Orzeczenie SN z 13 maja 1999 r., III RN 192/98

Sprawa

sprawy ze skargi Ewy W. i Ireny G. wspólników Spółki Cywilnej "N" w O. na postanowienie Izby Skarbowej w O. z dnia 23 lutego 1998 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchylić zaskarżone postanowienie.

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 1998 r. III SA 5221/98 postanawia:

Teza

Podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 maja 1998 r. postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nie uiszczenia od niej przez radcę prawnego opłaty stałej /art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych/ stanowiło oczywiste i rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawnych i tym samym pozbawiało stronę konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu /art. 45 ust. 1 Konstytucji RP/, bowiem wpis wniesiono w terminie.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 maja 1998 r. /III SA 5221/98/, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. nr 24 poz. 100 ze zm./ w związku z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. /, odrzucił skargę radcy prawnego Anety K.-P. - pełnomocnika Ewy W. i Ireny G. - spółki cywilnej "N" w O. na postanowienie Izby Skarbowej w O. z dnia 23 lutego 1998 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sądu podniesiono, że ponieważ skargę, od której powinien być uiszczony wpis stały, wniósł radca prawny jako pełnomocnik bez prawem wymaganej opłaty, przeto stosownie do powołanych przepisów podlegała ona odrzuceniu bez potrzeby wzywania do uiszczenia należnego wpisu.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 10 grudnia 1998 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 1998 r. /III SA 5221/98/ zarzucając mu rażące naruszenie prawa przez obrazę art. 2 Konstytucji RP i wywodzonej z zasady demokratycznego państwa prawnego zasady zaufania do Państwa i stanowionego przezeń prawa, art. 45 ust. 2 Konstytucji RP gwarantującego prawo do sądu, art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z par. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 1981 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. nr 21 poz. 107/ i w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o NSA - wobec zaniechania należytego sprawdzenia przez Sąd, czy wpis stały od skargi wniesionej przez radcę prawnego nie został uiszczony w sposób dopuszczony prawem na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i to pomimo stosownej sygnalizacji w tej sprawie zawartej w skardze oraz art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o NSA, skoro nie było podstaw faktycznych do zastosowania tego przepisu.

W konsekwencji w rewizji nadzwyczajnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że radca prawny działający jako pełnomocnik spółki cywilnej "N" w O. wysłał w dniu 24 marca 1998 r. listem poleconym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Izby Skarbowej w O. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, informując równocześnie w treści skargi, że: "Wpis stały w wysokości 10 zł został uiszczony na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego". Pomimo to w dniu 17 marca 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie o odrzuceniu skargi i jak to sformułowano w rewizji nadzwyczajnej: "Prawdopodobnie dopiero po wydaniu i wysłaniu kwestionowanego postanowienia do karty analizowanych akt NSA w Warszawie został doklejony "odcinek dla posiadacza rachunku" potwierdzający fakt wpłaty przez stronę skarżącą na konto NSA w Warszawie kwoty 10,- zł w dniu 24 marca 1998 r., to jest w tym samym dniu, w którym została nadana ww. skarga w UPT 2 w O. Na odwrocie tego dowodu wpłaty istnieje adnotacja, najprawdopodobniej pracownika służb finansowych NSA w Warszawie, z której wynika, że fakt dokonania ww. wpłaty został odnotowany w rejestrze dochodów tego Sądu 26 marca 1998 r. pod poz. 2256". Ponadto w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej zwrócono uwagę, że wprawdzie na standardowym druku postanowienia o odrzuceniu skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego w sprawie, w której wymagane jest uiszczenie wpisu stałego, brak jest miejsca na wpisanie wzmianki informującej o tym, czy badana była prawdziwość zawartego w skardze oświadczenia o uiszczeniu wpisu stałego, jednakże należy stanąć na stanowisku, że nie zwalnia to Sądu od obowiązku sprawdzenia takiego oświadczenia oraz od obowiązku właściwego uzasadnienia rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Stosownie do postanowienia art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. / w sprawach skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stosować odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. nr 24 poz. 110 ze zm./. Na tej podstawie, zgodnie z dyspozycją art. 15 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Przy czym opłaty sądowe uiszcza się znakami z napisem "opłata sądowa" albo gotówką do kas sądowych lub na rachunek bankowy dochodów właściwego sądu /par. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 1981 r. w sprawie sposobu uiszczenia opłat sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. nr 21 poz. 107/.

Natomiast w wypadku, gdy adwokat lub radca prawny wniesie środek zaskarżenia, który podlega opłacie stałej, bez uiszczenia takiej opłaty, należy odrzucić wniesiony środek zaskarżenia bez wezwania adwokata lub radcy prawnego do uiszczenia opłaty /art. 17 zdanie drugie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych/. W rozpoznawanej sprawie radca prawny jako pełnomocnik Anety K.-P. - pełnomocnika Ewy W. i Ireny G. - spółki cywilnej "N" w O. wniósł w dniu 24 marca 1998 r. listem poleconym skargę od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przy czym w ostatnim zdaniu wniesionej skargi stwierdził, że: "Wpis stały w wysokości 10,- zł został uiszczony na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego" i równocześnie w tym samym dniu, tj. 24 marca 1998 r. uiścił kwotę 10,- zł tytułem wpisu stałego od powyższej skargi na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która - jak to wynika z akt sprawy - w rejestrze dochodów tego Sądu została odnotowana w dniu 26 marca 1998 r. pod pozycją 2256. W tej sytuacji podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 maja 1998 r. postanowienie o odrzuceniu powyższej skargi z powodu nie uiszczenia od niej przez radcę prawnego opłaty stałej /art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych/ stanowiło oczywiste i rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawnych i tym samym pozbawiało stronę konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu /art. 45 ust. 1 Konstytucji RP/. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy (...) orzekł, jak w sentencji.