Orzeczenie SN z 7 lipca 1999 r., III RN 25/99

Sprawa

sprawy ze skargi Włodzimierza N. na decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 2 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 1998 r. II SA 733/98 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA do ponownego rozpoznania.

Teza

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ mają zastosowanie również do pracowników zatrudnionych przez prywatnych pracodawców.

Sentencja

Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza Skoniecznego

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zważył co następuje

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./, obowiązującej w dniu orzekania o przyznaniu Włodzimierzowi N. prawa do zasiłku do czasu nabycia uprawnień emerytalnych, prawo do zasiłku do czasu nabycia prawa do emerytury zachowują bezrobotni, którzy wykonywali prace uznane w przepisach emerytalno-rentowych za zatrudnienie w szczególnych warunkach przez okres co najmniej 15 lat w okresach wymienionych w ust. 3, tzn. w okresie do dnia rejestracji pozostawali w stosunku pracy lub w stosunku służbowym albo podlegali ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej pozarolniczej działalności przez co najmniej 25 lat - kobiety i 30 lat - mężczyźni. Przepisy emerytalno-rentowe określone w tym przepisie ta rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ wydane w wykonaniu upoważnienia zawartego w art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz.U. nr 40 poz. 267 ze zm./ do określenia rodzaju i stanowiska pracy w warunkach szczególnych i szczególnym charakterze /art. 53 ust. 2 i 3 ustawy/.

W rozpoznawanej sprawie wymaga wyjaśnienia kwestia podmiotowego zakresu obowiązywania przepisów powyższego rozporządzenia Rady Ministrów. Organy administracji publicznej i Naczelny Sąd Administracyjny orzekające w sprawie przyjęły pogląd, że przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania do pracowników zatrudnionych w "zakładach prywatnych", w związku z tym brak jest podstaw prawnych do zaliczenia W. N. okresu wykonywania zatrudnienia w warunkach szczególnych w Zakładzie Siodlarsko-Samochodowym w Ł. od 1 października 1961 r. do 28 sierpnia 1971 r. do okresu uprawniającego do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Pogląd ten nie jest trafny.

Zgodnie z przepisem par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze przepisy tego rozporządzenia stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w par. 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego aktu normatywnego. Zgodnie zaś z par. 1 ust. 2 rozporządzenia właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze ustalają w podległych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazach A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia, przy czym wykazy stanowisk stosuje się także w jednostkach organizacyjnych wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Na tle powyższego stanu prawnego powstaje zagadnienie prawne doniosłe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a mianowicie czy przepisy rozporządzenia stosuje się do pracowników, którzy wykonywali pracę w szczególnych warunkach wymienioną w wykazach A i B, lecz świadczenie tej pracy obywało się w innych zakładach pracy niż określone w par. 1 rozporządzenia.

W związku z tym należy wskazać, że dla określenia podmiotowego zakresu obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze decydujące znaczenie ma przepis par. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace wymienione w par. 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis ten, zgodnie z zawartym w art. 55 ustawy upoważnieniem, nie różnicuje pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ze względu na rodzaj zakładu pracy, w którym ta praca jest świadczona. Podstawy do takiego bezprawnego zróżnicowania nie stanowi także przepis par. 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia upoważniający właściwe organy centralne do ustalania w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowisk pracy, na których są wykonywane prac w szczególnych warunkach wymienione w wykazach A i B. Dla uznania konkretnego rodzaju lub stanowiska pracy za pracę wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze istotne jest bowiem jedynie to, czy jest to praca wymieniona w par. 4 -15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia, natomiast wykazy stanowisk ustalane przez właściwe podmioty w odniesieniu do podległych zakładów pracy mają jedynie charakter techniczno-porządkujący. Przepis par. 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia nie może być bowiem interpretowany w ten sposób, że jedynie pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy określonych w sporządzanych przez te podmioty wykazach mają prawo doświadczeń uzasadnionych ze względu na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Takie rozumienie powyższego przepisu oznaczałoby jawną i niczym nieusprawiedliwioną dyskryminację pracowników zatrudnionych w innych zakładach pracy niż wymienione w par. 1 ust. 2 i 3 powyższego rozporządzenia, którzy spełniają przesłanki określone w par. 1 ust. 1 rozporządzenia.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.