Orzeczenie SN z 13 stycznia 2000 r., III RN 118/99

Rozpoznanie

w dniu 13 stycznia 2000 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Marka R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 15 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 1998 r. I SA/Po 1974/97 - oddala rewizję nadzwyczajną.

Teza

Art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa stanowi, że jeżeli organ administracyjny wyda w wyniku wznowienia postępowania decyzję uchylająca poprzednią decyzję z przyczyn określonych w art. 145 par. 1 Kpa, to jest on obowiązany wydać równocześnie "nową decyzję rozstrzygająca o istocie sprawy".

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniem z dnia 22 sierpnia 1997 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej uprzednio decyzją Oddziału Celnego w Ś. z dnia 28 kwietnia 1996 r., mocą której dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszone do odprawy celnej przez Marka R. części samochodowe, a mianowicie silnik niskoprężny, skrzynię biegów, zawieszenie przednie i tylne oraz układ kierowniczy samochodu osobowego "Nissan Micra", ponieważ w wyniku weryfikacji dokumentów celnych stwierdził, że stanowiły one części rozmontowanego samochodu osobowego marki "Nissan Micra", którego nadwozie zostało sprowadzone i zgłoszone do odprawy celnej przez firmę Usługi Transportowo-Handlowej Tomasza Ł. z siedzibą w W., a dopuszczono je do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją Urzędu Celnego w W. z dnia 6 maja 1996 r. Następnie, w wyniku wznowionego postępowania celnego, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 30 września 1997 r. uchylił swoją decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia 28 kwietnia 1996 r. oraz na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. - powoływanej nadal jako: Prawo celne/ orzekł o przekazaniu sprawy do merytorycznego rozpoznania przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono w szczególności, że w danym wypadku wznowienie postępowania nastąpiło, wobec stwierdzenia, że zamiarem importerów było obejście polskich przepisów celnych, poprzez sprowadzenie do Polski samochodu w częściach, w celu opłaty niższego cła. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 listopada 1997 r. W wyniku skargi Marka R. na powyższą decyzję, Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998 r. /I SA/Po 1974/97/ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 30 września 1997 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że stosownie do dyspozycji art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa organ, który w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego uchyla dotychczasową decyzję, obowiązany jest jednocześnie wydać nową decyzję administracyjną rozstrzygającą sprawę co do istoty, natomiast nie może przekazać sprawy do rozstrzygnięcia innemu organowi.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 22 lipca 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 1998 r. /I SA/Po 1974/97/, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa, a w konsekwencji - na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że wprawdzie w art. 149 par. 2 Kpa mowa jest o tym, że w wyniku wznowienia postępowania właściwy organ podejmuje także rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, jednak w opinii rewizji nadzwyczajnej: "Rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, w świetle tego przepisu, nie musi zatem polegać na wydaniu decyzji merytorycznej", tym bardziej że: "Nowa decyzja nie może jednak pomijać przepisów o właściwości i dlatego należy uznać, że merytorycznym sposobem załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 151 par. 1 pkt. 2 Kpa, jest także wydanie decyzji o przekazaniu sprawy według właściwości". Dlatego, w opinii rewizji nadzwyczajnej, w rozpoznawanej sprawie prawidłowa była decyzja organu celnego, który wznowił postępowanie, o przekazaniu sprawy w trybie art. 45 ust. 5 Prawa celnego do rozstrzygnięcia przez Dyrektora Urzędu Celnego w W., jako organ właściwy.

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.

Art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa stanowi, że jeżeli organ administracyjny wyda w wyniku wznowienia postępowania decyzję uchylająca poprzednią decyzję z przyczyn określonych w art. 145 par. 1 Kpa, to jest on obowiązany wydać równocześnie "nową decyzję rozstrzygająca o istocie sprawy". Przy czym logika tego rozwiązania legislacyjnego polega na tym, że ten sam organ, w ocenie którego zaistniały okoliczności uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej /co stanowi wyjątek od zasady trwałości - art. 16 par. 1 Kpa/, powinien wydać nową decyzję w celu wskazania, jakie rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie jest w danej sytuacji prawidłowe. Słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej na to, że użytego w art. 151 par. 1 pkt 2 /in fine/ Kpa zwrotu prawnego "wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy" nie można interpretować w oderwaniu od zasady legalizmu. Oznacza to jednak, że zwrot ten powinien być interpretowany w sposób zgodny z dyspozycją art. 104 par. 2 Kpa, który stanowi, że: "Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji". Wynika stąd, że w danym wypadku nie jest dopuszczalne wydanie przez organ celny decyzji kończącej o przekazaniu sprawy w trybie art. 45 ust. 5 Prawa celnego do rozpoznania innemu właściwemu organowi, stanowi to bowiem załatwienie sprawy "w inny sposób", a tym samym jest niezgodne z wyraźną dyspozycją art. 151 par. 1 pkt. 2 /in fine/ Kpa, co też trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[2] Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.