Orzeczenie SN z 6 kwietnia 2000 r., III RN 161/99

Sprawa

sprawy ze skargi Haliny L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 20 marca 1998 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 14 stycznia 1999 r., SA/Sz 515/98 - uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Teza

Organ odwoławczy nie narusza zakazu reformationis in peius w sytuacji, gdy na podstawie art. 138 par. 2 Kpa uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Sentencja

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego

Uzasadnienie

Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. decyzją z dnia 7 października 1997 r., zawartą w dowodzie odprawy celnej (...), dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie samochodu osobowego marki "Volvo 740" i na podstawie art. 30b ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. - powoływanej nadal jako: Prawo celne/ ustalił wartość celną tego towaru. W odwołaniu od powyższej decyzji strona - Halina L. zakwestionowała ustaloną przez organ celny, jej zdaniem zbyt wysoką, wartość celną zgłoszonego do odprawy celnej towaru, a w konsekwencji także wymiar należności celnych. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 20 marca 1998 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 138 par. 2 Kpa przekazał sprawę do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, bowiem w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w dniu 4 listopada 1997 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w Cz. dokonano rejestracji na nazwisko Haliny L. samochodu osobowego - "składaka", złożonego z nadwozia samochodu marki "Volvo 740", które zostało odprawione w Urzędzie Celnym w Rz.; równocześnie Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien określić faktyczny przedmiot importu zgodnie z regułą 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737 - powoływanego nadal jako: Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej/. W wyniku skargi strony, Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 14 stycznia 1999 r. /SA/Sz 515/98/ uchylił zaskarżona decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20 marca 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że organ odwoławczy wyszedł poza granice skargi i uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości naruszył sformułowany w art. 139 Kpa zakaz refomationis in peius, ponieważ w uzasadnieniu swej decyzji nie wykazał, aby było to konieczne ze względu na to, że decyzja pierwszej instancji rażące naruszyła prawo lub interes społeczny.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 21 września 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 14 stycznia 1999 r. /SA/Sz 515/98/, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 138 par. 1 i art. 139 Kpa, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że skoro organ odwoławczy stwierdził, że w danym wypadku brak jest podstaw dla przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 Kpa, natomiast wskazał na potrzebę ponownego wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji, czy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosowany został art. 23 ust. 1 Prawa celnego oraz reguła 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, to tym samym nie jest zasadny zarzut Sądu, jakoby organ odwoławczy wyszedł poza granice odwołania i naruszył art. 139 Kpa, bowiem przepis ten "nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 par. 2 Kpa".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Stosownie do dyspozycji art. 138 par. 2 Kpa, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując równocześnie temu organowi, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł postąpił prawidłowo, skoro - wobec zakwestionowania przez stronę w odwołaniu ustalonej przez organ celny pierwszej instancji wartości celnej zgłoszonego do odprawy celnej towaru - uchylił zaskarżoną decyzję i w trybie art. 138 par. 2 Kpa przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, wskazując równocześnie, że w sprawie tej należy ustalić faktyczny przedmiot importu dokonanego przez stronę, a w szczególności należy wyjaśnić, czy w danym wypadku strona dokonała jedynie importu nadwozia samochodu osobowego marki "Volvo 740", czy też uczestniczyła ona w imporcie samochodu osobowego marki "Volvo 740" w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym /reguła 2(a) Ogólnych Reguł Nomenklatury Scalonej/, co =- ma bezpośrednie znaczenie dla prawidłowego ustalenia wartości celnej importowanego towaru. W tej sytuacji, zarzuty rewizji nadzwyczajnej okazały się zasadne, bowiem wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego - uchylona zaskarżonym wyrokiem decyzja organu drugiej instancji nie naruszyła art. 139 Kpa, natomiast zgodna jest z dyspozycją art. 136 i art. 138 par. 2 Kpa, a w wyniku ponownego postępowania przed organem pierwszej instancji od wydanej decyzji stronie przysługiwać będzie odwołanie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[15] Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.