Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Celnego w T. decyzjami z dnia 16 października 1997 r. i 21 października 1997 r., zawartymi w Jednolitych Dokumentach Administracyjnych SAD (...) dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym towar zadeklarowany jako "paliwo piecowe do użytku domowego". Wymieniony towar został zaklasyfikowany, zgodnie z wnioskiem Spółki z o.o. "A." w G., do pozycji Taryfy Celnej określonej kodem PCN 2710 00 74, jako ciężki olej opałowy o zawartości siarki w masie nie przekraczającej 1 procent. Na import tego oleju strona posiadała pozwolenie Ministra Gospodarki (...) z dnia 13 października 1997 r. Do zgłoszenia celnego importer dołączył faktury handlowe oraz białoruski certyfikat analizy nr 809 z dnia 10 października 1997 r., stwierdzający m.in., że olej ten zawiera ok. 0,12 procent siarki.
W trakcie dokonywania odprawy celnej z obu dostaw, z każdej cysterny przewożącej olej pobrane zostały jego próbki do analizy przez upoważnioną w Polsce do wydawania certyfikatu jakości tego produktu firmę, tj. Międzynarodowe Usługi Kontrolne "E." Spółka z o.o. w G. Wyniki analizy dokonanej przez tę firmę zawarte zostały w dwóch Raportach kontrolnych z dnia 20 października 1997 r. nr 1305/97 i z dnia 22 października 1997 r. nr 1307/97. Wynikało z nich. że parametry fizyko-chemiczne zbadanych próbek nie odpowiadają parametrom fizykochemicznym oleju zaklasyfikowanego według wymienionej pozycji Taryfy celnej. Wymienione Raporty dotarły do Dyrektora Urzędu Celnego w T. po uprawomocnieniu się decyzji o dopuszczeniu oleju do obrotu na polskim obszarze celnym. W ocenie tego organu wnioski w nich zawarte uprawniały do wznowienia postępowania administracyjnego, co nastąpiło postanowieniami z dnia 20 listopada 1997 r. (...) wydanymi na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Po wznowieniu postępowania Dyrektor Urzędu Celnego zlecił Instytutowi Technologii Nafty w Krakowie przeprowadzenie dodatkowej analizy pobranych próbek oleju celem potwierdzenia prawidłowości otrzymanych wyników. Wyniki te przedstawione zostały w Sprawozdaniu z badań z dnia 23 grudnia 1997 r. i potwierdziły wcześniejsze ustalenia co do parametrów sprowadzonego oleju. Decyzjami z dnia 13 lutego 1998 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P., właściwy na tym etapie wznowionego postępowania w związku z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia urzędów celnych i określenia ich siedziby /Dz.U. nr 162 poz. 1122/, uchylił ostateczne decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w T. zawarte w JDA SAD z dnia 16 października 1997 r. i z dnia 21 października 1997 r. uznając, że przedmiotem importu był w istocie olej napędowy spełniający wymogi pozycji Taryfy celnej oznaczone kodem PCN 2710 00 67 9, ze stawką celną autonomiczną - 35 procent. W odwołaniu od tych decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, pominięcie treści certyfikatu jakości wystawionego przez producenta i powołała się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Decyzjami (...) z dnia 15 lutego 1999 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, wyjaśniając szczegółowo podstawy prawne klasyfikacji spornego oleju według obowiązującej Taryfy celnej.
Spółka z o.o. "A." wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie na powyższe decyzje.
Wyrokiem z dnia 27 września 2000 r. I SA/Lu 327-328/99 Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 13 lutego 1998 r. (...). W ocenie NSA brak było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, ponieważ w dacie dopuszczenia oleju do obrotu na polskim obszarze celnym, organ administracji celnej dysponował dokumentami, które uznał za wystarczające do potwierdzenia zasadności jego klasyfikacji taryfowej. W tej sytuacji Sąd orzekający stwierdził, że stan towaru był znany organowi celnemu w chwili jego zgłoszenia, a co za tym idzie, nie wyszły na jaw nowe okoliczności w rozumieniu powołanego przepisu. Ponadto Sąd powołał się na zasadę zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem, która w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, została przez organy celne naruszona poprzez przerzucenie na stronę skutków wadliwej działalności organów celnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 40 ust. 1 oraz art. 50 ust. 1 i ust. 3 Prawa celnego, podmiot zgłaszający towar do odprawy celnej jest obowiązany dołączyć do wniosku o wszczęcie postępowania celnego między innymi także: "deklarację wartości celnej, fakturę w oryginale lub inny dokument służący do ustalenia wartości celnej". W konsekwencji, ryzyko skutków dokonania zgłoszenia towaru do odprawy celnej w sposób niewłaściwy spoczywa na zgłaszającym. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że importer - Spółka z o.o. "A." w G. we wniosku o dopuszczenie towaru do obrotu na polskim obszarze celnym zadeklarowała, iż sprowadzony z zagranicy olej opałowy, zgodnie z załączonym przez importera pozwoleniem przywozu z dnia 13 października 1997 r., powinien zostać zaklasyfikowany do kodu PCN 2710 00 74 z autonomiczną stawką celną 25 procent i na tej podstawie organy celne dokonały wymiaru należności celnej od sprowadzonego towaru, ponieważ w chwili dokonywania odprawy celnej wiarygodność deklaracji importera nie budziła żadnych zastrzeżeń. Jednakże w sytuacji, gdy dokonana przez Międzynarodowe Usługi Kontrolne "E." Spółka z o.o. w G. analiza próbek towaru /sprowadzonego z zagranicy oleju opałowego/, wykazała, że sprowadzony towar posiada znamiona fizyko-chemiczne, które nakazywały zaklasyfikowanie go do /odmiennego aniżeli zadeklarowany przez importera we wniosku/ kodu PCN 2710 00 67 9 taryfy celnej, z autonomiczną stawką celną 35 procent, co potwierdziła także powtórna analiza przeprowadzona na zlecenie Dyrektora Urzędu Celnego w T. przez Instytut Technologii Nafty w Krakowie, organ celny trafnie stwierdził, iż tym samym w rozpoznawanej sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna istniejąca już w dniu wydania decyzji o odprawie celnej tego towaru /oleju napędowego/, która nie była znana organowi wydającemu tę decyzję, co w konsekwencji uzasadnia wznowienie postępowania celnego w sprawie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i wydania nowej decyzji w zakresie wymiaru należności celnej za sprowadzony towar - olej opałowy /art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/.
Natomiast niezgodny z literalnym brzmieniem art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i oczywiście błędny jest pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego: "Art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nie mogłyby one być znane organowi przed wydaniem przez ten organ decyzji ostatecznej. Nadto, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane". Przede wszystkim z całą mocą należy podkreślić, że użyty w dyspozycji art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa łącznik "lub" /"nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"/ wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy /"nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła/ stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy"; po drugie -istniały w dniu wydania decyzji; oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję. I właśnie taka sytuacja faktyczna i prawna miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.