Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23.01.2001r. Izba Skarbowa odmówiła spółce z o.o. "A" przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej - Pani C. O. z dnia 8.03.2001r., którą określono Spółce wysokość podatku dochodowego od osób prawnych.
Decyzja ta została doręczona Spółce w dniu 8.03.2001r. w związku z czym termin, do wniesienia odwołania od tej decyzji (art.223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej) upłynął w dniu 22.03.2001r.
W dniu 26.03.2001r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podając, że powodem uchybienia terminu była nagła choroba pracownicy, do której obowiązków należało prowadzenie tej sprawy. Stąd sprawa nie została przekazana "osobie zastępującej".
Rozpatrując powyższy wniosek w aspekcie przesłanek wymienionych w art.162 Ordynacji podatkowej Izba Skarbowa podkreśliła, że przepis ten ma odniesienie do przypadków, w których strona uprawdopodobni, "iż nie mogła dopełnić (woli) zamiaru wniesienia środka odwoławczego w określonym terminie z powodu wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających dokonanie tej czynności". Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy największej w danych warunkach staranności i wysiłku. Zwolnienie lekarskie p. M. Z. na które Spółka się powołuje nie wykluczało możliwości dokonania czynności przez stronę, gdyż osoba ta jest jednym z 15-tu pracowników Spółki. Tym bardziej, że Spółka zatrudnia radcę prawnego, a jej księgowość prowadzi biuro rachunkowe. Zwolnienie lekarskie obejmowało okres od 13-31.03.2001r. a wniosek o przywrócenie terminu i dołączone do niego odwołanie noszą datę 26.03.2001r.
Z tej ostatniej daty wynika, że zwolnienie lekarskie pracownika nie stanowiło przyczyny uchybienia terminu tym bardziej, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożono już 9.03.2001r. Izba Skarbowa podkreśliła również, że - stosownie do art.198 i art.61 Kodeksu handlowego - do reprezentowania spółki upoważnieni są członkowie zarządu bądź prokurenci a nie jeden z pracowników.
Kolejnym postanowieniem z dnia 12.05.2001r. Izba Skarbowa na podstawie art.228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdziła, ze odwołanie od wyżej wymienionej decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu tego postanowienia powołano się m.in. na odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Na obydwa te postanowienia Spółka "A" wniosła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o:
- 1. uchylenie postanowienia z 23.04.2001r. i o przywrócenie terminu do złożenia odwołania ewentualnie o stwierdzenie bezskuteczności doręczenia decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 8.03.2001r.
- 2. uchylenie postanowienia z 12.05.2001r. ewentualnie o stwierdzenie jego niezgodności z art. 223 § 2 pkt 1 oraz art.144 i art.145 Ordynacji podatkowej.
W niemal jednobrzmiących uzasadnieniach obydwu skarg poddano w wątpliwość, czy w ogóle decyzja Inspektora została skutecznie doręczona i czy rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. "Wbrew treści art.145 decyzję Inspektora z 8.03.2001r. doręczono nie stronie ani prokurentowi" lecz pracownikowi Spółki. M. Z. nigdy nie była ustanowiona pełnomocnikiem Spółki. Wobec tego, że odwołania (chyba decyzji ?) nie doręczono przedstawicielowi Spółki, jak również nie doręczono pocztą umożliwiając osobie prawnej liczenie terminu "zgodnie z posiadaną dokumentacją urzędową" Spółka działała w przekonaniu i zaufaniu do informacji udzielonej przez pracownicę, która dokumenty do pisania zabrała do domu. Gdyby do uchybienia terminu doszło z winy pełnomocnika, to takie uchybienie wywiera skutek dla podmiotu zainteresowanego. Tymczasem sprawa nie dotyczy pełnomocnika, a decyzja, wraz z zawartym w niej pouczeniem, nie została doręczona stronie. Brak pouczenia, zgodnie z art.214 Ordynacji podatkowej nie może szkodzić stronie.
Spółka powierzyła M. Z. wykonanie czynności technicznych związanych z napisaniem odwołania oraz jego złożeniem i nadaniem. Poinformowała ona - błędnie - Zarząd, ze termin do złożenia odwołania jeszcze nie wpłynął. Spółka wobec tego że odwołania (?) nie doręczono jej przedstawicielowi, umożliwiając w ten sposób liczenie terminu, działała w zaufaniu do informacji udzielonej przez pracownicę.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie obydwu skarg podnosząc m.in., że wina personelu administracyjnego jednostki organizacyjnej obciąża tę jednostkę.
Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30.-8.2002r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.
Po połączeniu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art.111 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako p p s a) Sąd zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że zawarte w skargach wnioski - poza wnioskami o uchylenie zaskarżonych postanowień - nie mieszczą się w uprawnieniach Sądu określonych w art.145 ostatnio wymienionej ustawy. Sąd nie jest w szczególności uprawniony do przywracania terminów do wniesienia środków odwoławczych w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Nie można również orzec o bezskuteczności doręczenia decyzji czy o niezgodności decyzji ze wskazanymi w skardze przepisami.
Uwzględnienie poniesionych w skargach zarzutów mogłoby jedynie doprowadzić do uchylenia zaskarżonych postanowień (art.145 § 1 pkt 1 p p s a). Brak jednak do tego jakichkolwiek podstaw.
Jeżeli skarżąca twierdzi, że decyzja z dnia 8.03.2001r. nie została Spółce skutecznie doręczona, to tym samym podważa sens wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który - zdaniem skarżącej - nie rozpoczął nawet biegu. Równie bezprzedmiotowe w tej sytuacji było powierzenie M. Z. czynności materialno-technicznych związanych z wniesieniem odwołania od decyzji która nie znalazła się jeszcze "w obrocie prawnym" (art.211 i art.212 Ordynacji podatkowej).
Jednakże - wbrew temu, co zarzuca skarżąca Spółka - skuteczność doręczenia decyzji z 8.03.2001r. nie nasuwa żadnych wątpliwości.
Stosownie do art.151 Ordynacji podatkowej osobom prawnym pisma doręcza się m.in. w lokalu ich siedziby osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Doręczający decyzję nie ma obowiązku sprawdzania, czy osoba kwitująca odbiór pisma ma do tego formalne uprawnienia. Do organów jednostki organizacyjnej należy prawidłowe zorganizowanie jej działania także w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 10.05.1995 V SA 1692/94 nie publ.). Jako uprawnioną należy traktować każdą osobę, która z uwagi na funkcję wykonywaną w biurze adresata jest chociażby zwyczajowo uprawniona (np. pracownik kancelarii) do odbioru pism (por. J. Borkowski w komentarzu do k p a Wyd. "Beck" uwagi do art.45).
Nie sposób przyjąć, że pracownik potwierdzający nie tylko własnym podpisem ale i pieczęcią Spółki odbiór pisma nie był do tej czynności uprawniony. Co więcej - M. Z. złożyła swój podpis na wyniku kontroli jako osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego.
We wniosku z 28.03.2001r. określono ją jako osobę "do której obowiązków należało prowadzenie tej sprawy" (k.67 akt administracyjnych). Wobec tego zarzut, że decyzji nie doręczono stronie należało uznać za oczywiście chybiony.
Izba Skarbowa w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23.04.2001r. szczegółowo wyjaśniła przesłanki od których spełnienia uzależnione jest przywrócenie uchybionego terminu (art.162 Ordynacji podatkowej). Wskazała również dlaczego w rozpatrywanej sprawie nie można było przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Nie sposób nie zgodzić się z konkluzją, że było to następstwem wadliwej organizacji pracy wewnątrz Spółki, a winę za taki stan rzeczy ponosi jej Zarząd. Skoro w dniu następnym po doręczeniu, to jest 9.03.2001r. Spółka mogła złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji (co już wskazuje na skuteczność tego doręczenia) to organ dokonujący tej czynności nie mógł nie wiedzieć kiedy rozpoczyna swój bieg i kiedy upływa termin do wniesienia odwołania. Poprzestanie na informacji pracownicy jest w tej sytuacji równoznaczne z brakiem należytej staranności ze strony organów Spółki, na której potrzebę zwrócono uwagę w uzasadnieniu postanowienia.
Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza zatem wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Uchybienie terminu, co stwierdzono w drugim z zaskarżonych postanowień było oczywiste.
Wobec powyższego należało - na podstawie art.151 p p s a orzec jak w sentencji.