Orzeczenie SN z 11 maja 2000 r., III RN 159/99

Sprawa

sprawy ze skargi Podskarbińskiego Towarzystwa Finansowego "Sukces" Spółki z ograniczona odpowiedzialnością w W. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 18 lutego 1998 r., (...) w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 28 stycznia 1999 r., I SA/Po 699/98 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Teza

Skoro więc wedle obowiązującej w 1994 r. urzędowej Klasyfikacji Wyrobów i Usług /wydanie I - Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1994 r./, usługi polegające na udzielaniu pożyczek przez podmioty gospodarcze nie będące bankami zaliczone zostały do podkategorii o symbolu statystycznym KWiU 65.22.1. - "Usługi związane z udzielaniem kredytów pozostałe", to oznacza, że w owym czasie i w tego typu wypadkach umowy pożyczki należało zaliczać do kategorii "usług" /w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i to do "usług w zakresie finansów" /poz. 13 zał. nr 2 do ustawy o podatku od towarów i usług/.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Zaskarżonym rewizja nadzwyczajna wyrokiem z dnia 28 stycznia 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P., oddalił skargę PTF "S." Spółki z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 18 lutego 1998 r. w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej od dokonanych w ciągu 1994 r. umów pożyczki pomiędzy (...) Towarzystwem Finansowym "S." a "E.-P." Spółką z o.o. w P. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzucił powyższemu wyrokowi rażące naruszenie określonych przepisów prawa materialnego:

1. art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 42 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT i w związku z poz. 13 załącznika nr 2 tej ostatniej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 1995 r.,
2. art. 7, art. 11 i art. 77 par. 1 Kpa w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, oraz art. 27 ust. 1 tej ustawy wobec oddalenia skargi mimo braku dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy - i na podstawie art. 57 ust. 2 ww. ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wskazał na to, że w sprawie niniejszej są te same przesłanki, które przemawiały za uwzględnieniem przez Sąd Najwyższy rewizji nadzwyczajnej w wyroku z dnia 11 marca 1999 r. sprawa III RN 153/98. Istotne jest tu stanowisko Sądu Najwyższego, że "umowa pożyczki udzielona przez podmiot gospodarczy w ramach świadczonych usług finansowych objętych załącznikiem nr 2 poz. 13 do ustawy o podatku od towarów i usług nie podlegała, w okresie od dnia 5 lipca 1993 r. do dnia 31 grudnia 1994 r. opłacie skarbowej", z tym, że "warunkiem takiego zwolnienia było jednak, że działalność pożyczkowa obejmowała tylko środki własne pożyczkodawcy", "zgodnie bowiem z obowiązującym w tym okresie przepisem art. 11 ust. 4 Prawa bankowego, udzielanie kredytów i pożyczek z cudzych środków było czynnością bankową, której wykonywanie przez spółki prawa handlowego wymagało zezwolenia". W konsekwencji "umowa pożyczki nie podlega opłacie skarbowej, jeżeli pożyczkodawca udzielając pożyczki ze środków własnych świadczył zarazem w tym zakresie usługi finansowe w rozumieniu załącznika nr 2 poz. 13 do ustawy o podatku od towarów i usług".

Podzielając powyższe stanowisko Sądu Najwyższego stwierdzono w rozpatrywanej rewizji nadzwyczajnej, że do istotnych okoliczności sprawy, które nie zostały dostatecznie wyjaśnione tak przez organy podatkowe, jak i przez NSA (...), należą w tej sprawie kwestie, które można ująć w następujących pytaniach:

1/ czy PTF "S." sp. z o.o. jako udzielająca pożyczek świadczyła w 1994 r. usługi finansowe w rozumieniu obowiązującego wówczas załącznika nr 2 poz. 13 do ustawy o VAT?, oraz w sytuacji, gdy ta Spółka nie dysponowała stosownym zezwoleniem ze strony Prezesa NBP, o którym była mowa w podówczas obowiązującym art. 11 ust. 34 ustawy - Prawo bankowe /a takowe zezwolenia nie były wydawane ze względu na brak stosownych przepisów wykonawczych do tej ostatniej ustawy/, 2/ Czy PTF "S." sp. z o.o. jako udzielająca przedmiotowych pożyczek udzieliła ich "E.-P." Sp. z o.o. w P. ze środków własnych?

Brak wypowiedzenia się przez NSA (...) co do istnienia lub braku istnienia ww. przesłanek ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej uzasadnia wniosek o uchylenie kwestionowanego wyroku i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania. Nie można bowiem wykluczyć ewentualności, że umowy takie jak przedmiotowe podlegały zwolnieniu od opłaty skarbowej z mocy art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 lipca 1993 r.

Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna ma usprawiedliwione podstawy. W 1994 r. art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej stanowił, że opłacie skarbowej nie podlegały między innymi także usługi w zakresie finansów, które na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z załącznikiem nr 2 poz. 13 do tej ustawy objęte zostały zwolnieniem od podatku od towarów i usług. Przy czym, stosownie do art. 4 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, ilekroć ustawa o podatku od towarów i usług posługiwała się pojęciem "usług", należało przez to rozumieć usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o statystyce państwowej /t.j. Dz.U. 1989 nr 40 poz. 221/. Skoro więc wedle obowiązującej w 1994 r. urzędowej Klasyfikacji Wyrobów i Usług /wydanie I - Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1994 r./, usługi polegające na udzielaniu pożyczek przez podmioty gospodarcze nie będące bankami zaliczone zostały do podkategorii o symbolu statystycznym KWiU 65.22.1. - "Usługi związane z udzielaniem kredytów pozostałe", to oznacza, że w owym czasie i w tego typu wypadkach umowy pożyczki należało zaliczać do kategorii "usług" /w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług/ i to do "usług w zakresie finansów" /poz. 13 zał. nr 2 do ustawy o podatku od towarów i usług/.

Rewizja nadzwyczajna zasadnie zarzuciła, że wobec przyjęcia błędnej przesłanki Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył sprawę nie ustosunkowując się do wskazanych w rewizji nadzwyczajnej kwestii w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego.

W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji wyroku, stosownie do art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./.