Orzeczenie SN z 25 marca 1999 r., III RN 164/98

Sprawa

sprawy ze skargi Rektora Uniwersytetu im. A.M. w P. na decyzję Wojewody P. z dnia 14 października 1996 r. (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 1998 r. II SA/Po 1874/96 oddala rewizję nadzwyczajną.

Teza

1. Brak faktycznego zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej przez wiele lat na cel określony w decyzji wywłaszczeniu oznacza, że stała się ona zbędna na ten cel i podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego.
2. Bez znaczenia są przyczyny niewykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a w szczególności trudności związane z finansowaniem inwestycji ze środków budżetu Państwa czy przeznaczenie nieruchomości pod budowę miasteczka uniwersyteckiego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
3. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta mają znaczenie co do sposobu zagospodarowania terenu, nie mogą natomiast stanowić podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela ani też podstawy domagania się przez skarżącego przyznania tytułu prawnego do spornych działek.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z przepisem art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniu. W doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać uwzględniając sposób faktycznego wykorzystania nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu powinien być identyczny ze sposobem dalszego wykorzystania nieruchomości /np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1995 r. III ARN 82/94 - OSNAPU 1995 nr 15 poz. 183/. Trafnie zatem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że niezagospodarowanie przez skarżącego spornych działek przez ponad dwadzieścia lat i wybudowanie na pozostałym terenie w tym okresie nielicznych obiektów budowlanych, w tym także domów jednorodzinnych przez Spółdzielnię Mieszkaniowa (...) pozwala przyjąć, że cel wywłaszczenia przestał być aktualny. W ocenie Sądu Najwyższego brak faktycznego zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej przez wiele lat na cel określony w decyzji wywłaszczeniu oznacza, że stała się ona zbędna na ten cel i podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego. Należy także podzielić pogląd, że bez znaczenia są przyczyny niewykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a w szczególności trudności związane z finansowaniem inwestycji ze środków budżetu Państwa czy przeznaczenie nieruchomości pod budowę miasteczka uniwersyteckiego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Trafnie stwierdził Sąd, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z dnia 6 grudnia 1994 r. maja znaczenie co do sposobu zagospodarowania terenu, nie mogą natomiast stanowić podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela ani też podstawy domagania się przez skarżący Uniwersytet przyznania tytułu prawnego do spornych działek. W ocenie Sądu Najwyższego nieruchomość wywłaszczona, która faktycznie nie została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jej następcy prawnego, jeżeli inwestor dysponuje ważna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ważna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji /art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o planowaniu przestrzennym - Dz.U. nr 89 poz. 415 ze zm./ lub ważnym pozwoleniem budowlanym. Tymczasem skarżący, czego nie kwestionuje wnoszący rewizję nadzwyczajną, nie dysponuje żadną z wymienionych wyżej decyzji, co potwierdza stanowisko Sądu, że sporna nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Należy podkreślić, że Sąd rozważył okoliczności niniejszej sprawy z uwzględnieniem poglądów prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1997 r. III RN 13/97 /OSNAPU 1998 nr 7 poz. 201/, w szczególności zaś prawidłowo ocenił fakt niezagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej przez ponad dwadzieścia lat i nie posiadania przez skarżący Uniwersytet ważnych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.