Uzasadnienie
Firma R.K. GmbH, B.-H., Niemcy, działająca w sprawie przez pełnomocnika rzecznika patentowego Andrzeja G., wystąpiła w dniu 21 września 1995 r. do Urzędu Patentowego RP z podaniem o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Dachówka szczytowa zakończenia kalenicy" z pierwszeństwem wynikającym ze zgłoszenia (...) dokonanego dnia 22 września 1994 r. w Niemczech. Przesyłając dokument pierwszeństwa przy piśmie złożonym w Urzędzie Patentowym RP w dniu 23 stycznia 1996 r., zgłaszający zwrócił się jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia tego dokumentu. Zgłaszający wyjaśnił, że wypadek, któremu uległ pełnomocnik w dniu 22 stycznia 1996 r., spowodował jednodniowe uchybienie czteromiesięcznego terminu, wymaganego do złożenia dokumentu pierwszeństwa.
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 29 stycznia 1996 r. (...) uznał za wycofane oświadczenie zgłaszającego zawarte w podaniu z dnia 21 września 1995 r. o korzystaniu z uprzedniego pierwszeństwa, wynikającego ze zgłoszenia (...) dokonanego w Niemczech w dniu 22 września 1994 r. przez firmę R.K. GmbH.
W uzasadnieniu postanowienia urząd Patentowy stwierdził, iż dowód pierwszeństwa nie został złożony w terminie czterech miesięcy od daty zgłoszenia, dokonanego w Urzędzie Patentowym RP. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, czteromiesięczny termin do złożenia dokumentu pierwszeństwa określony w par. 3 ust. 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych /M.P. nr 18 poz. 179/ ma charakter materialnoprawny i jest nieprzywracalny. Z tego względu wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy, co skutkuje zgodnie z par. 25 ust. 1 cytowanego zarządzenia uznaniem oświadczenia o korzystaniu z uprzedniego pierwszeństwa za wycofanie.
Na powyższe postanowienie zgłaszający wniósł zażalenie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpatrzenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Na rozprawie przed Komisją Odwoławczą pełnomocnik zgłaszającego przedłożył zaświadczenie lekarskie na okoliczność wypadku, któremu uległ w dniu 22 stycznia 1996 r.
Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP postanowieniem z dnia 19 czerwca 1996 r. (...) uchyliła zaskarżone postanowienie i przekazała sprawę Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpoznania oraz nakazała zwrócić opłatę wniesioną od zażalenia.
W uzasadnieniu postanowienia Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP stwierdziła, że przy ocenie charakteru prawnego czteromiesięcznego terminu do złożenia dokumentu pierwszeństwa należy zwrócić uwagę na zakres delegacji ustawowej wynikający z art. 27 ust. 2 i art. 38 ust. 5 w związku z art. 82 oraz art. 119 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości /t.j. Dz.U. nr 26 poz. 117/. Powyższe przepisy upoważniły Prezesa Urzędu Patentowego RP do określenia szczegółowych wymogów, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie wynalazku, wzoru użytkowego i praw ochronnych, zasad rozpatrywania zgłoszenia wynalazku i wzoru użytkowego oraz zasad prowadzenia rejestrów. Z przepisów tych wynika - zdaniem Komisji Odwoławczej - że zawierają one normy określające m.in. tok postępowania zgłoszeniowego, czyli normy procesowe. Wskazany zatem przepis powyższego zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP, określający termin do złożenia dokumentów składających się na dowód pierwszeństwa, z istoty rzeczy, jako dotyczący postępowania regulowanego w ramach delegacji ustawowej, może ustalić tylko termin o charakterze procesowym, a więc podlegający przywróceniu. Takie stanowisko - zdaniem Komisji Odwoławczej - znajduje uzasadnienie w art. 4 ust. 2 pkt 3 Konwencji paryskiej, przewidujący możliwość ustanowienia terminu do złożenia dokumentu pierwszeństwa, o ile prawo krajowe uzna celowość przedkładania tego dowodu, przy czym termin ten nie może być krótszy niż trzy miesiące. Unormowanie to wskazuje także na procesowy charakter omawianego terminu. Z powyższych względów Komisja Odwoławcza uważa, że wniesiona przez zgłaszającego prośba o przywrócenie terminu do złożenia dowodu pierwszeństwa powinna być rozpatrzona przez Urząd Patentowy RP.
Prezes Urzędu Patentowego RP wniósł rewizje nadzwyczajną od postanowienia Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia 19 czerwca 1996 r., w której zarzucił temu postanowieniu rażące naruszenie prawa przez błędną wykładnię art. 27 ust. 2 i art. 38 ust. 5 w związku z art. 82 oraz art. 119 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości /t.j. Dz.U. nr 26 poz. 117/. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Prezes Urzędu Patentowego RP zakwestionował pogląd Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP o procesowym charakterze prawnym terminu do złożenia dokumentu uzasadniającego przyznanie pierwszeństwa. Ponadto skarżący wyraził przekonanie, że art. 4 lit. D pkt 3 Konwencji paryskiej nie odnosi się wcale do możliwości ustanowienia terminu przez prawo krajowe, lecz stwierdza, że jeżeli według prawa krajowego jest wymagany dowód pierwszeństwa, to można go będzie złożyć w każdym czasie w ciągu trzech miesięcy od daty zgłoszenia bez utraty prawa. Takie sformułowanie przemawia - zdaniem Prezesa Urzędu Patentowego RP - za materialnoprawnym charakterem tego terminu, o czym świadczą przytoczone w rewizji nadzwyczajnej orzeczenia Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym. Rewidujący uważa, że zaskarżone orzeczenie jest odmienne od utrwalonego stanowiska przyjętego w orzecznictwie.
W końcowej części uzasadnienia rewizji nadzwyczajnej skarżący wyraził pogląd, że zaskarżone postanowienie, choć nie kończy postępowania w sprawie udzielenia patentu, to jednak w istocie kończy postępowanie w zakresie ustalenia daty pierwszeństwa, bowiem Urząd Patentowy jest związany z zawartą w nim oceną prawną.
Rozpatrując rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 117 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości /t.j. Dz.U. nr 26 poz. 117/ rewizja nadzwyczajna może być złożona od każdego prawomocnego orzeczenia Urzędu Patentowego i Komisji Odwoławczej kończącego postępowanie w sprawie rażąco naruszającego prawo. Przepis ten dalej stanowi, że do tej rewizji nadzwyczajnej stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym ma zastosowanie art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189/. Przepis ten stanowi, że rewizje nadzwyczajne między innymi od orzeczeń organów pozasądowych przewidziane w przepisach szczególnych rozpoznaje Sąd Najwyższy stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu kasacyjnym.
W przytoczonym stanie prawnym wymaga najpierw rozważenia, czy orzeczenie Komisji Odwoławczej uchylające orzeczenie organu pierwszej instancji ma charakter orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i czy może być zaskarżone w drodze rewizji nadzwyczajnej. Zdaniem Sądu Najwyższego należy zwrócić uwagę przede wszystkim na to, że omawiane orzeczenie nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Ponadto w wyniku tego rodzaju kasacyjnego orzeczenia drugiej instancji nie następuje merytoryczne "załatwienie sprawy" i utrzymuje się stan sprawy w toku, albowiem postępowanie, którego przedmiotem jest żądanie wniosku Firmy R.K., nadal się toczy. Decyzja kasacyjna organu drugiej instancji jest decyzją czysto procesową, gdyż nie załatwia merytorycznie sprawy w sposób ostateczny. Orzeczenie kasacyjne nie jest zatem orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, o którym mowa w art. 117 prawa wynalazczego. Zdaniem Sądu Najwyższego, kasacyjne orzeczenie Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP nie jest orzecznictwem kończącym postępowanie w sprawie o pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego i nie podlega zaskarżeniu do Sądu Najwyższego w drodze rewizji nadzwyczajnej. Sąd Najwyższy nie podziela poglądu wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że kasacyjne orzeczenie organu drugiej instancji, "choć nie kończy postępowania w sprawie udzielenia patentu, kończy w istocie postępowanie w zakresie ustalenia daty pierwszeństwa". Pogląd ten nie uwzględnia okoliczności, że w wyniku orzeczenia kasacyjnego nie zostało jeszcze wydane przez właściwy organ orzeczenie o udzieleniu pierwszeństwa. Dopiero prawomocne orzeczenie Urzędu Patentowego kończące postępowanie w sprawie, jeśli rażąco narusza prawo, może być zgodnie z art. 117 prawa wynalazczego przedmiotem rewizji nadzwyczajnej. Brak takiego orzeczenia uniemożliwia Sądowi Najwyższemu ustosunkowanie się w niniejszej sprawie do charakteru prawnego terminu, o którym mowa w par. 3 ust. 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. /M.P. nr 18 poz. 179/.
Wobec niedopuszczalności rewizji nadzwyczajnej od zaskarżonego orzeczenia, Sąd Najwyższy na zasadzie art. 393[8] Kpc w związku z art. 10 cytowanej ustawy z dnia 1 marca 1996 r. postanowił, jak w sentencji.