Orzeczenie SN z 21 listopada 1997 r., III RN 62/97

Sprawa

sprawy ze skargi "Delta-Poland" Eksport-Import (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie wymiaru opłaty wyrównawczej

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 19 lutego 1997 r. I SA/Kr 719/96 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Teza

Dopuszczalne jest wymierzenie i pobranie opłaty wyrównawczej w postępowaniu odrębnym w stosunku do przeprowadzonej już odprawy celnej /art. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o opłacie wyrównawczej od niektórych towarów rolnych i spożywczych przywożonych z zagranicy - Dz.U. nr 43 poz. 160/.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 19 lutego 1997 r. (...) zarzucając rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o opłacie wyrównawczej od niektórych towarów rolnych i spożywczych przywożonych z zagranicy /Dz.U. nr 43 poz. 160/ i par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu grup towarów rolnych i spożywczych objętych opłatą wyrównawczą, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lutego 1995 r. /Dz.U. nr 21 poz. 111/ oraz art. 104 par. 2 Kpa.

Zaskarżonym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Firmy "D.-P." Eksport-Import w Ł. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 31 lipca 1995 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w N.T. z dnia 5 lipca 1995 r., którą wymierzono opłatę wyrównawczą w kwocie 5.940 zł od kleju sprowadzonego z zagranicy i dopuszczonego do obrotu /SAD Nr 080100/000470 z dnia 6 kwietnia 1995 r./ - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz strony skarżącej 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Podstawę wyroku stanowi - jak to wynika z jego uzasadnienia - stwierdzenie sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami Kpa, bez jednakże wskazania naruszonych przepisów. O wadliwości decyzji w przedmiocie opłaty wyrównawczej przesądza - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - to, że została ona wydana już po ostatecznym zakończeniu odprawy celnej dokonanej w dniu 6 kwietnia 1995 r., w wyniku której organ celny określił należności jakie miała uiścić strona importująca towar ale: "wśród wymienionych w tej decyzji należności nie figurowała opłata wyrównawcza". Według NSA: "jak długo istnieje ostateczna decyzja w przedmiocie wymiaru określonych należności pobieranych przy wprowadzaniu towaru na polski obszar celny, organ celny nie może wydać nowej decyzji w tej sprawie jak długo w odpowiednim trybie nie zostanie skasowana wydana wcześniej decyzja".

Z powyższym stanowiskiem - zdaniem Ministra Sprawiedliwości - nie można się zgodzić, skoro stosownie do art. 6 powołanej wyżej ustawy o opłacie wyrównawczej: "opłaty wyrównawcze wymierzają i pobierają od podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą organy celne, niezależnie od należności celnych i podatku". W świetle tego przepisu prawidłowe jest stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z dnia 27 maja 1996 r., SA/Ka 3078/95. Według tego wyroku jeśli w chwili dokonywania odprawy celnej nie wymierzono należnej opłaty wyrównawczej, co powinno nastąpić ze względu na zasadę ekonomiki postępowania administracyjnego /art. 12 Kpa/, to należy dokonać tego w terminie późniejszym bez konieczności wzruszenia decyzji w przedmiocie odprawy celnej".

Ponadto Minister Sprawiedliwości wskazał na to, że uchylenie w zaskarżonym wyroku decyzji organów celnych z ograniczeniem się do ogólnikowego stwierdzenia, że uchylone decyzje naruszają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi rażące naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Minister Sprawiedliwości wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje

Z art. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o opłacie wyrównawczej od niektórych towarów rolnych i spożywczych przywożonych z zagranicy wynika, że określone w tej ustawie opłaty wyrównawcze nie mieszczą się w kategorii "należności celne", o których jest mowa w przepisach /por. zwłaszcza art. 2 pkt 15/ ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/. Wymierzone i pobierane bowiem mają być: "niezależnie od należności celnych i podatku". Brak jest powodów do negliżowania powyższego brzmienia przepisu. Wyraża ono bowiem kwalifikację opłaty wyrównawczej mającej specyficzną funkcję /por. art. 1 ust. 2 ustawy o opłacie wyrównawczej/ i wynikającej stąd pewnej odrębność także w odniesieniu do regulacji Prawa celnego. Istotne z punktu widzenia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy jest to, że omawiana niezależność opłaty wyrównawczej od należności celnych i podatku została ustanowiona w przepisie o charakterze procesowym. Wiąże się ona bowiem z określoną w pierwszym zdaniu art. 6 ustawy o opłacie wyrównawczej kompetencją do wymierzenia i pobierania tej opłaty wyrównawczej. Mają to robić organy celne i to: "niezależnie od należności celnych i podatku". Dopiero zaś w zakresie nie uregulowanym w tej ustawie, a więc z uwzględnieniem niezależnego wymiaru i poboru opłaty wyrównawczej stosuje się - na zasadzie stosowania "odpowiedniego" - przepisy Prawa celnego.

W świetle powyższej regulacji, pozbawiony podstaw prawnych jest wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, jakoby organy celne nie miały prawa wymiaru opłaty wyrównawczej jeżeli nie uczyniły tego w decyzji wydanej w przedmiocie odprawy celnej towaru i wymiaru należności celnych.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera argumentacji przyjętego przez NSA poglądu, w szczególności nie wskazuje jego podstawy prawnej. Nie można bowiem uznać, że podstawa prawna została wskazana poprzez stwierdzenie, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro nie wchodzi w rachubę naruszenie wszystkich przepisów Kpa a żaden z nich nie został wymieniony.

W tej sytuacji podstawa rewizji nadzwyczajnej została wykazana. Jeżeli natomiast chodzi o jej wnioski, to usprawiedliwiony jest wniosek alternatywny o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, skoro w dotychczasowym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny na skutek przyjęcia wadliwego założenia w istocie rzeczy nie rozpoznał żadnego z zarzutów skargi "D.-P." na decyzję Głównego Urzędu Ceł z dnia 31 lipca 1995 r. Mając to na uwadze Sąd Najwyższy stosownie do art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189/ orzekł jak w sentencji.