Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 24 czerwca 1998 r., III SA 1379/97

Teza

Organ odwoławczy obowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i skontrolowania postępowania oraz decyzji organu I instancji zarówno z punktu widzenia legalności, jak i celowości.

Kontrola organu odwoławczego będzie więc zawsze kontrolą pełną, polegającą na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, co wynika wprost z art. 138 Kpa.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Jana Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 30 lipca 1997 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję, a także zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.

Uzasadnienie

Prezydent Miasta L., powołując się na art. 8 ust. 2 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, decyzją z dnia 22 kwietnia 1997 r. odmówił Janowi Ch. umorzenia zaległych oraz zaniechania poboru nieuiszczonych jeszcze rat łącznego zobowiązania pieniężnego za 1997 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że wprawdzie Jan Ch. i jego żona otrzymują świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 790 zł miesięcznie, a ponadto uzyskują dochód z prowadzonego przez Jana Ch. warsztatu stolarskiego, który wyniósł w okresie od stycznia do marca 1997 r. 150 zł, to jednak nie są to okoliczności wystarczające do uwzględnienia żądania. Uwzględniając bowiem fakt, że Jan Ch. ma dwa samochody: osobowy i ciężarowy, jak również i to, że w 1996 r. umorzono mu I ratę oraz zaniechano poboru II raty podatku od nieruchomości, należy dojść do wniosku, że brak jest podstaw do zastosowania art. 8 ust. 2 i art. 31 ust. 1 powołanej ustawy.

W odwołaniu Jan Ch. podtrzymał żądanie umorzenia zaległych rat zobowiązania pieniężnego oraz zaniechania poboru dalszych rat tego zobowiązania, których termin płatności dotychczas nie upłynął. W uzasadnieniu odwołania podał, że wraz z żoną znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej, gdyż zarówno on, jak i jego żona są w podeszłym wieku, chorują i ponoszą znaczne wydatki na lekarstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 30 lipca 1997 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyrażono m.in. pogląd prawny, że skoro decyzja wydawana na podstawie art. 31 ust. 1 powołanej ustawy z 1980 r. jest decyzją uznaniową, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, będące organem wyższego stopnia, dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji organu I instancji wyłącznie z formalnego punktu widzenia, a nie co do jej zasadności merytorycznej. Odmienne stanowisko naruszałoby zasadę samodzielności finansowej gminy., sformułowaną w art. 2 ust. 3 i art. 51 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, może jedynie oceniać prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przeprowadzono zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan Ch. podtrzymał żądanie umorzenia zaległych rat zobowiązania pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Nie będąc związany granicami skargi /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd z urzędu stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego /art. 15 Kpa/ strona ma prawo domagania się dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organy I i II instancji. W konsekwencji organ odwoławczy obowiązany jest do merytorycznego rozpoznania sprawy i skontrolowania postępowania oraz decyzji organu I instancji zarówno z punktu widzenia legalności, jak i celowości. Kontrola organu odwoławczego więc będzie zawsze kontrolą pełną, polegającą na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, co wynika wprost z art. 138 Kpa.

Omówione wyżej ustrojowe zasady postępowania administracyjnego dotyczą oczywiście wszystkich postępowań prowadzonych na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz wydawanych w tym trybie decyzji, w tym również rzecz jasna - decyzji uznaniowych wydawanych przed podmioty wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./.

Z przedstawionego stanu prawnego wynika, że wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, jakoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze było uprawnione jedynie do formalnej kontroli decyzji uznaniowej wydanej przez organ I instancji, "a nie co do jej zasadności merytorycznej" jest błędny.

W tym stanie rzeczy na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji wyroku.