Prosto w prawo Dla profesjonalisty

Orzeczenie SN z 14 marca 2002 r., III RN 78/01

OrzeczenieprawomocneSąd Najwyższy·14 marca 2002 r.

Teza

  1. Brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", ze względu na stopień uszkodzenia słuchu.
  2. Resortowe zalecenia metodologiczne, nie będące w przedmiotowym zakresie źródłem prawa, nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia rozpatrywanego w sprawie problemu prawnego.

Uzasadnienie

Tezę tę zawarł w swoim wyroku Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę o następującym stanie faktycznym.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Antoni B. wniósł o jej uchylenie i podał, że w trakcie ponad 30 lat pracy narażony był nieustannie na ponadnormatywny hałas, wibracje, zmiany temperatury, przeciągi i działanie silnego pola magnetycznego. Obecnie odczuwa wiele dolegliwości, z których najbardziej dokuczliwe to szum w uszach i niedosłuch.

W odpowiedzi na skargę Antoniego B. do NSA, K.-P. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że przy stwierdzeniu choroby zawodowej powinny być zachowane odpowiednie kryteria merytoryczne, zgodne z wydanymi przez ministra zdrowia i opieki społecznej wytycznymi metodologicznymi w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Wytyczne są realizacją delegacji zawartej w par. 7 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku - uznał skargę za nieuzasadnioną. W jego ocenie zaskarżone decyzje są zgodne z przepisami prawa. Stosownie bowiem do uregulowania cytowanego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Tak więc nawet gdyby ubytek słuchu skarżącego powstał wskutek przebytego zapalenia ucha środkowego, spowodowanego szkodliwymi czynnikami występującymi w miejscu pracy, to wobec nieumieszczenia tego typu schorzenia w wykazie nie można go uznać za chorobę zawodową.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku. Zarzucił mu rażące naruszenie prawa poprzez obrazę następujących przepisów:

1/ art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych /Dz.U. 1983 nr 30 poz. 144 ze zm./, 2/ par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65 poz. 294 ze zm./ w zw. z pkt. 15 Wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wymienionego rozporządzenia

Kolejne istotne naruszenie polegało na uznaniu, że niedosłuch typu mieszanego nie może być zakwalifikowany jako choroba zawodowa. Zgodnie bowiem z ogólnie przyjętym poglądem Sądu Najwyższego uważa się, że uszczerbek na zdrowiu został spowodowany przyczyną zewnętrzną także wówczas, gdy współdziałały ze sobą przyczyny wewnętrzne i zewnętrzne. Należy również zaznaczyć, że uszkodzenie typu mieszanego /przewodzeniowo-odbiorcze/, będące skutkiem zapalenia ucha środkowego, które z kolei mogło mieć charakter wypadku przy pracy, jako spowodowane przyczyną zewnętrzną zaistniałą w miejscu pracy /gwałtowne zmiany temperatury i przeciągi/ kwalifikowałoby się jako dalszy skutek zdarzenia pozostającego w związku z pracą.

Sąd Najwyższy stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia.

W myśl par. 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych: "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy". Wynika stąd, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy sytuacji - określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których bardziej szczegółowe określenie zawarte jest w ustępie 2 wymienionego wyżej przepisu. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych znajduje się: "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". W takim określeniu zawarte zostało pewne ograniczenie chorób polegających na uszkodzeniu słuchu, ale jest ono ściśle określone związkiem z hałasem. Brak jest natomiast podstaw prawnych do tego, ażeby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować: "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu.

Podzielić należy wyrażony w rewizji nadzwyczajnej pogląd pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, że resortowe zalecenia metodologiczne nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia rozpatrywanego w sprawie problemu prawnego. Przedmiotem oceny prawnej jest to, czy Antoni B. zachorował na chorobę zawodową. Poza zakresem tej sprawy pozostają natomiast wynikające z innych regulacji prawnych wymagania, które powinny zostać spełnione, ażeby pracownik dotknięty chorobą zawodową uzyskał określone świadczenia.

Z powyższych przyczyn, podzielając zarzuty rewizji nadzwyczajnej i uznając je za usprawiedliwione, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku, stosownie do art. 395[15] par. 1 Kpc w zw. z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... /Dz.U. nr 43 poz. 189/.

Źródło: CBOSA (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ↗, pobrane 4.10.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.