Orzeczenie SN z 9 kwietnia 1999 r., III RN 169/98

Sprawa

sprawy ze skargi "B." Spółki z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 1 lipca 1996 r., (...) w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1993 r.

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 13 lutego 1998 r. I SA/Wr 1483/96 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje NSA OZ we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Teza

Nieprawidłowe prowadzenie ewidencji, naruszające art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, stanowi podstawę do zastosowania sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 tej ustawy

Sentencja

Sąd Najwyższy

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości w sprawie ze skargi "B." Spółki z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 1 lipca 1996 r. dotyczącą podatku od towarów i usług za lipiec 1993 r. wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 13 lutego 1998 r. I SA/Wr 1483/96. Zaskarżonym wyrokiem uchylono decyzję Izby Skarbowej i poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego pierwszej instancji oraz orzeczono o kosztach postępowania na rzecz skarżące;. W sprawie chodzi o należyte zastosowanie ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ w odniesieniu do czynności dotyczących czterech przedmiotów: unitu stomatologicznego, karetki pogotowia, eksploatacji samochodów osobowych Opel i Pontiac, a także samochodu ciężarowego Mercedes za miesiąc lipiec 1993 r.

Uchylając zaskarżoną decyzję Naczelny Sąd Administracyjny uznał ją za sprzeczną z prawem. W sprawie jest niesporne, że dnia 25 czerwca 1993 r., skarżąca zawarła umowę sprzedaży na rzecz Górnośląskiego Okręgowego Zakładu Gazownictwa unitu stomatologicznego oraz że dnia 25 listopada 1992 r. sprzedała Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego w L. karetkę pogotowia. W odniesieniu do sprzedaży unitu stomatologicznego NSA uznał, że wydanie towaru miało miejsce po dniu 5 lipca 1993 r., to jest po wejściu w życie ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym. Zgodzić się zatem należy z organami podatkowymi, iż ta czynność podlegała opodatkowaniu na podstawie tej ustawy.

NSA nie podzielił natomiast stanowiska organów podatkowych w kwestii opodatkowania tym podatkiem karetki pogotowia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania /art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1 i art. 80 Kpa/, czego skutkiem było niedostateczne wyjaśnienie i rozważenie całokształtu okoliczności sprawy. W odniesieniu do eksploatacji samochodów osobowych NSA stwierdził, że skoro skarżąca Spółka nie prowadziła wymaganej przez art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /a także przez przepisy wykonawcze/ ewidencji przebiegu pojazdów, które były w związku z przychodami podatnika, to nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z eksploatacją tych samochodów. Ten obowiązek ewidencyjny nie dotyczył samochodu ciężarowego "Mercedes". Nie ma jednakże możliwości ustalenia. jaka część oleju napędowego była związana z jego eksploatacją, gdyż skarżąca miała także samochód osobowy używający tego rodzaju paliwo. Skarżąca nie mogła zatem obniżyć podatku należnego /art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym/. NSA uznał również, iż organy podatkowe błędnie zastosowały przepis art. 27 ust. 5 pkt 2 tej ustawy ponieważ może on być stosowany tylko w przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w ust. 4 tego artykułu, dotyczących określenia wysokości podatku naliczonego, w wyniku czego nastąpiło jego zawyżenie; wówczas kwoty podatku naliczonego zmniejsza o pięciokrotność tego zawyżenia. Według NSA sam fakt nieuzasadnionego obniżenia podatku należnego o pewną kwotę podatku naliczonego nie jest automatycznie podstawą do zastosowania sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz art. 27 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżąca nie prowadziła pełnej ewidencji, o której mowa w art. 27 ust. 4 tej ustawy, co odnosi się do przebiegu jej pojazdów. W odniesieniu do sprzedaży karetki sanitarnej zarzucono, iż dopuszczono ją do ruchu na polskim obszarze celnym i wymierzono cło dopiero w listopadzie 1993 r., a zatem pojazd nie mógł być wcześniej wydany nabywcy.

Nastąpiło to pod rządem ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, która stanowi w art. 6 ust. 1, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania /dostarczenia/ towaru.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Z mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku dochodowym wynika, iż podatnicy /z wyjątkami nie odnoszącymi się do skarżącej Spółki/ mają obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej kwoty określane w art. 20, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny, kwoty podatku podlegające wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej. Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że w razie uchybienia przez podatnika tym obowiązkom organy podatkowe stosują sankcję z art. 27 ust. 5 pkt 2 tej ustawy niezależnie od tego, czy naruszenie tych obowiązków było spowodowane błędem, czy wynikało z winy podatnika. Ustalone orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje, że "nieprawidłowe prowadzenie ewidencji, naruszające art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, stanowi podstawę do zastosowania sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 tej ustawy /tak wyroki z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 131/97 - OSNAPUS 1999 nr 1 poz. 3; z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 112/98; z dnia 9 kwietnia 1999 r. III RN 175/98 oraz III RN 186/98/. Należy rozważyć przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, czy ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ma zastosowanie do sprzedaży przez skarżącą karetki pogotowia. Brak bowiem w sprawie ustaleń, kiedy została ona wydana nabywcy i kiedy została wystawiona faktura /art. 6 ust. 1 i ust. 4 tej ustawy/.

Z tych względów na podstawie art. 393[13] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.