Orzeczenie SN z 12 grudnia 1997 r., III RN 94/97

Sprawa

sprawy ze skargi (...) na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 1997 r. IV SA 1205/96:

Sentencja

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Wysłane przez Naczelny Sąd Administracyjny do skarżących zawiadomienie o wyznaczonym terminie rozprawy przed tym Sądem nie zostało im doręczone w trybie określonym przepisami art. 42 i art. 43 Kpa.

Natomiast na odwrocie druku zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o posiedzeniu sądu, doręczyciel podkreślił i potwierdził własnym podpisem tekst pkt 2 lit. "a" zamieszczonej tam instrukcji dotyczącej trybu doręczenia pisma, z czego wynika, że pismo pozostawił w Urzędzie Pocztowym równocześnie na tej samej stronie zwrotnego potwierdzenia odbioru przybite zostały stemple o następującej treści: awizo; "mieszkanie zamknięte" oraz "zwrot nie podjęto w terminie". Jest natomiast znamienne, że na odwrocie druku zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczyciel nie zakreślił treści umieszczonego tam pkt 3 instrukcji dotyczącej trybu doręczenia pisma, która odpowiada wymogom doręczania pism sądowych określonym w art. 44 Kpa i brzmi, jak następuje: Ponieważ nie mogłem doręczyć pisma w sposób wyżej opisany, pozostawiłem pismo w Urzędzie Pocztowym (...) o czym umieściłem zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata - w skrzynce listowej". W tej sytuacji, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny przyjął jakoby zawiadomienie o terminie rozprawy zostało dokonane, mimo że nie zostały spełnione wymogi formalnoprawne wyraźnie określone w art. 44 Kpa, to oczywiście naruszył tym samym powołany przepis, który dopuszcza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma wyłącznie jako wyjątku od zasady i już z tej przyczyny nie może być interpretowany rozszerzająco. Odmienna interpretacja prowadziłaby do naruszenia podstawowych praw uczestników postępowania.

Należy mieć bowiem na uwadze, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje zasada rozpoznawania skarg na rozprawie /art. 47 ust. 1 ustawy o NSA/, czyli w trybie umożliwiającym spotkanie w jednym miejscu i czasie wszystkich uczestników postępowania, w celu bezpośredniego dokonania niezbędnych czynności procesowych przed sądem.

Szczególny obowiązek Sądu prawidłowego zawiadomienia uczestników postępowania o rozprawie, tak aby każdemu z nich umożliwić udział w rozprawie, także wtedy, gdy stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe /art. 48 ustawy o NSA/, stanowi przy tym także rękojmię realizacji konstytucyjnego prawa każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd /art. 45 ust. 1 Konstytucji RP/. Oznacza to, że naruszenie tego obowiązku posiada znamiona rażącego naruszenia prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy (...) orzekł jak w sentencji.