Orzeczenie SN z 8 października 1998 r., III RN 25/98

Sprawa

sprawy ze skargi Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 1997 r. II SA/Po 586/97 oddala rewizję nadzwyczajną.

Teza

Grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gminy, które w dniu 11 marca 1991 roku pozostawały w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, stały się z mocy ustawy przedmiotem użytkowania wieczystego tej jednostki /art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych /t.j. Dz.U. 1991 nr 44 poz. 194 ze zm./, gdy nie naruszało to praw osób trzecich /art. 64 ust. 2 tej ustawy/.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna nie jest uzasadniona.

Rewizja została wniesiona w przepisanym terminie, jeżeli zważyć, że sześciomiesięczny termin do jej wniesienia liczyć należy nie od dnia wydania, ale od dnia doręczenia zaskarżonego wyroku /art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. nr 43 poz. 189 z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej art. 98 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - Dz.U. nr 133 poz. 882, która weszła w życie z dniem 29 listopada 1997 r./.

Stosownie do postanowienia art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przy czym, zwrot nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami jest możliwy w wypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne:

po pierwsze - nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1994 r., III ARN 22/94 - OSNAPU 1994 Nr 7 poz. 108/.

Na podstawie zebranego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego Naczelny Sąd Administracyjny trafnie ustalił, że stanowiąca przedmiot sporu nieruchomość stała się zbędna dla realizacji pierwotnie planowanego budynku dla Instytutu Genetyki i Hodowli Roślin Polskiej Akademii Nauk, co spowodowało, że decyzjami z dnia 14 maja 1973 r. oraz z dnia 25 sierpnia 1983 r. wygaszono prawo użytkowania przez Polską Akademię Nauk zbędnych działek gruntu. Wprawdzie teren ten przekazany został równocześnie w użytkowanie na czas nieokreślony Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Ministerstwa Rolnictwa, ale samo przekazanie gruntu w użytkowanie nie może stanowić podstawy dla przyjęcia, że zachowana została prawna ciągłość użytkowania przedmiotowej nieruchomości, a resortowy Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin stał się następcą prawnym Polskiej Akademii Nauk.

Z kolei, gdy chodzi o spełnienie drugiej z wymienionych wyżej przesłanek prawnych, to należy mieć na uwadze, że stosownie do postanowienia art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych /t.j. Dz.U. 1991 nr 44 poz. 194 ze zm./, grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gmin, które w dniu 11 marca 1991 roku /por. art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 22 lutego 1991 r. zmieniającej ustawę o jednostkach badawczo-rozwojowych - Dz.U. 1991 nr 19 poz. 81 / pozostawały w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, z tym dniem stawały się z mocy ustawy /ex lege/ przedmiotem użytkowania wieczystego danej jednostki badawczo-rozwojowej, ale tylko o tyle, o ile nie naruszało to praw osób trzecich. Dlatego trafnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny, że skoro w rozpoznawanej sprawie podanie o zwrot nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami zostało złożone w dniu 3 kwietnia 1990 r., podczas gdy uwłaszczenie jednostek badawczo-rozwojowych na mocy art. 64 ust. 1 ustawy nastąpiło dopiero z dniem 11 marca 1991 roku i to przy wyraźnym zastrzeżeniu ustawowym, że nie może ono naruszać praw osób trzecich /art. 64 ust. 2 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych/, to postępowanie wieczystoksięgowe mające na celu dokonanie wpisu wieczystego użytkowania na spornej nieruchomości na rzecz Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, które toczyło się jeszcze w czasie trwającego już przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania w niniejszej sprawie, nie miało znaczenia prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia tego Sądu. Tym bardziej, że pozostaje poza sporem, iż zarówno w dacie podejmowania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w P., czyli w dniu 7 stycznia 1997 r. (...), jak i decyzji Wojewody P. w dniu 14 marca 1997 r. (...), które poddane zostały następnie kontroli sądowej, przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa. Dlatego zarzut rewizji nadzwyczajnej jakoby Naczelny Sąd Administracyjny wydając wyrok w niniejszej sprawie naruszył postanowienia art. 7 oraz art. 77 par. 1 Kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut ten okazał się niesłuszny także i z tej przyczyny, że podniesiony został w nawiązaniu do wydanego przez Sąd Wojewódzki w P. postanowienia z dnia 27 czerwca 1997 roku, które nakazywało dokonanie wpisu w księdze wieczystej KW nr 79487 prawa użytkowania wieczystego na rzecz Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, a tymczasem nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania objęta jest inną księgą wieczystą, a mianowicie księgą o numerze KW 110727.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy (...) orzekł, jak w sentencji.