Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 25 stycznia 1997 r. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzył cło od nadwozia samochodu osobowego Opel Vectra zgłoszonego do odprawy celnej przez Edmunda K. Decyzją tegoż Dyrektora z dnia 25 stycznia 1997 r. dopuszczono do obrotu i wymierzono cło od zgłoszonych do odprawy celnej przez Roberta S. części samochodu osobowego Opel Vectra /silnik niskoprężny, skrzynia biegów, komplet zawieszeń, koła/.
Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 25 września 1997 r. wydaną w wyniku wznowienia postępowania uchylił w całości powyższe decyzje z dnia 25 stycznia 1997 r. i dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy Opel Vectra i wymierzył Edmundowi K. należne od samochodu cło. W uzasadnieniu podniesiono w szczególności, że samochód ten został złożony z przywiezionych przez obu importerów części samochodowych po uprzedniej sprzedaży przez Roberta S. części przez niego przywiezionych Edmunda K. Organ celny pierwszej instancji uznał, że umowy sprzedaży zawarte z kontrahentem niemieckim były pozorne.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 24 listopada 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniami Roberta S. i Edmunda K. powyższą decyzję organu celnego pierwszej instancji. W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z zebranego materiału dowodowego wynika, że części samochodu zgłoszone przez strony do odprawy celnej zostały zakupione jednego dnia od ostatniego właściciela pojazdu w N. Oznacza to, iż strony działając wspólnie i w porozumieniu dokonały importu samochodu nie zmontowanego mającego charakter wyrobu gotowego według reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.
Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 stycznia 2000 r. I SA/Po 2/99 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 25 września 1997 r.
W ocenie Sądu organy celne nie wykazały, że występują przewidziane w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Takimi dowodami czy też okolicznościami faktycznymi nie może być fakt, iż z części sprowadzonych przez dwóch "oddzielnych" importerów, po dopuszczeniu tego towaru do obrotu na polski obszar celny, zmontowano następnie samochód i zarejestrowano go na nazwisko jednego z nich. Okolicznością istotną dla organów celnych był fakt zarejestrowania ze sprowadzonych części samochodu, jednakże okoliczność ta powstała po wydaniu decyzji ostatecznej. Błędnie też uczyniły organy celne kierując decyzję do obu podmiotów sprowadzających części samochodowe, co oznaczało zobowiązanie do uiszczenia należności celnych za wyrób kompletny przez każdy podmiot sprowadzający tylko część tego wyrobu. Sąd jest zdania, że przepisy ustawy - Prawo celne nie przewidują odpowiedzialności solidarnej, która musi wynikać z ustawy lub z czynności prawnej. Ponadto organy celne nie są właściwe do stwierdzenia, że oświadczenia stron są pozorne, bowiem poczynienie tych ustaleń należy do właściwości sądów powszechnych.
Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ oraz regułą 2/a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 145 poz. 670/ i wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Trafny jest w rewizji nadzwyczajnej zarzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przede wszystkim podkreślić, że przy ocenie, czy istniała wskazana w tym przepisie przyczyna wznowienia postępowań celnych zakończonych decyzjami ostatecznymi o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzonych przez dwie różne osoby części samochodowych po ujawnieniu, że z części tych złożono następnie samochód osobowy, należy uwzględniać także przepisy Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/. Zgodnie bowiem z regułą Nr 2a wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego pod warunkiem, że posiada on zasadniczo charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Informacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego /oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/, znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym. Z reguły tej wynika jednoznacznie, że w niniejszej sprawie dokonano zgłoszeń do odprawy celnej wzajemnie się uzupełniających części samochodowych stanowiących potencjalny wyrób kompletny /samochód/ jeszcze przed ich importem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a złożenie z tych części na polskim obszarze celnym samochodu nie spowodowało powstania nowego towaru jakościowo odrębnego od sumy jego części składowych, lecz gotowego produktu stanowiącego zwykłe połączenie importowanych części /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r., III RN 18/99 - OSNAPU 2000 nr 11 poz. 412/. W konsekwencji należy przyjąć, że przedmiotem importu nie były części do samochodu marki Opel Vectra. lecz taki samochód będący w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/, a ujawnienie tego faktu przez organy celne po zmontowaniu tego samochodu na polskim obszarze celnym stanowiło w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa nową okoliczność faktyczną, która nie była znana organom celnym w dacie dokonywania odprawy celnej niezmontowanego samochodu /części do samochodu/. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 22/99 /OSNAPU 2000 nr 12 poz. 451/ stwierdzono trafnie, że ujawnienie przez organy celne zmontowania i zarejestrowania samochodu, czyli wyrobu gotowego, z elementów zgłoszonych uprzednio do odprawy celnej jako części do samochodu, jest równoznaczne ze stwierdzeniem nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, która wskazuje, że w chwili dokonywania odprawy celnej "części samochodowych" organ celny nie został poinformowany o rzeczywistym przeznaczeniu zgłaszanych do odprawy celnej towarów, które w dacie odprawy posiadały w istocie cechy "wyrobu kompletnego lub gotowego znajdującego się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym".
Nie jest trafny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że reguła 2a ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy dotyczy towarów w niej wymienionych przywiezionych przez jeden podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Powyższe ograniczenie nie wynika bezpośrednio lub pośrednio z treści powyższej reguły, a zatem należy przyjąć, że reguła 2a ma zastosowanie do sytuacji, w której z części sprowadzonych przez dwóch lub więcej importerów po dopuszczeniu towaru do obrotu na polski obszar celny zmontowano następnie samochód i zarejestrowano go na nazwisko jednego z nich. Jak bowiem trafnie stwierdzono w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2000 r. III RN 152/99 /OSNAPU 2001 nr 2 poz. 31/ przesłanki upoważniające do załatwienia sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego, w drodze jednej decyzji /art. 62 Kpa/ są spełnione, gdy w celu ustalenia wartości celnej samochodu oraz odpowiadającej jej wysokości należności celnej, organy celne obowiązane są zastosować wobec dwóch importerów regułę 2/a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.