Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 stycznia 1992 r., III SA 1287/91

Teza

1. Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ nie zawiera unormowań w zakresie zwolnienia od opłaty manipulacyjnej.

Zna ono jednak instytucję umorzenia należności celnych.

2. Art. 2 pkt 15 ustawy stanowi, że należnościami celnymi są cła i inne opłaty przewidziane w ustawie.

Ponieważ, art. 70 ust. 1 ustawy operuje pojęciem opłaty manipulacyjnej, to tym samym opłata ta jest należnością celną.

Uzasadnienie

Dominik B. podpisał zobowiązanie o dostarczeniu w ciągu siedmiu dni towaru do ostatecznej odprawy celnej. Terminu nie dotrzymał i dlatego wymierzono mu opłatę manipulacyjną.

Dyrektor urzędu celnego odmówił zwolnienia go od opłaty manipulacyjnej. Uzasadniając swoją decyzję dyrektor powołał się na par. 20 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 20 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat.

Od tej decyzji Dominik B. odwołał się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Jednakże prezes odwołania nie uwzględnił i zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, które stanowią, że, w razie naruszenia obowiązku terminowego dostarczenia przekazu celnego, istnieje obowiązek wymierzania i poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Opłatę taką należy pobrać obligatoryjnie.

Dominik B. odwołał się do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stwierdził w nim, że w 1990 r. przywiózł do kraju samochód w częściach, pragnąc uniknąć wysokiego cła. Natomiast nieterminowe dostarczenie towaru do odprawy celnej uzasadnił obciążeniem pracą na roli. Powołał się przy tym na swoją trudną sytuację materialną. W dodatku - jak stwierdził -: organy celne nie analizowały jego sytuacji materialnej i nie ustosunkowały się do jego wniosku o przekazanie samochodu na rzecz skarbu Państwa.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi. Zwrócił też uwagę na to, że:

• samochód był przewożony przez granicę w częściach, aby uniknąć płacenia wysokiego cła,
• skarżący zaś podpisał zobowiązanie o dostarczeniu towaru do odprawy celnej w ciągu siedmiu dni i został pouczony, że niedotrzymanie tego terminu spowoduje konieczność uiszczenia opłaty za zwłokę.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie może umorzyć opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Jest on bowiem uprawniony jedynie do -kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnych.

Może więc zaskarżoną decyzję uchylić lub stwierdzić jej nieważność tylko wówczas gdy narusza ona w sposób istotny przepisy. Nie może zaś zmieniać decyzji, albo w inny sposób zastępować organy administracji.

Jednakże NSA stwierdził, że to, że nie może umorzyć opłaty manipulacyjnej nie przesądza bynajmniej o tym, że zarzuty podnoszone w skardze są bezzasadne.

Trafnie skarżący podniósł - zdaniem sądu - że organy celne nie przeprowadziły jakichkolwiek ustaleń. NSA zwrócił uwagę na to, że w swoim wniosku Dominik B. zwrócił się o umorzenie wymierzonej opłaty manipulacyjnej za nieterminowe dostarczenie towaru do urzędu celnego. Natomiast organy celne podjęły decyzję o "odmowie zwolnienia z opłaty manipulacyjnej". Prawo celne nie zawiera unormowań w zakresie zwolnienia od opłaty manipulacyjnej. Zna ono jednak instytucję umorzenia należności celnych.

Kwestię czy opłata manipulacyjna jest należnością celną - zdaniem NSA - rozstrzyga art. 2 pkt 15 tej ustawy. Stanowi on, że należnościami celnymi są cła i inne opłaty przewidziane w ustawie. Ponieważ art. ust. 1 ustawy operuje Przyjęciem opłaty manipulacyjnej, to tym samym opłata ta jest należnością celną.

NSA uznał więc, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Jednakże w oparciu o art. 156 par. 1 pkt. 2 Kpa dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej konieczne jest ustalenie, że decyzja ta nie tylko została wydana z naruszeniem prawa, lecz również, że jest to naruszenie prawa w stopniu rażącym. Organy celne nie wykonały żadnych poczynań zmierzających do ustalenia, czy w sprawie zachodzą warunki do umorzenia opłaty manipulacyjnej przewidziane w art. 87 prawa celnego /o.co zresztą wnosił Dominik B./. Dlatego sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa /art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/ i stwierdził nieważność decyzji wydanych przez organy celne pierwszej i drugiej instancji.