Orzeczenie SN z 14 września 1999 r., III RN 81/99

Sprawa

sprawy ze skargi Eugeniusza F. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 8 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 1998 r. I SA/Po 54/98 - oddala rewizję nadzwyczajną.

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Eugeniusz F. w dniu 15 kwietnia 1996 r. zgłosił do odprawy celnej przywozowej silnik ze skrzynią biegów, zawieszenie przednie, tylne i układ kierowniczy samochodu Opel Kadett. Na podstawie tego zgłoszenia uzyskał decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. dopuszczająca wymienione rzeczy do obrotu.

Postanowieniem z dnia 11 lipca 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. wznowił postępowanie w sprawie po ujawnieniu, że Eugeniusz F. sprowadził z zagranicy także nadwozie samochodu Opel Kadett co do którego odprawę celną przeprowadził w dniu 12 kwietnia 1996 r. w Oddziale w S. Urzędu Celnego w L., a następnie zarejestrował samochód złożony z części.

Na podstawie tego postanowienia i z powołaniem się między innymi na art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 6 sierpnia 1997 r. uchylił swą decyzję z dnia 15 kwietnia 1996 r. W wymienionej decyzji z 6 sierpnia 1997 r. brak jest rozstrzygnięcia o istocie sprawy. W uzasadnieniu natomiast znalazła się informacja, że decyzję dotyczącą należności celnych od samochodu osobowego w stanie rozmontowanym podejmie Dyrektor Urzędu Celnego w Legnicy do którego zostaje przesłana "zgodnie z art. 5 ust. 5 Prawa celnego" - kopia decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania strony Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 8 grudnia 1997 r. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. w tym tylko, że rozstrzygnięcie o uchylenie decyzji o odprawie celnej z dnia 15 kwietnia 1996 r. uzupełnił o orzeczenie co do przekazania sprawy do rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego w L. na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy Prawo celne.

Ta ostatnio wymieniona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł została zaskarżona przez stronę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu. Sąd ten wyrokiem z dnia 4 grudnia 1998 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że według oceny Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa na skutek przekazania sprawy do rozpoznania innemu organowi celnemu zamiast rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Powołując się na wskazane w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego skład orzekający stwierdził, że przepis art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa nakazuje rozstrzygnięcie o istocie sprawy jeżeli nastąpi uchylenie decyzji dotychczasowej. Nie jest zaś takim wymaganym rozstrzygnięciem przekazanie sprawy do rozpoznania innemu organowi celnemu z przyczyn określonych w art. 45 ust. 5 ustawy Prawo celne. Jeżeli zatem doszło do uchylenia decyzji ostatecznej o odprawie celnej bez zachowania odpowiedniego trybu to nastąpiło w ten sposób rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

W rewizji nadzwyczajnej od tego wyroku Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa i na podstawie art. 57 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje

W art. 151 Kpa zostały określone procesowe konsekwencje wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną /art. 144 par. 1 i art. 145 par. 1 Kpa/ i przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy /art. 149 par. 2 Kpa/. Chodzi w tym przepisie o zakończenie postępowania wznowionego, które stosownie do wyników tego postępowania może polegać na: odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej /art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa/, uchyleniu decyzji dotychczasowej /art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/ lub stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa /art. 151 par. 2 Kpa/. Jest to zamknięty katalog rozstrzygnięć odpowiedni dla zakończenia procesu wznowionego. Podkreślić trzeba, że przedmiotem tego procesu była decyzja ostateczna /art. 16 par. 1 Kpa/ a wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny środek prawny weryfikacji rozstrzygnięcia sprawy.

Przy rozważeniu wynikającej z rewizji nadzwyczajnej kwestii dotyczącej wykładni art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa należy uwzględnić brzmienie przepisu, jego sens i zasygnalizowany wyżej systemowy kontekst relacji między "zwykłym" postępowaniem w którym dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy w decyzji ostatecznej a postępowaniem nadzwyczajnym, w którym to rozstrzygnięcie, chociaż ostateczne, może jednakże ulec wzruszeniu. Otóż w powołanym przepisie expressis verbis stanowi się, że uchylenie decyzji dotychczasowej /gdy zachodzą podstawy z art. 145 par. 1 Kpa/ stanowi koniunkcję z wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. W wyroku z dnia 6 sierpnia 1999 r. III RN 38/99 Sąd Najwyższy wskazał, że w art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa chodzi o to, aby odpowiedzialność za nowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie przejął ten sam organ, który w wyniku dokonanych uprzednio ocen uznał zasadność wznowienia postępowania i ustalił, że istnieją podstawy do uchylenia dotychczasowej decyzji.

W tym kontekście nie są przekonywające argumenty przedstawione w rewizji nadzwyczajnej jakoby uprawnione było przyjęcie iż przekazanie sprawy do rozpoznania innemu organowi celnemu w trybie art. 45 ust. 5 ustawy Prawo celne stanowi formę rozstrzygnięcia o istocie sprawy w rozumieniu art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa. Nie jest to wszak rozstrzygnięcie o istocie sprawy /w tym przypadku w przedmiocie wymiaru cła/. Co więcej, przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia innemu organowi jest ex definitione aktem dotyczącym toku postępowania /por. art. 123 Kpa/, który tego postępowania w żaden sposób nie kończy. Nie jest więc przekonywający argument rewizji nadzwyczajnej, że przez rozstrzygnięcie istoty sprawy nie należy rozumieć wyłącznie rozstrzygnięcia merytorycznego, ale również rozstrzygnięcie niemerytoryczne jakim jest np. umorzenie postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie chodzi bowiem o żaden typ rozstrzygnięcia zamykającego postępowanie w sprawie, lecz jedynie o przekazanie rozpoznania sprawy innemu organowi.

Z powyższych względów i mając na uwadze wyroki z dnia 6 sierpnia 1999 r. III RN 30/99 i III RN 38/99 - Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna nie ma usprawiedliwionych podstaw co - w myśl art. 393[12] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. nowelizującej Kpc (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ powadziło do jej oddalenia.