Orzeczenie SN z 8 września 2000 r., III RN 14/00

Sprawa

sprawy ze skargi Szymona S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 21 maja 1998 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w P. z dnia 20 maja 1999 r., I SA/Po 1437/98 - uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Teza

W rozpoznawanej sprawie, przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej, obaj importerzy nie ujawnili faktu, iż świadomie wwożą części kompletnego samochodu osobowego w stanie rozmontowanym i to w celu jego zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym, czyli w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa - in fraudem legis/.

Sentencja

Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza Skoniecznego

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20 maja 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny (...), uwzględniając skargę Szymona S. uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Celnego w Rz. z dnia 7 stycznia 1998 r. w przedmiocie uchylenia /po wznowieniu postępowania/ decyzji zawartych w dwóch odprawach celnych części do samochodu osobowego marki Opel Kadett, dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym pojazdu samochodowego w stanie rozmontowanym i wymierzenia należności celnych według stawki 35 procent w stosunku do określonej wartości celnej samochodu osobowego marki Opel Kadett.

Decyzje organów pierwszej i drugiej instancji zostały skierowane do dwóch osób - Czesława N. i Szymona S., którzy w dniu 20 stycznia 1996 r. sprowadzili do Polski zakupiony w Niemczech samochód marki Opel Kadett, z tym ze przez granicę samochód ten został przewieziony w stanie rozmontowanym.

W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 20 maja 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że według obowiązującego w dacie decyzji Prawa celnego obrót towarowy z zagranicą był zindywidualizowany /art. 2 pkt 6 ustawy Prawa celne/. Nie jest w związku z tym możliwe obciążenie należnościami celnymi podmiotów odrębnie dokonujących obrotu towarowego z zagranicą, czyli przypisanie dwóch importerów części przedmiotowego samochodu marki Opel Kadett do jednego samochodu złożonego następnie z tych części.

We wniesionej od tego wyroku rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 62 Kpa oraz art. 1 ust. 2 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości przedstawił następującą argumentację. Zarówno z definicji zawartej w powołanym przez NSA art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne, jak i z jej skonkretyzowania zawartego w art. 48 tej ustawy oraz art. 40 ust. 1 normującego obowiązki celne wynika, że jeżeli osoba fizyczna podczas odprawy celnej bezpośrednio włada towarem, to uważa się ją, za podmiot dokonujący obrotu z zagranicą w odniesieniu do tego towaru. Domniemanie ustanowione w art. 48 Prawa celnego można obalić tylko przez wykazanie /np. przy pomocy dokumentów/, iż obrotu towarowego tymi towarami dokonuje inny podmiot. W sprawie niniejszej bezspornym jest, że Czesław N. i Szymon S. podczas odprawy celnej w dniu 20 stycznia 1996 r. bezpośrednio władali częściami, samochodowymi wymienionymi w dowodach odprawy celnej (...) i (...). Części te, jak wykazało późniejsze postępowanie, stanowiły w istocie samochód osobowy marki Opel Kadett w stanie rozmontowanym. Wymienieni byli zatem podmiotami dokonującymi obrotu towarowego z zagranicą, którzy sprowadzili ten samochód do Polski we własnym imieniu i na własny rachunek. Samochód ten został zarejestrowany jako tzw. składak na nazwisko jednego z nich, to jest Szymona S. Zgodnie z art. 23 ust. 1 Prawa celnego, cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Powołany przepis stanowił więc podstawę prawną wymiaru cła za sprowadzony samochód, a art. 62 Kpa uprawniał organy celne do prowadzenia jednego postępowania i wydania jednej decyzji w tej sprawie. Dla takiego określenia przedmiotu sprawy istotne jest to, że obaj importerzy zgłosili do odprawy celnej części tego samego rozmontowanego samochodu, co uprawniało organy celne do wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania w sprawie sprowadzenia do Polski samochodu marki Opel Kadett i wydania jednej decyzji o wymiarze cła. Zindywidualizowanie obrotu towarowego z zagranicą nie wyklucza możliwości skorzystania z unormowań zawartych w art. 62 Kpa. Zgodnie bowiem z doktryną prawa administracyjnego przepisu tego nie można stosować jedynie do sprawy, w której jest wiele stron o sprzecznych lub uzależnionych od siebie interesach /B. Adamiak, J. Borkowski: "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN Warszawa 1996 r., str. 113/.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że w rozpoznawanej sprawie nie został zakwestionowany fakt, że obaj skarżący sprowadzili z zagranicy części samochodowe, które stanowiły w istocie rozmontowany kompletny samochód osobowy marki Opel Kadett, który po dokonaniu odprawy celnej został złożony i zarejestrowany jako tzw. składek na nazwisko jednego z nich - skarżącego Szymona S. W tej sytuacji, ustalając wartość celną towaru oraz odpowiadającą jej wysokość należności celnej, organy celne obowiązane były zastosować regułę 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy i stanowi, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny. Wynika stąd, że w rozpoznawanej sprawie, przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej, obaj importerzy nie ujawnili faktu, iż świadomie wwożą części kompletnego samochodu osobowego w stanie rozmontowanym i to w celu jego zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym, czyli w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa - in fraudem legis/. Tym samym, spełnione zostały także przesłanki prawne określone w art. 62 Kpa, upoważniające organ celny do załatwienia powyższej sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego, w drodze jednej decyzji skierowanej do obu stron, które - zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej - uczestniczyły w sprowadzeniu przedmiotowego samochodu osobowego w stanie rozmontowanym i z tego tytułu obowiązane są do uiszczenia stosownej należności celnej /in solidum/.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[15] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.