Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 11 lutego 1994 r., III SA 1190/93

Teza

1. Brak jest podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o tym, czy zwolnienie podatkowe przewidziane w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268 ze zm./ przysługuje czy też nie, ponieważ przepisy prawa nie pozostawiły w tym przypadku organom podatkowym żadnej sfery luzu decyzyjnego; zwolnienie to powstaje z mocy prawa.
2. Decyzja administracyjna wydana bez podstawy prawnej jest z mocy art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa nieważna.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji wójta gminy, jak również utrzymującej ją w mocy decyzji Kolegium Odwoławczego przy Wojewódzkim Sejmiku Samorządowym.

Uzasadnienie

Spółka z o.o. złożyła deklarację w sprawie podatku rolnego, w której nie uwzględniła 1 012,89 ha ziemi wydzierżawionej przez nią od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zdaniem Spółki, grunty te winny być zwolnione z podatku rolnego od gruntów zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268 ze zm./, które dotyczy gruntów Państwowego Funduszu Ziemi objętych w trwałe zagospodarowanie. Zarówno wójt gminy, jak i Kolegium Odwoławcze przy Wojewódzkim Sejmiku Samorządowym uznały, iż nie można rozciągnąć zwolnienia dla gruntów Państwowego Funduszu Ziemi na wszystkie grunty rolne Skarbu Państwa, zarządzane obecnie przez Agencję Rynku Rolnego. Wydzierżawione przez spółkę ziemie nie wchodziły nigdy do Państwowego Funduszu Ziemi, a należały do Państwowego Gospodarstwa Rolnego. W rezultacie organy te wydały decyzje, w których odmówiły zwolnienia od podatku rolnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka wniosła o uchylenie decyzji, stwierdzając jednocześnie, że w jej ocenie po reformie struktur zarządzania gruntami Skarbu Państwa Państwowy Fundusz Ziemi przestał istnieć, a zwolnienie dotyczące jego gruntów stosuje się obecnie do zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, który przejął jego funkcję.

NSA rozpatrując niniejszą sprawę podkreślił, iż z mocy art. 6a ustawy o podatku rolnym wykonywanie zobowiązania podatkowego w podatku rolnym ciąży m.in. na osobach prawnych bez uprzedniego doręczenia decyzji w ramach tzw. samoopodatkowania. W sytuacjach takich zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą powstania okoliczności, z którymi przepisy prawa wiążą powstanie takiego zobowiązania /art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./. W razie niewykonania przez podatnika zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Zwolnienie podatkowe z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym, na które powoływała się skarżąca Spółka również powstaje z mocy prawa, co wynika z treści tego przepisu stanowiącego, iż "zwalnia się od podatku rolnego od gruntów (...)". W tej sytuacji NSA uznał, że brak było podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o tym, czy zwolnienie przysługuje czy też nie, ponieważ przepisy prawa nie pozostawiły tu organom podatkowym żadnej sfery luzu decyzyjnego.

Z mocy art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych niewykonanie przez podatnika w terminie obowiązku podatkowego obligowało organ /w tym przypadku wójta gminy/ do wydania decyzji określającej wysokość tego zobowiązania, w sytuacji kiedy stał on na stanowisku, że podatnikowi nie przysługuje zwolnienie od podatku usprawiedliwiające niewpłacenie go w terminie.