Orzeczenie SN z 8 października 1998 r., III RN 57/98

Sprawa

sprawy ze skargi (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie określenia podatku dochodowego i obrotowego za okres od dnia 7 lipca do 31 grudnia 1992 r.

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 września 1997 r. I SA/Lu 976-977/96 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje NSA OZ w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Teza

Zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, także w odniesieniu do tzw. ostatecznego rozliczenia podatku, powstaje z mocy ustawy /art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm. w związku z art. 25 ust. 2 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Stosownie do postanowienia art. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ zobowiązanie podatkowe podatnika powstaje bądź z chwilą doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania /art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/, bądź też obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika wynika wprost z przepisów prawa, bez potrzeby uprzedniego doręczenia mu decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania, bowiem zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania /art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. W sytuacji, gdy podatnik nie wykona zobowiązania podatkowego wynikającego wprost z przepisów prawa, mimo zaistnienia okoliczności uzasadniających jego wykonanie, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Powyższa regulacja prawna stanowi normatywną podstawę dla rozróżnienia tzw. ustalających decyzji podatkowych, a więc decyzji które mają charakter rozstrzygnięć konstytutywnych, skoro dopiero na ich podstawie /a nie wprost na podstawie przepisu ustawowego/ konkretyzuje się obowiązek podatkowy w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu /art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/ oraz tzw. określających decyzji podatkowych, które mają charakter decyzji deklaratoryjnych, bowiem ich celem jest jedynie autorytatywne potwierdzenie istnienia i zakresu zobowiązania podatkowego wynikającego wprost z przepisów prawa w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podatnika /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Do rozróżnienia tego nawiązują także przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych, w których określone zostały terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych. I tak, w art. 7 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych określone zostały terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych wynikających z tzw. ustalających decyzji podatkowych, natomiast art. 30 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przesądza o terminie przedawnienia zobowiązań podatkowych, do których odnoszą się tzw. określające decyzje podatkowe.

Przepisy art. 11a ustawy o podatku obrotowym oraz art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym wyraźnie stanowią, że tzw. podatkiem należnym za dany rok podatkowy jest podatek wynikający z zeznania podatnika, "chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi podatek w innej wysokości". Z powyższego wynika, że w wypadku tych podatków zobowiązanie podatkowe podatnika, powstaje wprost na podstawie przepisów ustawy, natomiast ewentualna decyzja organu podatkowego ma znamiona tzw. określającej decyzji podatkowej i zmierza jedynie do skorygowania wysokości należności podatkowej /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Dlatego przyjąć należy, że obowiązuje termin przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikający z art. 30 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /5 lat/, a nie terminy określone w art. 7 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone decyzje organu podatkowego wydane zostały na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przed upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku /art. 30 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy (...) orzekł, jak w sentencji.