Orzeczenie SN z 8 maja 1998 r., III RN 30/98

Sprawa

sprawy ze skargi "Del Bana" Spółki z o.o. w likwidacji na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie wymiaru cła

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 4 września 1997 r., SA/Sz 307/96:

Sentencja

1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Spółka D. dokonała odprawy celnej bananów, wnosząc o zastosowanie zerowej stawki celnej, gdyż przedmiotowy towar został sprowadzony z krajów rozwijających się. Pierwotna decyzja Dyrektor Urzędu Celnego, ustalająca wymiar należności celnych według stawki "0" procent, została wzruszona w trybie nadzoru, a następnie nową decyzją ustalono wysokość należności celnych z zastosowaniem 20 procentowej stawki celnej. Prezes GUC, działając jako organ celny II instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Prezesa GUC wskazano, iż spółka D. nie przedstawiła wymaganego oryginału świadectwa pochodzenia towaru, zaś przedłożona organom celnym fotokopia tego świadectwa była sprzeczna z innymi dokumentami, a zwłaszcza z fakturą, która dotyczy innej masy towarów. Różnica ta przewyższała dopuszczalną 5 procentową różnicę między ilością dostarczonego towaru a ilością wskazaną w świadectwie jego pochodzenia. Ponadto sprowadzone banany nie zostały bezpośrednio przywiezione z krajów rozwijających się, lecz były przeładowywane w Niemczech, jednakże strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wymagany dozór celny w czasie przeładunku.

Powyższą decyzję spółka D. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa GUC i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego. W ocenie tego Sądu, jeżeli na tle przedstawionych przez stronę dokumentów powstały uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości świadectw lub zawartych w nich informacji, to organy celne powinny te wątpliwości wyjaśnić w drodze współpracy z organami kraju wystawiającego świadectwo w celu potwierdzenia pochodzenia towaru. W rozpatrywanej sprawie - stwierdził NSA - organy celne obu instancji obowiązku tego zaniechały, dyskwalifikując przedstawione przez importera dokumenty, co uchybia zasadom postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 67 poz. 288 ze zm./, w szczególności z par. 7 i par. 8 tego rozporządzenia w związku z Porozumieniem o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, które sporządzone zostało w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 nr 15 poz. 116/ wynika, że reglamentacja prawna obejmuje nie tylko warunki dotyczące wprost przedmiotu preferencji, ale także zasady i środki ustalania /dokumentowania/ spełnienia tych warunków w postępowaniu celnym. Sformalizowanie postępowania wyjaśniającego istotnych dla odprawy celnej elementów tej odprawy jest specyficzną zasadą postępowania celnego, którą wyraża w szczególności art. 50 ustawy - Prawo celne. Stosownie do tego przepisu podmiot dokonujący obrotu z zagranicą towarem, którego rodzaj lub ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, składa wnioski o wszczęcie postępowania celnego, wnioski te w formie pisemnej powinny zawierać określone dane i powinny być poparte określonymi dokumentami. Na podstawie upoważnienia z art. 50 ust. 5 ustawy Prezes Głównego Urzędu Ceł określił także inne niż określone w ustawie dokumenty, które należy dołączyć do wniosków o wszczęcie postępowania celnego, w tym dokumenty potwierdzające pochodzenie towaru i mające znaczenie dla zastosowania - jak w rozpatrywanej sprawie - stawek preferencyjnych (...). Wynikające z tych przepisów wymaganie udokumentowania pochodzenia towaru z kraju lub regionu rozwijającego się, oryginałem świadectwa pochodzenia sporządzonym na określonym formularzu wystawionym w kraju pochodzenia towaru dla towarów objętych jednym zgłoszeniem celnym, funkcjonalnie odpowiada warunkowi zastosowania preferencyjnej stawki celnej, który polega na bezpośrednim zakupie towaru w firmie zarejestrowanej i mającej siedzibę w określonym kraju rozwijającym się. Taką funkcjonalną odpowiedniość formalnie określonych cech dokumentów wymaganych "w celu potwierdzenia, że towar pochodzi z kraju rozwijającego się (...)" wyraża wprost zasada 6 Zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji stanowiących część wyżej wymienionego Porozumienia, sporządzonego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. Według tej zasady świadectwo pochodzenia towaru powinno być przedstawione łącznie z innymi dokumentami towarzyszącymi towarowi, wymaganymi przy kontroli celnej, nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy towaru. Różnice między rzeczywistymi ilościami dostarczonego towaru a wskazanymi w świadectwie nie powinny przekraczać 5 procent.

Ponadto przewidziane zostało postępowanie w razie utraty świadectwa, tj: że w takim wypadku uznawany będzie jego oficjalnie uwierzytelniony duplikat.(...)

Przedstawienie wymaganego dowodu nabycia towaru przywiezionego z kraju rozwijającego się należy do zainteresowanego importera. Naczelny Sąd Administracyjny bezzasadnie uznał zatem, że organy celne miały obowiązek podjęcia własnych działań w drodze współpracy z organami kraju wystawiającego świadectwo w celu potwierdzenia pochodzenia towaru. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa celnego, których wyczerpujące uregulowanie nie pozwala na sprzeczną z tym uregulowaniem ocenę prawną w drodze sięgnięcia do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.