Uzasadnienie
Urząd Skarbowy w K. w okresie 13 - 24 czerwca 1989 r. przeprowadził kontrolę w Spółdzielni Kółek Rolniczych w P., w której wyniku stwierdzono, że jednostka kontrolowana nie naliczyła i nie odprowadziła do budżetu podatku stabilizacyjnego za 1988 r. od nie wykorzystywanego w okresie od 1 kwietnia do 30 września 1988 r. środka transportu - samochodu marki "Żuk".
W związku z tym Urząd Skarbowy decyzją z dnia 5 lipca 1989 r. ustalił podatek stabilizacyjny w wysokości 100 procent wartości tego samochodu, to jest 1.095.000 zł, oraz naliczył odsetki za zwłokę w wysokości 114.970 zł. Po wydaniu tej decyzji do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo kontrolowanej jednostki z dnia 3 lipca 1989 r. zawierające wyjaśnienia do protokołu kontroli w sprawie nienaliczania podatku stabilizacyjnego.
W dniu 18 sierpnia 1989 r. wpłynęło odwołanie Spółdzielni Kołek Rolniczych w P. od decyzji Urzędu Skarbowego, który przekazał je Izbie Skarbowej do rozpatrzenia, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz w poprzedzającym je piśmie z dnia 3 lipca 1989 r.
W odwołaniu Spółdzielnia podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów o postępowaniu. Pierwszy z tych zarzutów Spółdzielnia oparła na tej przesłance, że w numerze 143 "Reformy Gospodarczej" z dnia 15 września 1988 r. zamieszczone zostało wyjaśnienie przedstawiciela Ministerstwa Finansów, iż nie podlegają opodatkowaniu podatkiem stabilizacyjnym między innymi środki transportu specjalistycznego zastosowania. Samochód "Żuk" - jak wyjaśniono w piśmie Spółdzielni z dnia 3 lipca 1989 r. - stanowił pogotowie techniczne, był więc samochodem warsztatowo-naprawczym, a więc samochodem specjalnym w rozumieniu klasyfikacji rodzajowej środków trwałych, wydanej przez Główny Urząd Statystyczny w 1988 r. Zgodnie więc ze wspomnianym wyjaśnieniem Ministerstwa Finansów nie powinien podlegać podatkowi stabilizacyjnemu. Nieprzedstawienie kontrolującemu kart drogowych tego pojazdu jako dowodu jego używania wynikało z tego, że samochód ten był wykorzystywany jako warsztat naprawczy na terenie macierzystego zakładu, dlatego też nie zachodziła potrzeba wystawiania kart drogowych. Mechanik tego pojazdu wykorzystując jego wyposażenie od maja do lipca 1988 r. dokonywał remontu sprzętu rolniczego do prac polowych. Natomiast naruszenia przepisów o postępowaniu Spółdzielnia upatrywała w tym, że decyzja Urzędu Skarbowego została wydana przed upływem terminu do wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli. W związku z tym została ona wydana bez zapoznania się z wyjaśnieniami zawartymi w piśmie Spółdzielni z dnia 3 lipca 1989 r. W toku postępowania odwoławczego dokonano w Spółdzielni z dnia 3 lipca 1989 r. W toku postępowania odwoławczego dokonano w Spółdzielni dodatkowych czynności wyjaśniających, z których spisano notatkę służbową z dnia 19 września 1989 r., oraz uzyskano pisemne wyjaśnienie pracownika Spółdzielni co do okoliczności wyposażenia samochodu i jego wykorzystania.
Decyzją z dnia 5 października 1989 r. Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Jak wynika z uzasadnienia decyzji ostatecznej, Izba Skarbowa przyjęła, iż argumentacja Spółdzielni, że pojazdy specjalistyczne nie podlegają opodatkowaniu podatkiem stabilizacyjnym, nie znajduje potwierdzenia w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1988 r. w sprawie podatków stabilizacyjnych /Dz.U. nr 18 poz. 123/. Ustosunkowując się jednak do odwołania, Izba Skarbowa wskazała, że Spółdzielnia nie udowodniła żądaną dokumentacją, iż sporny pojazd spełniał funkcję pogotowia technicznego i mógł być zaliczony do samochodów specjalnych, a ustalenie tego na miejscu nie było możliwe, gdyż samochód został sprzedany w dniu 26 października 1988 r.
W czasie kontroli natomiast stwierdzono brak kart drogowych lub innej dokumentacji w zakresie rozliczeń zużycia paliwa na powyższy samochód. O niewykorzystywaniu tego pojazdu przez okres 6 miesięcy świadczył również fakt, że jego mechanik pracował w okresie od kwietnia do września 1988 r. na stanowisku zaopatrzeniowca, używając w tym czasie do celów służbowych dwóch innych samochodów marki "Żuk". Wprawdzie osoba ta wykonywała również prace przy remontach kombajnów w ramach utworzonego zespołu gospodarczego, lecz Spółdzielnia nie udowodniła, że przy pracach tych wykorzystywany był omawiany samochód. Podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu Izba Skarbowa uznała za mający tylko charakter formalny.
W skardze na decyzję Izby Skarbowej Spółdzielnia Kółek Rolniczych w P. nawiązuje do zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Omówienie wiarygodności wyjaśnieniom, że samochód spełniał funkcję pogotowia technicznego, uznaje za niezgodne ze stanem faktycznym. Polemizuje ze stanowiskiem Izby Skarbowej, jakoby uchybienie polegające na wydaniu decyzji przed upływem terminu do wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli miało tylko charakter formalny. W konkluzji skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Izby Skarbowej, iż przepisy rozporządzenia z dnia 30 maja 1988 r. w sprawie podatków stabilizacyjnych /Dz.U. nr 18 poz. 123/ nie wyłączają z opodatkowania podatkiem stabilizacyjnym wartości nieczynnych środków transportu specjalnego przeznaczenia. Informacja zamieszczona w wydawnictwie "Reforma Gospodarcza", stanowiącym załącznik do dziennika "Rzeczpospolita", na którą powoływała się skarżąca, musiała pozostać poza rozważaniami Sądu, gdyż nie stanowiła źródła prawa. W związku z tym dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie ma większego znaczenia, czy dostatecznie precyzyjnie ustalony został charakter i wyposażenie spornego pojazdu.
W świetle par. 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia istotne było ustalenie, czy był to środek transportu trwale nieczynny przez okres 6 miesięcy, licząc od dnia 1 kwietnia 1988 r. W ocenie Izby Skarbowej, zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał wystarczające podstawy do przyjęcia, że omawiany samochód w okresie od 1 kwietnia do 30 września 1988 r. był nieczynny. Zgodnie z art. 80 Kpa ocena zebranego materiału dowodowego należy do organu administracji państwowej, rola Sądu zaś polega na kontroli, czy ocena ta nie nosiła cech dowolności i czy znalazła odpowiedni wyraz w uzasadnieniu decyzji /art. 107 par. 3 Kpa/.
Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, a stanowisko Izby Skarbowej zostało przekonująco uzasadnione. Zauważyć należy, że Izba Skarbowa nie ograniczyła się tylko do stwierdzenia braku kart drogowych oraz dokumentów świadczących o zużyciu paliwa przez omawiany pojazd, lecz wzięła również pod uwagę dodatkowe ustalenia dokonane w toku postępowania odwoławczego, dotyczące charakteru zatrudnienia i wykorzystania mechanika tego pojazdu do innych prac, jak również brak przekonujących dowodów na to, by przy dorywczo wykonywanych przez niego pracach naprawczych sprzętu rolniczego był wykorzystywany omawiany samochód. Tak ustalony więc stan faktyczny dawał podstawę do przyjęcia, iż odpowiadał on hipotezie par. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, co w konsekwencji uzasadniało powstanie obowiązku uiszczenia podatku stabilizacyjnego.
Skoro powstał obowiązek podatkowy, a podatek nie został obliczony i przekazany przez skarżącą na rzecz budżetu, zasadne było naliczenie odsetek za zwłokę stosownie do obowiązujących w tej mierze przepisów. Z tych względów zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieuzasadnione.
Zgodzić się należy natomiast z zarzutem skarżącej, iż wydanie decyzji przed upływem terminu określonego w art. 167 par. 6 Kpa można ocenić jako naruszenie przepisów o postępowaniu. Wprawdzie przepisy nie formułują wyraźnie tego rodzaju zakazu, lecz wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli przed upływem terminu do zgłoszenia wyjaśnień lub zastrzeżeń do protokołu kontroli utrudnia lub wręcz uniemożliwia obronę interesów strony w postępowaniu przed organem I instancji. Nie jest to do pogodzenia z zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności zaś z art. 7 i 10 par. 1 Kpa. Jednakże zgodnie z art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa nie każde naruszenie przepisów o postępowaniu musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, lecz tylko takie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie przedstawione wyżej stanowisko w kwestii oceny stanu faktycznego, a także okoliczność, iż przeprowadzone zostało dodatkowe postępowanie wyjaśniające z udziałem skarżącej, w którego rezultacie skarżącej, w której rezultacie skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, Sąd uznał, że omawiane uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego ani naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 207 par. 5 Kpa - orzeczono jak w sentencji.