Uzasadnienie
Zakład Energetyczny W. - Teren S.A. Rejon Energetyczny w W. wraz z wnioskiem z dnia 26.09.2001 r. przekazał do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. tytuły wykonawcze o numerach (...) obejmujące należności za nielegalny pobór energii elektrycznej.
Z uwagi na brak w powyższych tytułach wskazania orzeczenia lub decyzji ustalającej egzekwowaną należność i jej wysokość, organ egzekucyjny w dniu 19.10.2001 r. zwrócił wierzycielowi tytuły w celu ich uzupełnienia.
Rejon Energetyczny w W. uzupełnił przedmiotowe tytuły wykonawcze poprzez powołanie w poz. 28 numeru decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energii zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej, z której zdaniem Zakładu wynika podstawa prawna dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej należności objętych przedmiotowymi tytułami i ponownie przesłał je do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 13.12.2001 r. (...) odmówił przystąpienia do postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów nadesłanych przez Zakład Energetyczny W. - Teren Rejon Energetyczny w W. i zwrócił je wierzycielowi.
W uzasadnieniu stwierdził, iż wprawdzie art. 57 pkt 2 Prawa energetycznego stanowi, że należności z tytułu nielegalnego pobierania energii elektrycznej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to należność ta i jej wysokość musi być określona decyzją lub wyrokiem sądowym, z uwagi na to, że nie wynika ona wprost z ustawy, a pomiędzy dostawcą energii a "zobowiązanym" nie następuje stosunek administracyjnoprawny, lecz cywilnoprawny.
Ponadto zdaniem organu egzekucyjnego, choć nie jest on uprawniony w świetle art. 29 ustawy egzekucyjnej do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego przesłanymi tytułami wykonawczymi, to nie oznacza to, że nie jest zobowiązany sprawdzić czy wydano orzeczenie lub decyzję, z których wynika egzekwowany obowiązek. Ponieważ przedmiotowe tytuły nie zawierają podstawy prawnej, o której mówi art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, podlegają zwrotowi wierzycielowi jako zawierające braki.
Na powyższe postanowienie Zakład Energetyczny W. - Teren S.A. Rejon Energetyczny w W. wniósł zażalenie do Izby Skarbowej w W., podnosząc w nim, iż wykazany w poz. 28 przedmiotowych tytułów wykonawczych art. 57 ustawy Prawo energetyczne uzupełniony o właściwą decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zatwierdzającą taryfę dla energii elektrycznej, stanowi wystarczającą podstawę prawną do dochodzenia należności z tytułu nielegalnego pobierania energii w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki jest centralnym organem administracji rządowej powoływanym przez Prezesa Rady Ministrów - do postępowania przed nim stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego /art. 21, art. 30 ustawy Prawo Energetyczne/.
Z całą pewnością, zatwierdzona przez niego Taryfa Energii Elektrycznej przewidująca /ustalająca wysokość/ należności za nielegalny pobór energii elektrycznej jest "innym aktem administracyjnym", z którego bezpośrednio wynika podstawa prawna dochodzenia tych należności w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Art. 57 ustawy Prawo Energetyczne, który był dotychczas wskazany jako jedyna podstawa prawna /pozycja 28 tytułu wykonawczego/ przewiduje, że przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobraną energię w wysokości określonej w taryfie, a opłaty te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odbiorca energii elektrycznej w momencie zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym przyjmuje do stosowania Taryfę, a jej kolejne zmiany - o ile nie są sprzeczne z umową, nie wymagają nawet sporządzania oddzielnego aneksu do umowy.
Obowiązek poniesienia opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej ciąży więc na odbiorcy, jeśli zajdą okoliczności, z których fakt nielegalnego poboru wynika. Podstawę prawną dochodzenia tych należności stanowi ponad wszelką wątpliwość akt administracyjny /decyzja/ zatwierdzający brzmienie taryfy.
Na podstawie przywołanego już art. 57 ustawy Prawo Energetyczne, do przedsiębiorstwa energetycznego należy wybór, czy dochodzi należności według zryczałtowanych stawek opłat wynikających z Taryfy /tryb, na który zezwolił ustawodawca/ czy też dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych /pozew o zapłatę w trybie Kpc/ i jednocześnie udowadnia pełną /wyższy/ wartość szkody.
Skoro zgodnie z art. 57 pkt 2 opłaty podlegają ściągnięciu w drodze egzekucji administracyjnej, to uznać należy, że tytuły wykonawcze, uzupełnione zgodnie z sugestią Urzędu Skarbowego w W., nie zawierały już żadnych braków i egzekucja należności powinna zostać przeprowadzona bez zakłóceń.
Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że mimo, iż należności z tytułu nielegalnego poboru energii podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jednak trzeba mieć na uwadze fakt, że należności te mają charakter roszczeń cywilnoprawnych, a nie administracyjnoprawnych i charakteru tego nie zmienia ani zapis zawarty w powyższym artykule ani też wydanie decyzji przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zatwierdzenia taryfy dla energii elektrycznej.
Zdaniem Izby należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej odnoszące się do konkretnej osoby winny wynikać z orzeczenia sądowego z uwagi na to, że nie wynikają one wprost z ustawy Prawo energetyczne ani też z decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zatwierdzenia taryfy dla energii elektrycznej.
W przedmiotowej sprawie wierzyciel chcąc na mocy art. 57 ustawy Prawo Energetyczne dochodzić należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winien uzyskać na drodze procesu cywilnego tytuły egzekucyjne zaopatrzone w klauzulę wykonalności.
Izba potwierdziła, że choć zgodnie z art. 29 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to nie oznacza to jednak, że nie jest zobowiązany sprawdzić, czy wydano decyzję lub orzeczenie sądowe, z którego wynika egzekwowany obowiązek i czy tytuł spełnia wymogi art. 27 cyt. ustawy egzekucyjnej.
Ponieważ w przedmiotowych tytułach brak było wskazania tego rodzaju aktów, które stanowiłyby podstawę prawną dochodzenia należności objętych tymi tytułami, organ egzekucyjny I instancji słusznie uznał, iż nie spełniają one wymogu zawartego w art. 27 par. 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej i jako zawierające braki podlegają zwrotowi wierzycielowi.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając, że Izba Skarbowa błędnie przyjęła, iż art. 57 ustawy Prawo energetyczne i wydana przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzja w sprawie zatwierdzenia Taryfy dla energii elektrycznej nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji z tytułu i nielegalnego poboru energii elektrycznej.
Ponadto Izba Skarbowa bezpodstawnie żąda, by tytuły wykonawczy zaopatrzone były w sądową klauzulę wykonalności.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosząc o oddalenie skargi podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo Energetyczne /Dz.U. nr 54 poz. 348 ze zm./ opłaty za nielegalnie pobieraną energię podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zobowiązuje organ egzekucyjny do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W szczególności par. 2 stanowi, że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 par. 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. W niniejszej sprawie wystawione przez skarżącego tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu określonego w art. 27 par. 1 pkt 3, gdyż nie zawierają podstawy prawnej obowiązku dokonania, przez wskazane w nich osoby, opłat z tytułu nielegalnego poboru energii.
Stosownie do art. 3 tej ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego poboru energii mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu. Uzupełnienie przez skarżącego tytułów wykonawczych przez powołanie jako podstawy prawnej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energii zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej nie stanowi o spełnieniu tego ustawowego wymogu i nie uzasadnia podjęcia postępowania egzekucyjnego.
W postanowieniu z dnia 6 czerwca 2000 r. II SAB 174/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie ma kompetencji do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej czy pobór energii był nielegalny, wskazując, że rozstrzygnięcie sporu w tej kwestii nie mieści się w żadnej z kategorii spraw należących do właściwości Prezesa URE w świetle ustawy Prawo energetyczne.
Uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.