Orzeczenie SN z 11 maja 2000 r., III RN 165/99

Sprawa

sprawy ze skargi Jana Ł. na decyzję Wojewody S. z dnia 4 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie nadania prawa własności gospodarstwa rolnego

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 17 marca 1999 r. (...) postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie.

Teza

Przepis art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8/, według którego zaskarżenie decyzji administracyjnych z powodu ich niezgodności z prawem stosuje się do decyzji wydanych w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte po wejściu w tycie ustawy, tzn. po dniu 1 września 1980 r. /art. 18 tej ustawy/, utracił moc prawną z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, tzn. z dniem 1 października 1995 r. /art. 16 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 67 oraz art. 69 tej ustawy/.

Sentencja

Sąd Najwyższy,

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 17 marca 1999 r. (...) odrzucił skargę Jana Ł. na decyzję Wojewody S. z dnia 4 czerwca 1998 r. w przedmiocie nadania prawa własności gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że "zaskarżone rozstrzygnięcie jako podjęte w następstwie rozpoznania sprawy wszczętej jeszcze przed poddaniem działań organów administracji kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, nadal wyłączone jest spod kontroli sądowoadministracyjne". Bowiem "zaskarżona decyzja i poprzedzająca jej wydanie decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w E. z dnia 29 kwietnia 1998 r. są decyzjami rozstrzygającymi o wniosku skarżącego z dnia 20 lipca 1950 r.". Tymczasem, jak wywiedziono w uzasadnieniu tego wyroku: "W myśl zaś art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8 ze zm./, przepisy Kpa o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych stosuje się w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy, tj. po dniu 31 stycznia 1980 r. Przepis powyższy nie utracił swej mocy z chwilą wejścia w życie nowej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368/, albowiem zgodnie z art. 67 obecnie obowiązującej ustawy o NSA, ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o NSA utraciła moc jedynie w zakresie uregulowanym nową ustawą, a ta nie zawiera regulacji w zakresie początkowej daty poddania kontroli sądowoadministracyjne działań organów administracji publicznej".

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 28 września 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 17 marca 1999 r. (...), zarzucając mu rażące naruszenie art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz art. 2 i art. 5 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz.U. nr 46 poz. 340 - powoływanego nadal jako: dekret z 1951 r./ - wobec odmowy poddania sądowej kontroli decyzji administracyjnej wydanej w sprawie, do wszczęcia której nie był potrzebny wniosek obywatela, zaś pierwsza decyzja została wydana przez organ administracji pierwszej instancji w 1986 r. W konsekwencji rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że art. 5 ust. 1 dekretu z 1951 r., który miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, stanowił wyraźnie, iż: "W celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności, powiatowa komisja ziemska wydaje z urzędu akty nadania, które zawierają określenie osób uprawnionych oraz powierzchnię gruntów i innych składników gospodarstwa rolnego", z czego wynika, że taki akt nadania powinien być wydany z urzędu i miał charakter deklaratywny; dowodzi to, jak wywiedziono w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, że: "osoba, która spełniła warunki nabycia własności z samego prawa, określone w dekrecie z 1951 r., jej następca prawny, a także - jak się wydaje - inna osoba, która ma w tym interes prawny, może - bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych - poinformować właściwy organ o konieczności wykonania przez ten organ powinności określonej w art. 5 powołanego dekretu, o ile nie została ona dopełniona wcześniej". Tymczasem jest poza sporem, że w przedmiotowej sprawie pierwsza decyzja w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 20 lipca 1950 r. wydana została dopiero w 1986 r. Ponadto, w opinii rewizji nadzwyczajnej, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny powinien uwzględnić konsekwencje wejścia w życie nowej Konstytucji RP /w szczególności zaś art. 2, art. 32, art. 45, art. 77 ust. 2, art. 175 i art. 184 Konstytucji RP/.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.

Wbrew poglądowi prawnemu wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 17 marca 1999 r. (...), art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8/, wedle którego "zaskarżenie decyzji administracyjnych z powodu ich niezgodności z prawem stosuje się do decyzji wydanych w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie niniejszej ustawy", tzn. po dniu 1 września 1980 r. /art. 18 tej ustawy/, utracił moc prawną z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, czyli z dniem 1 października 1995 r. /art. 67 w związku z art. 69 ustawy o NSA/. Bowiem, stosownie do dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 34 i art. 35 ustawy o NSA, dopuszczalność wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzje administracyjne nie została ograniczona cezurą czasową dotyczącą daty wszczęcia postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja. Z tej przyczyny należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego rażąco naruszyło nie tylko art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o NSA, ale w konsekwencji także konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu /art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP/.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.