Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo P.-H. "T.-P." s. c. Alina K. i Izabela P. dokonało w dniu 8 września 1998 r. zgłoszenia celnego (...), w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu tkaniny bielonej i barwionej /65 procent poliester - 3,5 procent bawełna/, dołączając równocześnie do tego zgłoszenia rachunek z dnia 24 sierpnia 1998 r., w którym wartość 1 mb tkaniny określona została na 1 USD. Dyrektor Urzędu Celnego w P. przyjął powyższe zgłoszenie, jako odpowiadające wymaganiom formalnym wynikającym z art. 64 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm. - powoływanej nadal jako: Kodeks celny/, a następnie przystąpił do jego weryfikacji /art. 70 Kodeksu celnego/, w wyniku której zakwestionował wiarygodność załączonego do tego zgłoszenia celnego rachunku w tej części, w jakiej dotyczył on ceny tkaniny, i w konsekwencji ustalił wartość celną towaru metodą zastępczą, zgodnie z art. 29 par. 1 Kodeksu celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 29 grudnia 1998 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Urzędu Celnego w P., nie uwzględniając podniesionych przez Przedsiębiorstwo P.-H. "T.-P." s. c. w jego odwołaniu zarzutów, w tym także zarzutu, że organ pierwszej instancji nie uzasadnił przyczyny, z powodu której przedstawiony rachunek uznał za niewiarygodny.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 maja 2000 r. /I SA/Po 218/99/ oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "T.-P." s. c. na powyższą decyzję Głównego Urzędu Ceł z dnia 29 grudnia 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w szczególności, że: po pierwsze - w rozpoznawanej sprawie: "Organy celne obszernie i przekonywująco uzasadniały podstawy zakwestionowania wiarygodności rachunku załączonego do zgłoszenia celnego (...)"; oraz po drugie - ponieważ wartość transakcyjna towaru, sprowadzanego na polski obszar celny, nie odzwierciedlała rzeczywistej jego ceny /art. 23 par. 1 i art. 85 par. 1 Kodeksu celnego/, a wartości celnej tego towaru nie można było ustalić na podstawie art. 23 i art. 25-28 Kodeksu celnego, organ celny dokonał ustalenia jego wartości celnej zgodnie z art. 29 Kodeksu celnego, wyjaśniając w uzasadnieniu sposób, w jaki to uczynił.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 24 listopada 2000 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 25 maja 2000 r. /I SA/Po 218/99/, w której zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie: po pierwsze - art. 29 Kodeksu celnego, wobec uznania, że przepis ten może stanowić podstawę do ustalenia wartości celnej towaru w rozpoznawanej sprawie, w której "organy celne nie rozważyły możliwości zastosowania metod ustalania wartości celnej towaru w sposób przewidziany w art. 23 i art. 25-28 Kodeksu celnego"; po drugie - art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/, wobec oddalenia skargi "mimo istnienia oczywistych podstaw do jej uwzględnienia" na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA, skoro "organy celne obu instancji nie wykazały, iż w konkretnej sprawie zaistniała konieczność ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego".
W konsekwencji, w rewizji nadzwyczajnej wniesiono na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA o zmianę zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz utrzymanej nią w mocy, poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. zawartej w JDA SAD (...) w przedmiocie wymiaru cła. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że: po pierwsze - "W dołączonych do niniejszej rewizji nadzwyczajnej aktach postępowania celnego nie ma nie tylko dokumentu, ale nawet stwierdzenia, że organy celne - w okolicznościach konkretnej sprawy - uznały za niemożliwe ustalenie wartości celnej towaru zgodnie z art. 23, bądź art. 25-28 Kodeksu celnego"; po drugie - "(...) w polskim systemie prawnym istnieją właściwe instrumenty, których zastosowanie powinno pozwalać na odpowiednią ochronę polskich producentów tkanin (...) instrumenty przewidziane w ustawie z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych /Dz.U. nr 157 poz. 1028/"; oraz po trzecie - skoro w rozpoznawanej sprawie "(...) biegły podtrzymując swoją wycenę importowanych tkanin zastrzega zarazem, że dokonana przez niego wycena nie może być uznana za podstawę do zakwestionowania cen deklarowanych przez importerów tkanin z tego powodu, że nie zostały uruchomione stosowne procedury służące ochronie polskich producentów tkanin, to tym bardziej ani organy celne, ani NSA, nie mając po temu dostatecznych podstaw - w dobie wolności gospodarczej - nie powinny podważać wiarygodności cen deklarowanych przez importerów tkanin w zgłoszeniach celnych w powołaniem się na faktury zakupu".
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.
Zgodnie z dyspozycją art. 23 par. 1 Kodeksu celnego: "Wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (...)", przy czym: "Ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy (...). Płatność może zostać dokonana w formie przelewu pieniężnego lub za pomocą innych form zapłaty bezpośrednio lub pośrednio" /art. 23 par. 9 Kodeksu celnego/. Jeżeli jednak organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego, wówczas wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną zgłoszonego do odprawy celnej towaru /art. 23 par. 7 Kodeksu celnego/. W takiej sytuacji, wartość celna towaru zgłoszonego do odprawy celnej ustalana jest przez organ celny wedle zasad określonych kolejno bądź w art. 25, bądź w art. 26, bądź w art. 27, bądź też w art. 28 Kodeksu celnego, a dopiero w ostateczności, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25-28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie na podstawie art. 29 Kodeksu celnego.
W rozpoznawanej sprawie, organy celne zakwestionowały wiarygodność wartości transakcyjnej towaru, wynikającej z faktury załączonej do zgłoszenia celnego, z uwagi na rażąco niską cenę sprowadzonej przez Przedsiębiorstwo P.-H. "T.-P." s. c. Alina K. i Izabela P. z zagranicy tkaniny, w stosunku do jej rzeczywistej wartości rynkowej. Wzięły przy tym pod uwagę i to, że - w opinii organów celnych - wiarygodności wartości celnej towaru, określonej w przedstawionej fakturze, nie potwierdzała również odbita na tej fakturze pieczęć Izby Handlowej w H., bowiem odnosiła się ona "wyłącznie do potwierdzenia autentyczności podpisu na fakturze", którego organy celne nie kwestionowały. W tej sytuacji, organy celne dokonały ustalenia wartości celnej towaru zgłoszonego do odprawy celnej przez Przedsiębiorstwo P.-H. "T.-P." na podstawie art. 29 Kodeksu celnego, ale uczyniły to w sposób oczywiście niezgodny z wymaganiami tego przepisu ustawy, bowiem uprzednio nie wykazały, że wartość celna tego towaru nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 25-28 Kodeksu celnego. Oznacza to, że trafny jest podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut rażącego naruszenia art. 29 Kodeksu celnego, czego nie wziął pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, wydając zaskarżony wyrok.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.