Orzeczenie SN z 3 października 2003 r., III RN 16/03

Tezy

Z ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ wynika, po pierwsze, że okres wypowiedzenia wynosi dziewięć miesięcy, po drugie - sposób ustalania początku biegu wypowiedzenia - że biegnie on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia i po trzecie, że zwolnienie następuje w ostatnim wypowiedzenia. Z kolei, w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38/ - niesprzecznie z ustawą - zostały określone, w ustawie nie ujęte, aspekty trybu zwolnienia żołnierzy z zawodowej służby wojskowej, w szczególności określono formę zwolnienia i organ dokonujący w tym przedmiocie czynności. Mianowicie, że należy to do dowódcy jednostki wojskowej, że następuje przez doręczenie za pokwitowaniem odbioru i że ma formę pisma z określona treścią istotną, to jest zawierającego określenie daty, od którego biegnie okres wypowiedzenia. Wszystkie te elementy procedury zwalniania żołnierzy zawodowych a zwłaszcza ich forma i treść "egzemplarza wypowiedzenia" mogą być istotne z punktu widzenia celów regulacji prawnej opartej na zawartym w art. 87 ustawy upoważnieniu dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu zwalniania żołnierzy z zawodowej służby wojskowej. W szczególności można uważać, że w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy określono takie zasady i taki tryb zwalniania żołnierzy zawodowych, ażeby zapewnić pożądaną w stosunkach służbowych tego rodzaju - dokładność, czy nawet pewność co do daty zwolnienie żołnierza, która powinna wprost wynikać z treści odpowiedniego dokumentu.

Uzasadnienie

W świetle zarzutów przedstawionych w rewizji nadzwyczajnej istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma kwestia stosunku między normami prawnymi wynikającymi z art. 79 ust. 4 i 5 powołanej wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz par. 137 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych.

Stosownie do przepisów ustawowych, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku określonym w art. 78 ust. 2 następuje w ostatnim dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia /art. 79 ust. 4/; termin wypowiedzenia biegnie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia /art. 79 ust. 5/.

Z kolei w rozporządzeniu określono w szczególności, że wypowiedzenie następuje na wniosek dowódcy jednostki wojskowej /par. 137 ust. 1/, że dowódca jednostki wojskowej doręcza żołnierzowi zawodowemu za pokwitowaniem odbioru wypowiedzenie określające datę, od której biegnie okres wypowiedzenia /par. 137 ust. 3/, oraz że egzemplarz wypowiedzenia z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 3, dowódca jednostki wojskowej przesyła do organu zwalniającego w celu wydania - dla celów ewidencyjnych - rozkazu personalnego o zwolnieniu tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej /par. 137 ust. 4/.

Po przeprowadzeniu analizy przedstawionych tekstów prawnych należy stwierdzić, że - w rozpatrywanym zakresie - rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych nie jest sprzeczne z ustawą z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazane przepisy rozporządzenia nie są także identyczne pod względem normatywnym /nie stanowią powtórzenia/ z normami ustawowymi.

Z ustawy wynika, po pierwsze, że okres wypowiedzenia wynosi dziewięć miesięcy, po drugie - sposób ustalania początku biegu wypowiedzenia - że biegnie on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia i po trzecie, że zwolnienie następuje w ostatnim wypowiedzenia. Z kolei, w rozporządzeniu - niesprzecznie z ustawą - zostały określone, w ustawie nie ujęte, aspekty trybu zwolnienia żołnierzy z zawodowej służby wojskowej, w szczególności określono formę zwolnienia i organ dokonujący w tym przedmiocie czynności. Mianowicie, że należy to do dowódcy jednostki wojskowej, że następuje przez doręczenie za pokwitowaniem odbioru i że ma formę pisma z określona treścią istotną, to jest zawierającego określenie daty, od którego biegnie okres wypowiedzenia. Wszystkie te elementy procedury zwalniania żołnierzy zawodowych a zwłaszcza ich forma i treść "egzemplarza wypowiedzenia" mogą być istotne z punktu widzenia celów regulacji prawnej opartej na zawartym w art. 87 ustawy upoważnieniu dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu zwalniania żołnierzy z zawodowej służby wojskowej. W szczególności można uważać, że w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy określono takie zasady i taki tryb zwalniania żołnierzy zawodowych, ażeby zapewnić pożądaną w stosunkach służbowych tego rodzaju - dokładność, czy nawet pewność co do daty zwolnienie żołnierza, która powinna wprost wynikać z treści odpowiedniego dokumentu.

W świetle tej analizy nieprzekonywujące jest stanowisko Prokuratora Generalnego wskazujące na hierarchiczną wyższość ustawy nad rozporządzeniem.

Przesłanką zaskarżonego wyroku jest wszak ustalenie naruszenia w zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, określonych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, które to przepisy nie są - jak to wyżej wyjaśniono - ani sprzeczne z ustawą, ani puste pod względem treści normatywnej.