Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z 11 kwietnia 2001 r. utrzymało w mocy decyzję kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B.P. z 14 marca 2001 r., odmawiającą Dorocie K. przyznania zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, dla przyznania zasiłku muszą być spełnione łącznie następujące warunki: osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem nie może pozostawać w zatrudnieniu, dziecko ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny, dziecko wymaga ze strony innej osoby stałej opieki, dochód rodziny nie przekracza dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy.
Według ustaleń Kolegium, Dorota K. spełnia trzy z wymienionych przesłanek: nie pozostaje w zatrudnieniu, 10-letnia córka ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny, rodzina spełnia kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z zasiłku. Sporny problem dotyczył spełnienia przez wnioskodawczynię warunku sprawowania stałej opieki w sytuacji, gdy dziecko jej przebywa w Ośrodku Wychowawczym dla Dzieci Słabo Słyszących w Warszawie. Z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wynika, że zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Taka sytuacja występuje w rozpatrywanej sprawie.
Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Dorota K. Zdaniem skarżącej stan zdrowia córki wymaga opieki matki, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Skarżąca zakwestionowała ustalenie, że córka przebywa w placówce zapewniającej opiekę przez 5 dni w tygodniu.
Wyrokiem z 8 marca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. W ocenie NSA sporna kwestia została rozstrzygnięta na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. O tym, że Ośrodek Wychowawczy zapewnia całodobową opiekę co najmniej przez 5 dni w tygodniu rozstrzygnięto na podstawie wyjaśnień uzyskanych przez telefon. Wyjaśnień udzielił pracownik ośrodka. Z pisma uzyskanego przez NSA od kierownika ośrodka wynika, że placówka zapewnia całodobową opiekę łącznie z wyżywieniem od poniedziałku do piątku, a więc, zdaniem NSA, nie można przyjąć, że ta opieka wynosi co najmniej 5 dni w tygodniu.
Według wnoszącego rewizję nadzwyczajną od tego wyroku prezesa NSA nie ulega wątpliwości, że dziecko skarżącej ma zapewnioną pięciodniową opiekę. To wyklucza w świetle art. 27 ust. 2a pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej możliwość przyznania dochodzonego zasiłku. Skoro dziecko skarżącej ma zapewnioną możliwość pobytu w ośrodku gwarantującym całodobową opiekę od godziny 14.00 w niedzielę do późnych godzin popołudniowych w piątek, to spełnione są przesłanki wykluczające możliwość uzyskania zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem.
Sąd Najwyższy, stwierdził co następuje.
Art. 27 ust. 2a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zawiera zdanie stwierdzające, iż zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem nie przysługuje osobie, której dziecko przebywa w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu lub otrzymującej zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Określone w ten sposób prawo do zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki na dzieckiem odpowiada istocie tego zasiłku. Zasiłek stały z pomocy społecznej stanowi pomoc społeczną dla osoby zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem wymagającym stałej, bezpośredniej pielęgnacji i na systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Z przeprowadzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu z pisma kierownika ośrodka, w którym przebywa dziecko wnioskodawczyni, wynika jednoznacznie, iż po pierwsze, ma ono zapewnioną możliwość pobytu w ośrodku od niedzieli od godziny 14.00 do popołudniowych godzin w piątek i po drugie, że córka Doroty K. faktycznie korzysta z tego ośrodka, zapewniającego stałą opiekę, od poniedziałku rano do piątku po południu.
W sprzeczności z tymi okolicznościami pozostaje podstawa wyroku wynikająca z oceny, że nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 27 ust. 2a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponieważ nie wiadomo, dlaczego NSA odmówił zastosowania tego przepisu do stanu faktycznego sprawy, Sąd Najwyższy uznał za konieczne ponownie ją rozpoznać.