Orzeczenie SN z 5 kwietnia 2002 r., III RN 49/01

Sprawa

w sprawie ze skargi Kazimierza W. prowadzącego firmę - Przedsiębiorstwo Handlowo-Transportowe "T.-P." w M. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 24 grudnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła

Rozpoznanie

na rozprawie w Izbie Administracyjnej. Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 kwietnia 2002 r. rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...)

Od orzeczenia

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 2 czerwca 2000 r., I SA/Lu 113/99 - uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje NSA ZO w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Teza

Zasady demokratycznego państwa prawnego nie mogą prowadzić do ewentualnego usprawiedliwienia zaniżenia obarczających importera należności celnych tylko z tego powodu, że organ celny dopiero w późniejszym terminie uzyskał wiadomości uzasadniające odmienne określenie stawek celnych tego samego towaru importowanego w ramach ujawnienia nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania pierwotnej decyzji, które dotyczyły rodzajowo tego samego towaru /oleju/.

Istotne jest przy tym to, że tych nowych okoliczności faktycznych organ celny nie przeoczył w wyniku niestarannego sprawdzenia rodzaju sprowadzonego towaru lub niewłaściwej analizy przedłożonej dokumentacji przy odprawie celnej, ale ujawniły się one jako nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji celnej dopiero wskutek uzyskania nowych dowodów dotyczących tego samego towaru celnego, które wcześniej nie były znane organowi celnemu.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 2 czerwca 2000 r., wydanego ze skargi Kazimierza W., prowadzącego firmę PHT "T.-P." w M., na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 grudnia 1998 r. w przedmiocie wymiaru cła, zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 80 Kpa oraz art. 23 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ i domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz oddalenia skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podano, że jednolitym dokumentem administracyjnym SAD (...) z dnia 28 lutego 1997 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym towar zadeklarowany jako "oleje ropy naftowej - oleje opałowe ciężkie o zawartości siarki w masie nie przekraczającej 1procent", klasyfikując go, zgodnie z wnioskiem strony i załączonym pozwoleniem przywozu według kodu PCN 2710 00 74 0 z 25 procentową stawką celną zawieszoną. Importer towaru dołączył do zgłoszenia celnego białoruski certyfikat analizy nr 186 z dnia 25 lutego 1997 r.

Przy zgłoszeniu celnym na zlecenie importera próbki towaru do analizy pobrał SGS Supervise Poland. Jego wyniki badań ujęte w certyfikacie jakości z dnia 6 marca 1997 r. nie odpowiadały fizyka 1 no-chemicznym parametrom "ciężkiego oleju opałowego", objętego wnioskowanym kodem. W związku z tym organ pierwszej instancji zwrócił się do SGS Supervise Poland z prośbą o wydanie próbek towaru i przesłał je do analizy Instytutowi Technologii Nafty w Krakowie, który w dniu 19 czerwca 1997 r. przedstawił sprawozdanie z badań, klasyfikujące sprowadzony olej do innego kodu taryfy celnej PCN 2710 00 67 9. Na tej podstawie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 15 października 1997 r. wydanym w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia 15 listopada 1997 r. dokonał ponownego ustalenia klasyfikacji taryfowej i wymiaru cła od sprowadzonego towaru, uznając go za lekki olej opałowy, który jest klasyfikowany do kodu PCN 2710 00 67 9, obciążony 35 procentową autonomiczną stawką celną. W odwołaniu od tej decyzji importer zarzucił niewłaściwą interpretację taryfy celnej wynikającą z pominięcia uwagi dodatkowej 1g do pozycji 2710 oraz faktu przeznaczenia sprowadzonego oleju do celów grzewczych, a także art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że dokumentami potwierdzającymi stan sprowadzonego towaru były certyfikat jakości SGS oraz ekspertyza ITN. które wykazały, iż przedmiotem importu był olej opałowy o parametrach oleju napędowego i zarzucił skarżącemu, że przy wniosku o wszczęcie postępowania celnego nie przedstawił do odprawy celnej towaru zgodnie ze stanem faktycznym, skoro załączył pozwolenie na przywóz produktu, który nie był przedmiotem importu, klasyfikując go według 25 procentowej stawki celnej, co spowodowało jego bezprawne uprzywilejowanie z tytułu zaniżenia przypadających Skarbowi Państwa należności celnych.

Uwzględniając skargę strony, Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że nie było podstaw do wznowienia postępowania celnego, skoro organom celnym był znany stan towaru w chwili jego zgłoszenia do odprawy celnej, w zatem nie ujawniły się nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Sąd ten powołał się na zasadę zaufania w stosunkach pomiędzy obywatelem a państwem, która zastała naruszona poprzez obarczenie strony skutkami wadliwej działalności organów celnych.

Stanowisko to zakwestionował Minister Sprawiedliwości, który w złożonej rewizji nadzwyczajnej twierdzi, iż dowód ze sporządzonych badań pobranych próbek oleju, w których ustalono rzeczywisty rodzaj towaru sprowadzonego z Białorusi jako lekki olej opałowego, zamiast deklarowanego przez importera ciężkiego oleju opałowego, stanowił nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania w na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Ryzyko niewłaściwego zgłoszenia towaru do odprawy celnej obciąża importera, który nie przedstawił rzeczywistego stanu towaru załączając pozwolenie na przywóz produktu, który nie był faktycznie przedmiotem importu. Okoliczność ta może być wyjaśniona także po dokonaniu odprawy celnej, zwłaszcza że organ celny nie miał podstaw do odrzucenia dokumentów przedłożonych przez importera i nie ma możliwości przetrzymania towaru na granicy do czasu wykonania badań pobranych próbek. Wznowienie postępowania było jedyną możliwością usunięcia wady nieprawidłowej ostatecznej decyzji, natomiast zasady demokratycznego państwa prawa nie mogą usprawiedliwiać zwolnienia importera z ciążącej na nim należności celnej tylko z tego powodu, że wskutek "błędnej oceny organu celnego" należność ta w pierwotnej decyzji została ustalona w niższej wysokości, niż wynikająca z prawidłowo zastosowanej taryfy celnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna zważywszy na to, że zbadanie przez dwie niezależne jednostki badawcze tego samego oleju sprowadzonego przez importera z zagranicy ujawniło nowe okoliczności faktyczne istniejące już w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi celnemu, który wydał decyzję pierwotną /art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa/. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych było rezultatem przeprowadzenia nowych dowodów, które nie były znane organowi celnemu w momencie podejmowania tej decyzji, a które dotyczyły istotnego dla sprawy faktu niewłaściwego oznaczenia rodzaju tego samego towaru sprowadzonego przez importera, co mogło prowadzić do zaklasyfikowania towaru według nieprawidłowego kodu celnego, a w konsekwencji do bezzasadnego zaniżenia bezwzględnie obowiązującej taryfowej stawki celnej. Zasady demokratycznego państwa prawnego nie mogą prowadzić do ewentualnego usprawiedliwienia zaniżenia obarczających importera należności celnych tylko z tego powodu, że organ celny dopiero w późniejszym terminie uzyskał wiadomości uzasadniające odmienne określenie stawek celnych tego samego towaru importowanego w ramach ujawnienia nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania pierwotnej decyzji, które dotyczyły rodzajowo tego samego towaru /oleju/. Istotne jest przy tym to, że tych nowych okoliczności faktycznych organ celny nie przeoczył w wyniku niestarannego sprawdzenia rodzaju sprowadzonego towaru lub niewłaściwej analizy przedłożonej dokumentacji przy odprawie celnej, ale ujawniły się one jako nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji celnej dopiero wskutek uzyskania nowych dowodów dotyczących tego samego towaru celnego, które wcześniej nie były znane organowi celnemu.

Powyższe potwierdziło zarzut rażącego naruszenia art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, co prowadziło do wydania orzeczenia kasatoryjnego na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji RP i art. 393[13] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./.