Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 25 marca 1998 r., III SA 1399/97

Teza

Jeśli podatnik naruszy obowiązki ewidencyjne z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ w taki sposób, że wpłynie to /negatywnie/ na treść składanej deklaracji podatkowej, to podlega sankcjom z art. 27 ust. 5-8 tej ustawy.

Jeśli natomiast uchyla się od szczególnego obowiązku ewidencyjnego, wynikającego z art. 29 ust. 1, to dotykają go konsekwencje z art. 29 ust.

2. Skoro "sankcja" z art. 29 ust. 2 odnosi się wyłącznie do art. 29 ust. 1, a obowiązek z art. 29 ust. 1 obejmuje ewidencjonowanie przy zastosowaniu kas rejestrujących obrotów ze sprzedaży towarów i usług osobom fizycznym, to nie sposób z tych przepisów wywieść, że sankcję z art. 29 ust. 2 stosuje się do innych obrotów niż wymienione w art. 29 ust. 1 ustawy. Te "inne" obroty mogą być wszak prawidłowo ewidencjonowane w sposób wskazany w art. 27 ust. 4 ustawy.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy sprzedający towary i świadczący usługi, w tym również w zakresie handlu i gastronomii, na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w formie indywidualnych gospodarstw rolnych, są obowiązani do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Z treści tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, że konkretny podatnik dokonujący sprzedaży towarów i świadczenia usług równocześnie na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej i na rzecz innych nabywców zwolniony jest, w odniesieniu do obrotów wykonywanych z tymi "innymi", od obowiązków ewidencyjnych określonych w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług (...).

Jeśli podatnik naruszy obowiązki ewidencyjne z art. 27 ust. 4 ustawy w taki sposób, że wpłynie to /negatywnie/ na treść składanej deklaracji podatkowej, to podlega sankcjom z art. 27 ust. 5-8 tej ustawy. Jeśli natomiast uchyla się od szczególnego obowiązku ewidencyjnego, wynikającego z przytoczonego wyżej art. 29 ust. 1, to dotykają go konsekwencje z art. 29 ust. 2.

Skoro "sankcja" z art. 29 ust. 2 odnosi się wyłącznie do art. 29 ust. 1, a obowiązek z art. 29 ust. 1 obejmuje ewidencjonowanie przy zastosowaniu kas rejestrujących obrotów ze sprzedaży towarów i usług osobom fizycznym, to nie sposób z tych przepisów wywieść, że sankcję z art. 29 ust. 2 stosuje się do innych obrotów niż wymienione w art. 29 ust. 1 ustawy.

Te "inne" obroty mogą być wszak prawidłowo ewidencjonowane w sposób wskazany w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług. Zważywszy, że obowiązek podatkowy określają ustawy /art. 2 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych; obecnie art. 4 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, a wszelkie "sankcje" w podatku od towarów i usług są materialnoprawnymi, a nie karnymi-skarbowymi, konsekwencjami określonych zachowań podatnika nie można - wobec braku wyraźnego zapisu - z porównania treści art. 29 ust. 1 i art. 29 ust. 2 ustawy - wyprowadzić wniosku, że normodawca zamierzał wymuszać na podatnikach stosowanie kas rejestracyjnych przez ograniczenie /o 30 procent/ prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony również w odniesieniu do obrotów, które przy zastosowaniu kas rejestrowane być nie mogą.

Ze wskazanych powodów Sąd, w składzie wyrokującym w sprawie niniejszej, nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 20 czerwca 1997 r. I SA/Gd 1544/96, jaki zapadł w analogicznym stanie faktycznym i uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.

Sąd nie podzielił natomiast przekonania skarżącego, że do sprzedaży towarów dokonywanej przez niego na terenie RP obywatelom Litwy ma zastosowanie "0" procent stawka podatku.

Zgodnie z art. 4 pkt 4 powoływanej wielokrotnie ustawy o podatku od towarów i usług eksportem towarów jest potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów poza państwową granicę RP w wykonywaniu działalności eksportowej.

Skarżący sam przyznaje, że w kwestionowanych sprawach eksporterami były osoby, które nabyły od niego towary na terenie kraju.

Uznając, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 55 ust. 1 tej ustawy, miał obowiązek orzec jak w sentencji wyroku.