Uzasadnienie
W dniu 23 stycznia 1996 r. Tadeusz B. prowadzący w W. Zakład Wytwarzania Części Zmiennych - Ślusarstwo nabył w T.M. Poland CO, Ltd Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością samochód marki Toyota Carina za kwotę 65.615,26 zł, w tym 11.832,26 zł podatku VAT.
Jak wynika to ze znajdującego się w aktach wyciągu ze świadectwa homologacji nabyty samochód był w dacie zakupu samochodem osobowym i jako taki został zarejestrowany. W późniejszym czasie, po zdemontowaniu ścianki działowej i tylnych siedzeń - samochód w dniu 16 kwietnia 1996 r. został zarejestrowany jako ciężarowy. Wobec zwrotu naliczonego podatku dokonanego na podstawie deklaracji VAT-7 za styczeń 1996 r. - Urząd Skarbowy W.- B.:
1/ decyzją z dnia 4 kwietnia 1996 r. wydaną na podstawie art. 104 Kpa, art. 21 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, zwanej dalej "ustawą o podatku od towarów i usług" - zabezpieczył na koncie lub majątku podatnika zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 1996 r. w kwocie 47.328,00 zł; w uzasadnieniu decyzji powołano się dodatkowo na art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podano, że istnieje uzasadniona obawa, że strona będzie uchylać się od obowiązku podatkowego i że zabezpieczenie jest skuteczne do czasu wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, 2/ decyzją z dnia 12 kwietnia 1996 r. wydaną na podstawie art. 104 Kpa, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 10 ust. 2 i 2 a, art. 25 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 4 i art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług zmniejszył podatek naliczony o kwotę 11.832,00 zł oraz ustalił sankcję z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług w kwocie 35.496,00 zł - łącznie do wpłaty, jak podano, przypada kwota 47.328,00 zł. W uzasadnieniu tej decyzji powołano się na treść art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług tj. że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika samochodów osobowych i podano, że przepis ten nie był nowelizowany.
Dodatkowo podano, że o braku możliwości obliczenia VAT od zakupionego samochodu osobowego miał informować podatnika pracownik Urzędu, co miało wynikać z notatki z dnia 4 marca 1996 r., której brak jest w aktach sprawy. W odwołaniach od tych decyzji i dodatkowych pismach procesowych T.B. wniósł o ich "anulowanie", gdyż podobny samochód użytkował przez ostatnie 9 lat, niefortunny zapis w dowodzie rejestracyjnym został zmieniony, sprawy podatkowe związane z zakupem samochodu były konsultowane z pracownikami Urzędu, którzy nie informowali, że zwrot podatku VAT przy zakupie samochodu typu Combi się nie należy, a zapłacony podatek nawet zwrócono, w dodatku z opóźnieniem w związku z błędnym zaadresowaniem przekazu. Wyrażono także pogląd, iż wydanie decyzji i poprzedzające je kontrole mają na celu "dobicie" petenta, który śmiał wystąpić do Urzędu z pretensjami na niewłaściwe traktowanie i nieterminowe załatwienie spraw.
Izba Skarbowa dwiema decyzjami z dnia 29 lipca 1996 r. (...):
1/ uchyliła decyzję wymiarową w części dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego w wyniku zastosowania sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług w kwocie 35.496,00 zł, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie i 2/ na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3, art. 105 Kpa oraz art. 21 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zabezpieczenia podatku VAT w kwocie 47.328 zł, jako bezprzedmiotowe, gdyż wobec wydania decyzji wymiarowej przestała działać decyzja zabezpieczająca. W uzasadnieniu decyzji wymiarowej podano między innymi, że w związku z treścią art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług strona bezpodstawnie wykazała w deklaracji VAT-7 za styczeń 1996 r. kwotę zwrotu podatku naliczonego nad należnym w kwocie 11.832 zł związanej z zakupem środka trwałego w postaci samochodu osobowego marki Toyota-Carina, co jest wystarczającą przesłanką do zastosowania sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 wobec niedopełnienia obowiązków określonych w art. 27 ust. 4 ustawy.
Zarzut strony co do "niefortunnego wpisu" w dowodzie rejestracyjnym przez Wydział Komunikacji jest bezzasadny, gdyż zakupiony pojazd w momencie zakupu był samochodem osobowym, a zmiana /przerejestrowanie/ nastąpiło w związku z dokonanymi zmianami konstrukcyjnymi. Powołano się także, na par. 54 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 154 poz. 797/, zgodnie z którym podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowi oryginał faktury, a nie dowód rejestracyjny pojazdu. Zdaniem jednak Izby Skarbowej decyzja organu I instancji w części dotyczącej sankcji, została wydana z naruszeniem zasad ogólnych Kpa, a w szczególności art. 7 i art. 8 Kpa, gdyż między innymi w dniu 4 marca 1996 r. strona nie uzyskała informacji, że zwrot podatku z tytułu zakupionego samochodu jej nie przysługuje, nie kwestionowano też prawidłowości rozliczenia.
Ponadto w dniu 19 marca 1996 r. przekazano zwrot podatku na nieaktualny rachunek bankowy, mimo iż wiedziano, że zwrot dotyczy zakupu samochodu osobowego. Natomiast w dniu 4 marca 1996 r. przekazano zwrot podatku na rachunek właściwy wydając jednocześnie decyzję w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w VAT za styczeń 1996 r. Opisany sposób działania Urzędu naruszał zasady określone w art. 7 i art. 8 Kpa.
W skardze na te decyzje wniesionej do NSA Tadeusz B. wnosił o: 1/ uchylenie decyzji Izby Skarbowej i poprzedzających je decyzji Urzędu Skarbowego w "części dotyczącej niemożliwości odliczenia VAT-7 od samochodu Toyota-Combi" - zakupionego jako jedynego środka transportu dla celów działalności Zakładu Wytwarzania Części Zamiennych w W. przy ulicy H. 3, 2/ wydanie decyzji zakazującej pełnienia funkcji urzędnika państwowego przez zastępcę naczelnika Urzędu Skarbowego W.B. mgr Zdzisława M. i kierownika działu "VAT-7", 3/ zasądzenie od osób wymienionych w pkt 2 kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za utratę zarobków, utratę zdrowia i straty moralne.
W dodatkowym piśmie z dnia 25 października 1996 r. Tadeusz B. podał, że wyliczona kwota odszkodowania stanowi niecałe 50 procent strat wynikających z blokady środków pieniężnych oraz wnosił o zobligowanie Urzędu Skarbowego W.B. do udzielenia odpowiedzi na szereg interesujących go pytań.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonych decyzjach, ograniczając swoje wywody do okoliczności, o których mowa w pkt 1 skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należało, w związku z treścią skargi wyjaśnić pewne zagadnienia o charakterze ogólnym dotyczące zakresu właściwości Sądu administracyjnego. Otóż Sąd orzeka w sprawach skarg na akty wymienione w art. 16 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ w szczególności zaś orzeka w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, przy czym zgodnie z art. 21 powołanej ustawy Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę wymienionych aktów pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd może zaskarżoną decyzję czy też postanowienie uchylić lub stwierdzić jego nieważność jedynie wtedy, gdy naruszają w sposób istotny przepisy obowiązujące w dacie ich wydania, czyli innymi słowy Sąd ma uprawnienia kasacyjne.
Sąd administracyjny nie jest natomiast właściwy zgodnie z art. 19 powołanej ustawy w sprawach należących do właściwości innych sądów np. sądów powszechnych, do których należy orzekanie w sprawach roszczeń o odszkodowania związane z działalnością funkcjonariuszy państwowych oraz w sprawach wynikających z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i podwładnymi w urzędach administracji państwowej. Mając powyższe na względzie należało uznać, że skarga w pkt 2 i 3 była niedopuszczalna tj. wykraczała poza właściwość Sądu i stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, należało ją w tych częściach odrzucić.
Nie jest natomiast zasadna skarga w pozostałym zakresie. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika samochodów osobowych i ich części składowych, z wyjątkiem przypadków, gdy odsprzedaż stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika. Nie ulega żadnej wątpliwości, że zakupiony przez skarżącego w dniu 23 stycznia 1996 r. samochód Toyota - Carina Combi był w momencie zakupu samochodem osobowym. Wynika to ze świadectwa homologacji nr 632-01 i jako taki został zarejestrowany. Zgodnie z par. 54 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 154 poz. 797/ podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących.
Ze znajdującej się w aktach sprawy fotokopii faktury z dnia 23 stycznia 1996 r. w powiązaniu ze świadectwem homologacji jednoznacznie wynika, że zakupiony przez skarżącego samochód był samochodem osobowym, a więc nie przysługiwał skarżącemu zwrot podatku. Późniejsze zmiany konstrukcyjne samochodu i co za tym idzie nowy wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z punktu widzenia zwrotu podatku nie miały żadnego znaczenia. W ocenie Sądu prawidłowe było także umorzenie postępowania odwoławczego w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, a to wobec wydania w dniu 12 kwietnia 1996 r. decyzji wymiarowej /art. 21 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. W tych warunkach należało uznać, że zaskarżone decyzje w omawianym zakresie prawa nie naruszają w stopniu uzasadniającym ich uchylenie i stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzec, w tym zakresie.