Orzeczenie SN z 6 kwietnia 2000 r., III RN 157/99

Sprawa

sprawy ze skargi Zbigniewa G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 1 października 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 1 marca 1999 r. SA/Rz 2645/98 postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie.

Teza

1. Pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę postępowania administracyjnego należy więc umożliwić czynny udział w tym postępowaniu tak samo jak stronie, a pominięcie pełnomocnika w czynnościach tego postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i powoduje te same skutki prawne. Strona ustanawiająca pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ administracji lub sąd administracyjny pomijają pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego, to niweczą skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa.
2. Termin do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez stronę, za którą działa pełnomocnik rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej zostało ono doręczone stronie.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 16 września 1999 r. wniósł rewizję nadzwyczajną od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 1 marca 1999 r. /SA/Rz 2645/98/, odrzucającego skargę Zbigniewa G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 1 października 1998 r. w przedmiocie wymiaru należności celnych. W motywach tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na wniesienie skargi po upływie 30 - dniowego terminu. Kwestionowana decyzja została bowiem stronie doręczona w dniu 9 października 1998 r., natomiast przedmiotową skargę wniesiono za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 16 listopada 1998 r.

Powyższemu orzeczeniu wnoszący rewizję nadzwyczajną zarzucił rażące naruszenie art. 40 par. 2 Kpa w związku z art. 35 ust. 1 oraz art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ i na podstawie art. 57 ust. 2 powołanej ustawy o NSA domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rz. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że Zbigniew G. był przed organami celnymi od dnia 29 listopada 1997 r. reprezentowany przez swego pełnomocnika - radcę prawnego Sławomira W., któremu zgodnie z art. 40 par. 2 Kpa należało doręczać pisma. Odbiór zaskarżonej decyzji Prezesa GUC pełnomocnik potwierdził w dniu 16 października 1998 r., natomiast skarga na tę decyzję została wniesiona w dniu 16 listopada 1998 r., przy czym dzień 15 listopada 1998 r. był niedzielą, a stosownie do art. 57 par. 4 Kpa jeżeli termin przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Został zatem zachowany 30 - dniowy termin do złożenia skargi i nie było podstaw do jej odrzucenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna, gdyż zaskarżonemu orzeczeniu trafnie wytyka rażące naruszenie art. 40 par. 2 Kpa. Przepis ten stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to jemu doręcza się w danej sprawie wszystkie pisma procesowe, w tym decyzje i postanowienia. Od momentu zawiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika brak podstaw prawnych do kierowania pism procesowych bezpośrednio wobec strony, a skutki prawne wywołane doręczeniem pisma następują dopiero z chwilą dokonania doręczenia pełnomocnikowi strony. Dotyczy to również rozpoczęcia biegu przez trzydziestodniowy termin przewidziany w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ na wniesienie skargi do NSA.

Pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę postępowania administracyjnego należy więc umożliwić czynny udział w tym postępowaniu tak samo jak stronie, a pominięcie pełnomocnika w czynnościach tego postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i powoduje te same skutki prawne. Strona ustanawiająca pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ administracji lub sąd administracyjny pomijają pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego, to niweczą skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. Pominięcie udziału pełnomocnika strony w czynności wniesienia skargi do NSA może przy tym - jak w niniejszej sprawie - prowadzić do pozbawienia strony prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.