Orzeczenie SN z 7 lipca 1999 r., III RN 187/98

Sprawa

sprawy ze skargi "B." Spółki z o.o. w S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 24 lutego 1997 r., (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 27 lutego 1998 r., I SA/Lu 292/97 uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Teza

Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, w szczególności z par. 3 pkt 2 i par. 4 tego rozporządzenia w związku z Porozumieniem o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, które sporządzone zostało w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 nr 15 poz. 116/ wynika, ze reglamentacja prawna obejmuje nie tylko warunki dotyczące wprost przedmiotu preferencji, ale także zasady i środki ustalania /dokumentowania/ spełnienia tych warunków w postępowaniu celnym. Sformalizowanie postępowania wyjaśniającego istotnych dla odprawy celnej elementów tej odprawy jest specyficzną zasadą postępowania celnego, którą wyraża w szczególności art. 50 ustawy Prawo celne.

Sentencja

Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza Skoniecznego

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podzielił zarzuty i wniosek rewizji nadzwyczajnej z następujących przyczyn:

Zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie wymiaru cła została wydana w postępowaniu celnym na podstawie procesowych i materialnych norm prawa celnego, odpowiednich do stanu faktycznego sprawy. Wykonując w rozpatrywanej sprawie kontrolę pod względem zgodności z prawem /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ rzeczą Sądu było dokonanie oceny w zakresie zastosowanych przepisów prawa celnego. Jeżeli chodzi o przepisy dotyczące postępowania, to z art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ wynika, że obowiązki celne oraz zasady postępowania celnego uregulowane są w tej ustawie /aktach wykonawczych/ a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się:;,jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej". Na tym tle zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że zasadnicza wadliwość zaskarżonego wyroku. najogólniej biorąc, polega na tym, że skład orzekający NSA poddał ocenie zakres przeprowadzonego przed organami celnymi postępowania według wskazanych przepisów Kpa z pominięciem przepisów prawa celnego.

Zasadniczym problemem jaki wynika na tle oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pozostaje znaczenie przedmiotowej regulacji zawartej w przepisach prawa celnego w relacji do wskazanych przez NSA przepisów Kpa. Istotne jest przy tym oświetlenie tego zagadnienia z punktu widzenia regulacji o charakterze materialnoprawnym, która pozwala na lepsze rozeznanie w funkcjach przepisów o charakterze proceduralnym. Przepisy te pozostają ze sobą w ścisłym systemowym związku. Tylko bowiem spójny system warunków preferencji celnych zabezpiecza z jednej strony wykorzystywanie tych preferencji w granicach prawa, a z drugiej strony niezbędną sprawność i szybkość odpraw celnych. Przy interpretacji i stosowaniu przepisów określających przywileje celne potrzebny jest ponadto odpowiedni rygoryzm, skoro chodzi o granice zasady powszechności podlegania cłu przywozu towarów z zagranicy, od którego odstępstwa ustawa nazywa wyjątkami, które muszą być określone w przepisach prawa /art. 4 ust. 1 ustawy Prawo celne/.

Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, w szczególności z par. 3 pkt 2 i par. 4 tego rozporządzenia w związku z Porozumieniem o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, które sporządzone zostało w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 nr 15 poz. 116/ wynika, ze reglamentacja prawna obejmuje nie tylko warunki dotyczące wprost przedmiotu preferencji, ale także zasady i środki ustalania /dokumentowania/ spełnienia tych warunków w postępowaniu celnym. Sformalizowanie postępowania wyjaśniającego istotnych dla odprawy celnej elementów tej odprawy jest specyficzną zasadą postępowania celnego, którą wyraża w szczególności art. 50 ustawy Prawo celne.

Stosownie do tego przepisu podmiot dokonujący obrotu z zagranicą towarem, którego rodzaj lub ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, składa wnioski o wszczęcie postępowania celnego, wnioski te w formie pisemnej powinny zawierać określone dane i powinny być poparte określonymi dokumentami.

Na podstawie upoważnienia z art. 50 ust. 5 ustawy Prezes Głównego Urzędu Ceł określił także inne niż określone w ustawie dokumenty, które należy dołączyć do wniosków o wszczęcie postępowania celnego, w tym dokumenty potwierdzające pochodzenie towaru i mające znaczenie dla zastosowania - jak w rozpatrywanej sprawie - stawek preferencyjnych /zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 6 lipca 1995 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego - M.P. nr 34 poz. 411 ze zm./. Wynikające z tych przepisów wymagania udokumentowania pochodzenia towaru z kraju lub regionu rozwijającego się, odpowiadają warunkom zastosowania preferencyjnej stawki celnej.

Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie uprawniał organy celne do stwierdzenia. że importer nie spełnił warunków wymaganych dla zastosowania wnioskowanego przywileju. Z przedłożonych przez niego dokumentów nie wynikało, że sporny towar został bezpośrednio zakupiony w Ekwadorze, a jego przywóz do Polski nastąpił bezpośrednio z tego kraju. Według tych ustaleń banany zakupione zostały od firmy "P." F. GmbH z Hamburga, która jest agentem handlowym firmy E. B. N., pośredniczącym w sprzedaży sprowadzanych z Ekwadoru bananów. Wymieniona firma niemiecka wystawiła w dniu 20 września 1995 r. fakturę 01919-A, na podstawie której, "B." Spółka z o.o. uiściła należność za 1.150 kartonów bananów. Natomiast dokumenty przewozowe nie zawierają informacji dotyczących warunków na jakich towar ten przebywał w kraju tranzytu /Niemcy/ do momentu jego wywozu do Polski oraz potwierdzenia, że w tym czasie znajdował się on pod stałym dozorem celnym niemieckich władz celnych.

Dołączone do wniosku o wszczęcie postępowania celnego świadectwo fitosanitarne wystawione dla belgijskich władz fitosanitarnych oraz morski list przewozowy nr GYE/HAM 384 z dnia 2 września 1995 r. świadczący; że przedmiotowa partia bananów załadowana została w Ekwadorze, ale przeznaczona była jednocześnie dla odbiorcy belgijskiego /Firma L.V.P. S.A./ spowodowały, że organ II instancji uznał za celowe wystąpienie do organów administracji celnej Ekwadoru i Niemiec o udzielenie pomocy w ustaleniu faktycznych okoliczności zakupu tych bananów.

Chociaż ekwadorskie władze celne informacji takich nie udzieliły, to informacja pochodząca od administracji celnej z Niemiec potwierdzała wcześniejsze ustalenia polskich organów celnych. W tej sytuacji organom celnym nie można zarzucić naruszenia przepisów z zakresu prawa celnego.

Z powyższych przyczyn należało zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że w konsekwencji uchylenia zgodnej z przepisami prawa celnego decyzji Prezesa GUC spółka "B." uzyskałaby bezpodstawne uprzywilejowanie.

Uwzględniono wniosek rewizji nadzwyczajnej stosownie do art. 393[15] Kpc odpowiednio zastosowanego w myśl art. 10 ustawy z dnia 1 czerwca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./.