Uzasadnienie
Ostateczną decyzją z dnia 21 grudnia 1993 r., doręczoną podatnikowi dnia 17 stycznia 1994 r., Urząd Skarbowy w W. ustalił zobowiązanie podatkowe Jana T. w podatku od spadków i darowizn od spadku po Antonim T. na kwotę 34.402.000 st. zł. Podaniem z dnia 24 stycznia 1994 r. Jan T. zwrócił się do Urzędu o rozłożenie zobowiązania na "dostępne do spłacenia raty".
Decyzją z dnia 19 kwietnia 1994 r., wydaną na podstawie art. 104 Kpa i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o dochodach gmin i zasadach ich subwencjonowania Zarząd Dzielnicy Gminy wyraził zgodę na rozłożenie na raty spłaty podatku w terminie do dnia 30 grudnia 1994 r.
Decyzją z dnia 18 maja 1994 r. Urząd Skarbowy rozłożył zobowiązanie podatkowe Jana T. na 8 rat po 4.300.300 st. zł, płatnych do dnia 30 każdego kolejnego miesiąca począwszy od dnia 30 maja 1994 r.
Od tej decyzji podatnik się odwołał stwierdzając, że jest niezgodna z intencją podania o raty i realnymi możliwościami zapłacenia podatku. Osiąga dochody na poziomie najniższego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Sytuacja na rynku pracy, stan zdrowia i wiek /63 lata/ nie pozwalają na zwiększenie dochodów, które umożliwiłyby zapłacenie raty większej niż 500 000 st. zł miesięcznie. W związku z tym wniósł o ustalenie zaniechania naliczania i poboru odsetek z wyżej wymienionych powodów. Do odwołania dołączył zaświadczenie o wysokości zarobków /2,5 mln st. zł brutto/. Decyzją z dnia 19 października 994 r., wydaną na podstawie art. 138 1 pkt 1 Kpa, Izba Skarbowa w W. utrzymała decyzję Urzędu Skarbowego w mocy, wskazując jedynie na ograniczenie uprawnień Urzędu Skarbowego w zakresie udzielenia ulgi płatniczej w postaci rat decyzją Zarządu Gminy.
W skardze, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Jan T. zarzuca decyzji Izby Skarbowej, że jest oparta na uchybieniu proceduralnym, a ponadto nie rozważa merytorycznych argumentów uniemożliwiających jej wykonanie. Niezależnie od tego wartość działki ustalona przez Urząd Skarbowy w W. jest nieadekwatna do jej ceny rynkowej. Urząd Dzielnicy-Gminy wyrażając zgodę na rozłożenie podatku na raty nie rozpatrzył prawidłowości wyceny działki dokonanej przez Urząd Skarbowy "zza biurka". Zarabiając 2,5 mln st. zł miesięcznie nie jest w stanie płacić po 4,3 mln st. zł miesięcznie.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje
Zaskarżona decyzja wydana została z takim naruszeniem postanowień art. 7, art. 9 i art. 107 par. 3 Kpa, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Oczywisty jest brak staranności w prowadzeniu własnych spraw podatkowych przez Jana T., o czym świadczy:
- - niezłożenie we właściwym czasie odwołania od decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od spadku, chociaż - jak wynika z postępowania w sprawie udzielenia rat - uważa wymiar za niewłaściwy; o możliwości i terminie złożenia odwołania był prawidłowo poinformowany,
- - brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku o rozłożenie podatku na raty, chociaż to podatnik powinien przekonać organ podatkowy o potrzebie udzielenia mu takiej ulgi płatniczej,
- - nieskorzystanie z trybu instancji w odniesieniu do postanowienia Zarządu Gminy zawierającego zgodę na rozłożenie podatku na raty tylko do końca 1994 r., mimo że o możliwości i terminie zażalenia się został poinformowany.
Wszystko to jednak nie zwalniało organów podatkowych od przeprowadzenia postępowania w sprawie z wniosku o rozłożenie podatku na raty w sposób wskazany w Kpa.
Z decyzji organu I instancji nie wynika dlaczego w ogóle załatwiono pozytywnie podanie Jana T. o raty. Zgoda organu samorządowego, chociaż jest warunkiem wydania decyzji pozytywnej nie obliguje do wydania takiej decyzji.
Izba Skarbowa w postępowaniu odwoławczym nie ustosunkowała się do wskazanej przez podatnika relacji między jego przychodem miesięcznym a wysokością ustalonej miesięcznej raty podatku; nie próbowano nawet ustalić czy jest to dochód jedyny, jaki w ogóle jest stan majątkowy strony oraz czy i jakie przychody przynosi spadkowa nieruchomość.
Uznaniowy charakter decyzji ratalnej i związanie - w określonych granicach - stanowiskiem organu gminy nie zwalniają organu podatkowego od obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania decyzji odpowiadającej wymogom art. 107 par. 3 Kpa. Nie chodzi przy tym o świadczenie podatnikowi usługi doradztwa prawnopodatkowego - i wykonywanie dla niego zastępstwa procesowego poprzez zbieranie we własnym zakresie argumentów do udzielenia ulgi płatniczej /rat udziela się wyłącznie na wniosek podatnika/, a chociażby o wezwanie do wskazania okoliczności i ewentualnych dowodów uzasadniających /w ocenie podatnika/ podanie, ich sprawdzenie i wyciągnięcie wniosków. Nie można było także pominąć istotnych żądań strony podniesionych w odwołaniu, takich jak zmiana decyzji ratalnej i równoczesne zastosowanie ulg dalej idących niż tylko rozłożenie podatku na raty po 500 st. tys. zł.
Uznając, że w sprawie wyczerpane zostały przesłanki z art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 1 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję.