Uzasadnienie
Pismami z 12, 14, 16, 20 i 21 marca 1991 r. oraz z 18 maja i 25 maja 1991 r. Spółka "I." zwróciła się do Urzędu Skarbowego w Ł. o anulowanie podatku obrotowego naliczonego przez różne urzędy celne od towarów odprawionych według zgłoszeń celnych dokonanych w dniach 5 marca - 14 maja 1991 r. Do pism tych Spółka dołączyła oświadczenie wskazujące, że sprowadzone towary były przeznaczone na cele zaopatrzeniowe i inwestycyjne, i w związku z tym stwierdziła, iż nie podlegały one podatkowi obrotowemu.
Sześcioma decyzjami z dnia 8 listopada 1991 r. Urząd Skarbowy w Ł. /któremu pisma te zostały przekazane/ na podstawie art. 175 par. 1 Kpa odmówił stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego z uzasadnieniem, że przy odprawach celnych nie został zachowany warunek zwolnienia od podatku określony w par. 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/, tj. złożenie przez podatnika lub jego pełnomocnika urzędowi celnemu w dokumencie odprawy celnej pisemnego oświadczenia określającego m. in. przeznaczenie towaru.
Od decyzji Urzędu Skarbowego Spółka wniosła odwołanie, w którym podkreśliła że niezłożenie w dokumentach odprawy celnej oświadczeń o przeznaczeniu towarów na cele inwestycyjne i zaopatrzeniowe przez działające na jej zlecenie placówki spowodowane było tym, iż z przepisem wprowadzającym ten obowiązek zarówno skarżący, jak i spedytor mogli zapoznać się ze znacznym opóźnieniem /powszechnie znana okoliczność doręczania Dzienników Ustaw z miesięcznym opóźnieniem/. Zdaniem odwołującej się, niedotrzymanie tego formalnego wymagania nie mogło przekreślać samej zasady wprowadzonej rozporządzeniem, polegającej na zwolnieniu towarów przeznaczonych na cele inwestycyjne i zaopatrzeniowe. Stanowisko Urzędu Skarbowego, iż oświadczenie złożone w czasie późniejszym nie stanowiło oświadczenia w rozumieniu par. 2 ust. 6 rozporządzenia, było dowolne i nie znajdujące oparcia w przepisach prawa. Postępowanie Urzędu Skarbowego naruszało też przepisy art. 8 Kpa.
Decyzjami z dnia 30 stycznia 1992 r. Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, zajmując stanowisko, iż z treści par. 2 ust. 6 rozporządzenia wynika, że określony w nim warunek jest obligatoryjny; od jego spełnienia uzależnione jest uzyskanie zwolnienia od podatku. Podniesione w odwołaniach argumenty, że Spółka miała trudności w zapoznaniu się z omawianym przepisem, że wymagane oświadczenia zostały złożone w późniejszym terminie oraz że po uiszczeniu podatku obrotowego ulegnie załamaniu sytuacja finansowa Spółki, nie mogły - zdaniem Izby Skarbowej - stanowić podstawy do zwolnienia od podatku.
Na decyzje Izby Skarbowej Spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o stwierdzenie ich nieważności lub o ich uchylenie, z zarzutem rażącego naruszenia par. 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia; zwróciła również uwagę, że ze wszystkich zgłoszeń celnych wynikało jednoznacznie, iż towary były przeznaczone na cele zaopatrzeniowe. Wskazywały na to podmioty wymienione w zgłoszeniach jako importer i odbiorca oraz przedmiot importu. Do skargi dołączono pisma odbiorców towarów świadczące o wykorzystaniu towarów na cele, na które były przeznaczone. W skardze podtrzymano argumenty dotyczące zbyt późnego uzyskania informacji o wejściu w życie przepisów rozporządzenia z dnia 15 lutego 1991 r., wskazując, że wszystkie transakcje miały miejsce w krótkim czasie po wejściu w życie rozporządzenia, a cztery z nich nawet w pierwszych dniach tego okresu /5, 6, 9, 11 marca/. Podkreślono, że wolą i zamiarem ustawodawcy było zwolnienie od podatku towarów, jakie występowały w tej sprawie. Izba Skarbowa - zdaniem skarżącej - naruszyła też przepisy art. 8 Kpa z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podatek obrotowy od towarów sprowadzonych z zagranicy został ustalony decyzjami właściwych urzędów celnych jako płatników tego podatku z mocy art. 11a ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./. W myśl art. 175 par. 1 Kpa, który stanowił podstawę prawną rozstrzygnięć Urzędu Skarbowego, jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje m.in. istnienie obowiązku podatkowego, może on wystąpić do organu podatkowego z żądaniem uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty.
Istotę sprawy więc stanowiła kwestia, czy Urząd Skarbowy był uprawniony do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej po stronie skarżącej Spółki nie istniał obowiązek podatkowy w podatku obrotowym od towarów sprowadzonych z zagranicy.
Wspomnianą wyżej ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. /art. 1 ust. 5 pkt 1/ wprowadzone zostało powszechne opodatkowanie towarów sprowadzanych z zagranicy podatkiem obrotowym, przy czym w art. 12 ust. 1 tej ustawy Minister Finansów został upoważniony do zwolnienia od podatku całkowicie lub częściowo niektórych grup podatników i poszczególnych rodzajów działalności oraz do określenia warunków zwolnienia.
Na podstawie tego upoważnienia Minister Finansów wydał wyżej cytowane rozporządzenie z dnia 15 lutego 1991 r., w którym określił podmiotowe i przedmiotowe kryteria zwolnienia, a w par. 2 ust. 6 wprowadził szczególny warunek, od którego spełnienia uzależnił możliwość skorzystania ze zwolnienia. Warunkiem tym było złożenie przez podatnika lub jego pełnomocnika urzędowi celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej, określającego m. in. przeznaczenie sprowadzonego towaru. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie jest to warunek tylko formalny, lecz warunek precyzujący ściśle obowiązek określonego zachowania się podmiotu, który chce skorzystać ze zwolnienia od podatku. Na materialnoprawny charakter tego przepisu trafnie wskazała Izba Skarbowa i znajduje to potwierdzenie w dotychczasowych licznych wyrokach NSA.
Skoro, jak wyżej wspomniano, obowiązek podatkowy w podatku obrotowym od towarów sprowadzanych z zagranicy jest powszechny, a skarżąca nie spełniła warunku zwolnienia, który normodawca sformułował jako warunek konieczny, to Urząd Skarbowy nie miał podstaw, by stwierdzić, że po stronie skarżącej obowiązek podatkowy nie istniał. W sytuacji gdy w rozporządzeniu ściśle określono czas, miejsce, formę i treść oświadczeń, od których złożenia zależało skorzystanie ze zwolnienia, organy podatkowe trafnie przyjęły, że oświadczenia złożone w późniejszym czasie nie mogły być uznane za spełnienie warunku określonego w par. 2 ust.
- Jest przy tym sprawą bezsporną, że wszystkie odprawy celne, o które chodziło w niniejszej sprawie, dokonane zostały w datach, w których obowiązywało już rozporządzenie z dnia 15 lutego 1991 r., przeto urzędy celne, wobec braku omawianych oświadczeń, obowiązane były naliczyć podatek obrotowy. Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw nie tylko do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, ale także do ich uchylenia, gdyż nie naruszały one obowiązujących przepisów prawa. W związku z tym skarga na podstawie art. 207 par. 5 Kpa podlegała oddaleniu.
Na marginesie należy nadmienić, iż na ocenę zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującym prawem nie mogły mieć wpływu twierdzenia skarżącej dotyczące niemożliwości zapoznania się w odpowiednim czasie z przepisami rozporządzenia z dnia 15 lutego 1991 r. Okoliczność ta mogłaby być przedmiotem ewentualnych rozważań właściwego organu podatkowego w odrębnym postępowaniu, gdyby skarżąca z wnioskiem jakim wystąpiła np. w trybie art. 8 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, wykazując, że pomimo zachowania wszelkiej staranności ani ona sama, ani spedytor nie byli w stanie spełnić warunku złożenia oświadczenia przy określonej odprawie celnej.