Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29.06.1998 r. Jacek M. zwrócił się do Urzędu Skarbowego W.-B. o zwrot nadpłaty w podatku granicznym /VAT i Akcyza/, uiszczonym w dniu 4.10.1993 r., z uwagi na korzystną dla niego decyzję Prezesa GUC z dnia 2.12.1997 r. (...), którą ostatecznie ustalono wartość celną sprowadzonego przez niego w roku 1993 samochodu osobowego marki Jaguar XJ 40 w wysokości niższej niż wzięta pod uwagę przy wymiarze podatku. Decyzja Prezesa GUC zakończyła trwające od października 1993 r. postępowanie w tej sprawie.
Urząd Skarbowy W.-B. decyzją z dnia 7 grudnia 1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 207, art. 72 par. 1 pkt 2 lit. "e" i art. 79 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, stwierdził nadpłatę w podatku akcyzowym w wysokości 437,70 zł oraz nadpłatę w podatku od towarów i usług w wysokości 738,20 zł i orzekł ich zwrot. W toku postępowania nie udało się zebrać pełnej dokumentacji dotyczącej postępowania prowadzonego przez organy celne m.in. Urząd Celny w W. poinformował Urząd Skarbowy o zniszczeniu /archiwizacji/ kopii pisma strony z dnia 6.10.1993 r.
W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił nieprawidłowości w obliczeniu należnej mu do zwrotu kwoty w podatku akcyzowym i VAT, a także wniósł o ustalenie, że od nadpłaconej kwoty należą mu się odsetki od dnia 6.10.1993 r., tj. od daty złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 5.05.2000 r., wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 2 lit. "a", art. 330, art. 74 par. 1 pkt 1, art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej, art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, art. 11, art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ uchyliła zaskarżoną decyzję i umorzyła postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu stwierdziła, że z uwagi na dokonanie wpłaty podatku w dniu 4.10.1993 r., zgodnie z art. 330 Ordynacji podatkowej, sprawę należało rozpatrzeć na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie zaś z ust. 4 tego art. nadpłata nie może być zwrócona po upływie 3 lat od końca roku, w którym powstała. Wobec tego Urząd Skarbowy wydał decyzję mimo braku podstawy prawnej do takiego działania. Tym samym decyzja ta rażąco naruszała prawo, wobec czego w świetle art. 234 Ordynacji podatkowej zaistniała możliwość wydania w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia na niekorzyść strony. Dodatkowo organ stwierdził, że sprzeczne z interesem publicznym było ubieganie się o zwrot nadpłaty w sytuacji gdy podatnik nie wykazał należytej staranności dotyczącej ubiegania się o zwrot nienależnie pobranego podatku bowiem złożył wniosek dopiero w 1998 r.
W skardze do NSA Jacek M. zarzucił decyzji Izby Skarbowej naruszenie:
- 1. art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art. 330 Ordynacji podatkowej, polegające na nieuwzględnieniu, że zwrot nadpłaty powstałej przed dniem wejścia w życie Ordynacji podatkowej powinien być dokonany na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych według której zwrot nadpłaty winien nastąpić z urzędu w ciągu miesiąca od dnia powstania nadpłaty, a nadto błędnym przyjęciu, że nadpłata nie podlega zwrotowi wraz z oprocentowanymi odsetkami wskutek upływu 3 - letniego terminu, podczas gdy nie zachodziła okoliczność, aby nie można było ustalić osoby uprawnionej do jej odbioru /art. 29 ust. 2 i 3 Ordynacji podatkowej/,
- 2. art. 234 Ordynacji podatkowej przez pogorszenie sytuacji odwołującego się przez umorzenie bez zwrotu nadpłaty.
Rozwijając powyższe zarzuty skarżący stwierdził, że jakkolwiek nadpłata powstała w dniu 4.10.1993 r., gdy celnik błędnie określił wartość sprowadzonego samochodu, to odwołanie, od tej decyzji zostało złożone po dwóch dniach. Tym samym termin, o którym mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych uległ zawieszeniu, co wynikało z art. 7 ust. 2 tej ustawy. Gdyby przyjąć stanowisko Izby Skarbowej to każde postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty trwające ponad 3 lata prowadziłoby do jej przedawnienia. W niniejszej sprawie dopiero ostateczna decyzja Prezesa GUC z dnia 2.12.1997 r. potwierdziła powstanie nadpłaty. W tej decyzji zresztą zawarte było pouczenie o możliwości zwrócenia się do Urzędu Skarbowego w sprawie korekty podatku. Z tego też względu zarzucanie podatnikowi braku należytej staranności gdy od 7 lat udowadnia urzędom, że nie mają racji jest chybione.
W konkluzji wniósł o uchylenie powyższej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zawartych w niej zarzutów podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodała też, że w sprawie nie miał zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdyż nie zawieszono postępowania bowiem strona nie wystąpiła o zwrot nadpłaty do organu podatkowego przed wystąpieniem do innego organu tj. Urzędu Celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W rozpatrywanej sprawie z uwagi na przepis przejściowy - art. 330 Ordynacji podatkowej - sprawa dotycząca zwrotu nadpłaty musiała być rozpatrywana na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Nadpłata powstała bowiem w dniu 4.10.1993 r., kiedy podatnik uiścił ciążące na nim zobowiązanie podatkowe, którego wysokość została następnie zmieniona na podstawie ostatecznej decyzji Prezesa GUC z dnia 2.12.1997 r. Z tego względu załatwienie wniosku strony o zwrot nadpłaty przez organ pierwszej instancji na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej stanowiło rażące naruszenie art. 330 tej ustawy.
Tym samym spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 234 Ordynacji podatkowej, pozwalająca na wydanie przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony. Takim bowiem rozstrzygnięciem jest zaskarżona decyzja Izby Skarbowej uchylająca decyzję Urzędu Skarbowego i umarzająca postępowanie w sprawie.
Organ odwoławczy prawidłowo uznał w niej, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazał jedną przyczynę - przedawnienie.
Sąd nie dopatrzył się w tym stanowisku naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nadpłata nie podlegała zwrotowi po upływie trzech lat licząc od końca roku, w którym powstała, lub gdy nie można ustalić osoby uprawnionej. Z uwagi na fakt, że przepis ten, w powołanym wyżej brzmieniu wszedł w życie w dniu 1.01.1994 r., na mocy ustawy z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 134 poz. 646/, która w tej materii nie zawierała przepisów przejściowych, w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, który podziela skład orzekający w tej sprawie, że terminem rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń wynikających z nadpłat powstałych przed datą wejścia w życie powołanej noweli jest dzień jej wejścia w życie tj. dzień 1.01.1994 r. Tym samym wcześniej powstałe nadpłaty podlegały zwrotowi jedynie do dnia 31.12.1996 r.
Jest również i drugi powód, nie wskazany w zaskarżonej decyzji, który uniemożliwiał pozytywne załatwienie wniosku skarżącego. Kwestionowane zobowiązanie podatkowe, w którym powstała nadpłata, było regulowane za pośrednictwem płatnika - organów celnych. W takim przypadku zaś, gdy obliczenie i pobranie podatku następowało za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionował obliczenie podatku, zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku mógł nastąpić na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 Kpa decyzji w przedmiocie obliczenia tego podatku bądź braku obowiązku podatkowego. Na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organ podatkowy nie mógł bowiem weryfikować ustaleń płatnika co do istnienia obowiązku podatkowego po stronie podatnika, jak też prawidłowości obliczenia podatku pobranego przez płatnika od podatnika /por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 października 1987 r., SA/Kr 893/87 - ONSA 1987 Nr 1 poz. 72/.
Skarżący, jak wynika z niespornego stanu faktycznego, kwestionował tylko wartość celną towaru w postępowaniu przed organami celnymi. Nie uruchomił natomiast w odpowiednim czasie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika postępowania w trybie art. 175 Kpa. Gdyby tak uczynił, to postępowanie podatkowe zostałoby zawieszone do czasu zakończenia postępowania przed organami celnymi i miałby zastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Jak wyjaśniono wyżej zawarte w skardze zarzuty nie miały pokrycia w obowiązującym stanie prawnym, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Dodatkowo Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie powinien znaleźć się fragment o braku staranności w działaniu podatnika, ani tym bardziej insynuacja o tym, że występując z wnioskiem o zwrot nadpłaty dopiero w 1998 r. oczekiwał na wysokie ustawowe odsetki. Z akt sprawy wynika, że podatnik osobiście prowadząc swoje sprawy nie posiadał wiedzy o obowiązującej regulacji prawnej dotyczącej postępowania podatkowego i uważał, że w jego sprawie wystarczy tylko kwestionowanie decyzji organów celnych. Jednakże to krzywdzące stronę sformułowanie, z którym polemizuje w skardze, niepotrzebnie zamieszczone w uzasadnieniu decyzji, nie ma wpływu na wynik zawartego w niej rozstrzygnięcia, które, co wyżej wykazano, jest prawidłowe.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalił skargę.