - w wyniku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności współużytkownicy wieczyści staną się wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej. Tymczasem, w ocenie Prezydenta W., warunki te nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie, bowiem po przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wnioskodawców w prawo własności nie byliby oni wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej, a to z uwagi na fakt, że współwłaścicielem tej nieruchomości byłaby nadal także Gmina W. Równocześnie Prezydent W. stwierdził, że przepisy ustawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w brzmieniu obowiązującym w wyniku jej nowelizacji mają zastosowanie także w sprawach, w których złożono wnioski przed dniem 5 stycznia 1999 r., to jest przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
W wyniku odwołania wnioskodawców, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 18 sierpnia 1999 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta W. z dnia 6 lipca 1999 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasygnalizowało jednakże równocześnie, że Rzecznik Praw Obywatelskich zakwestionował przyjęte w ustawie o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności rozwiązanie prawne, które uniemożliwiało przekształcenie użytkowania wieczystego we współwłasność w sytuacji, gdy w budynku nie został wykupiony choćby jeden lokal i jego właścicielem pozostaje nadal Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, ponieważ - w opinii Rzecznika Praw Obywatelskich - wprowadzenie takiego zastrzeżenia narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, skoro bezzasadnie różnicuje sytuację współużytkowników wieczystych, którzy są właścicielami lokali.
Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2001 r. /II SA/Wr 1443/99/ oddalił skargę wnioskodawców na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 18 sierpnia 1999 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z wymaganiami prawnymi określonymi w art. 1 ust. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności - w brzmieniu obowiązującym począwszy od dnia 5 stycznia 1999 r., który /stosownie do art. 2 ustawy o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności/ ma zastosowanie również do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z dnia 5 sierpnia 2002 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2001 r. /II SA/Wr 1443/99/, któremu zarzucił rażące naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ i na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł w szczególności, iż: po pierwsze - "w wyroku z dnia 18 grudnia 2000 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/.
Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis utracił moc obowiązującą z chwilą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. z dniem 20 grudnia 2000 r. Co prawda, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane po wydaniu decyzji przez organy administracji publicznej obu instancji, jednakże weszło ono w życie przed rozpoznaniem skargi przez Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego i oddalił skargę na decyzję, której materialną podstawę wydania stanowił przepis uznany przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją"; oraz po drugie - zważywszy na dyspozycję art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a Kpa, a także art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał na to, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w rażący sposób uchybił dyspozycji art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, ponieważ - wbrew kategorycznemu sformułowania dyspozycji tego przepisu - nie uchylił zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji pomimo, że w danym wypadku - w wyniku wydania wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego -istniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2000 r. /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/ orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności t.j. Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz.U. 2000 nr 28 poz. 352/ jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 20 grudnia 2000 r. /Dz.U. nr 114 poz. 1196/ i z tym dniem wszedł w życie /zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP/.
W konsekwencji, stosownie do dyspozycji art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, począwszy od dnia 20 grudnia 2000 r. wyrok ten stanowił również podstawę do wznowienia postępowania w sprawach, w których została wydana ostateczna decyzja administracyjna na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
Oznacza to, że w dniu 20 grudnia 2001 r., czyli w dacie wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zaskarżonego wyroku, obowiązywał już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/, mocą którego Trybunał orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /t.j. Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz.U. 2000 nr 28 poz. 352/ jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji, stosownie do kategorycznie sformułowanej dyspozycji art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, rozpoznając skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 18 sierpnia 1999 r. wydaną między innymi na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /w brzmieniu wówczas obowiązującym/, był obowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia 6 lipca 1999 r., ponieważ w danym wypadku istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie w trybie określonym w art. 145a Kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.