Uzasadnienie
Minister-Kierownik Urzędu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej decyzją z dnia 22 maja 1985 nr OUW-II-9611/7/121m/85, wydaną na podstawie par. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszenie tych warunków /Dz.U. nr 41 poz. 214 ze zm./, nie uwzględnił wniosku Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G.W. o umorzenie łącznej kary pieniężnej w wysokości 1.163.295 zł, wymierzonej decyzją z dnia 24 grudnia 1984 r. znak: OUW-II-9614/138/1598/84 z tytułu bezprawnego odprowadzania ścieków do wód powierzchniowych. W uzasadnieniu decyzji Ministra wskazano, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna nie ma urządzeń zabezpieczających wody przed zanieczyszczeniem i odprowadza nie oczyszczone ścieki przemysłowe z pasteryzacji do rowu melioracyjnego bez wymaganego pozwolenia, co stanowi naruszenie art. 53 i 63 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230/ Kontrola gospodarki ściekowej zakładu, przeprowadzona w dniu 24 czerwca 1983 r. wykazała bardzo wysoki stopień zanieczyszczeń odprowadzanych ścieków. Spółdzielnia od 1978 r. nie podjęła żadnych działań dla uporządkowania swej gospodarki ściekowej, a deklarowana budowa osadnika gnilnego w 1984 r. nie została rozpoczęta, co wykazały kontrole przeprowadzone w 1984 r. i 1985 r. Kontrole wykazały bardzo duże wahania w stężeniach zanieczyszczeń ścieków, co niekorzystnie - uderzeniowo - działa na środowisko wodne. Perspektywa natomiast budowy wspólnej oczyszczalni ścieków dla całej gminy L. jest bardzo odległa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w G.W. wniosła o spowodowanie zmiany tej decyzji i umorzenie w całości wymierzonych kar pieniężnych, zarzucając, że duże zanieczyszczenie ścieków, stwierdzone podczas kontroli w czerwcu 1983 r. i stanowiące podstawę do wymierzania kary, nie mogło być wynikiem tylko działalności Spółdzielni. Natomiast kontrole przeprowadzone w lipcu 1983 r. i w lipcu 1984 r. w trakcie pełnej produkcji przetworów z owoców i warzyw wykazały niewielkie wskaźniki zanieczyszczeń. Ponadto podano, że studzienki są stale czyszczone i pogłębiane oraz wykonane jest nowe zasyfonowanie. Przez wymierzenie tak wysokiej kary pozbawi się Spółdzielnię możliwości rozpoczęcia kroków zmierzających do budowy własnej oczyszczalni. Plan budowy gminnej oczyszczalni ścieków był realny do końca 1984 r., co uzasadniało zaniechanie przez Spółdzielnię budowy własnej oczyszczalni.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nadto podał, że zarzuty podnoszone przez skarżącą Spółdzielnię, dotyczące niereprezentatywności wyników analiz ścieków, które były podstawą naliczenia kary dobowej w dniu 24 czerwca 1983 r., nie mogą stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż były już przedmiotem rozpoznania przy wydawaniu w trybie odwoławczym decyzji z dnia 24 grudnia 1984 r. o wymierzeniu kary łącznej. Argument o podjęciu działalności zmierzającej do poprawy jakości odprowadzanych ścieków poprzez bieżącą konserwację i czyszczenie posiadanych urządzeń wodno-kanalizacyjnych jest chybiony, gdyż stanowi to ustawowy obowiązek zakładów, wprowadzających ścieki do wód lub do ziemi, wynikających z art. 63 prawa wodnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Prawidłowe jest stanowisko Ministra, że w postępowaniu o umorzenie wymierzonej kary pieniężnej jest bezprzedmiotowe podnoszenie zarzutów dotyczących zasadności samego wymierzenia tej kary i jej wysokości. Kwestie te mogły podlegać badaniu wyłącznie w postępowaniu o wymierzenie tej kary, dopóki decyzja w tym przedmiocie nie stała się ostateczna. Postępowanie w sprawie umorzenia wymierzonej kary pieniężnej jest postępowaniem samodzielnym, odrębnym od postępowania w sprawie wymierzenia tej kary, gdyż inne są przesłanki wymierzenia i naliczania tych kar /par. 9-11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszenie tych warunków - Dz.U. nr 41 poz. 214/, a inne są przesłanki umarzania wymierzonych kar /par. 13 tego rozporządzenia/, przy czym postępowanie w sprawie umorzenia kary może być wszczęte dopiero wówczas, gdy decyzja w sprawie jej wymiaru stała się ostateczna.
Stosownie do par. 13 powołanego wyżej rozporządzenia decyzja w sprawie umorzenia kary pieniężnej jest decyzją uznaniową. Organ może umorzyć w całości lub w części karę pieniężną, jeżeli uzna, że jest to w konkretnym wypadku szczególnie uzasadnione względami technicznymi, ekonomicznymi lub społecznymi.
W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stosownie do wymagań zawartych w art. 107 par. 3 Kpa, szczegółowo wskazano oraz dokładnie wyjaśniono i omówiono okoliczności, z powodu których organ uznał, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione względy ani techniczne, ani ekonomiczne ani społeczne do umorzenia kary. Brak jest podstaw w niniejszej sprawie do zakwestionowania tej oceny w ramach sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Kwestia sezonowości produkcji przetworów owocowo-warzywnych, która przy naliczaniu kary łącznej za okres od dnia 24 czerwca 1983 r. do dnia 31 grudnia 1983 r. na podstawie wyników pomiarów kontrolnych, dokonanych w okresie pełnej produkcji, mogła mieć wpływ na ewentualne częściowe umorzenie wymierzonej kary łącznej, została już uwzględniona w decyzji ostatecznej organu naczelnego z dnia 24 grudnia 1984 nr OUW-II-9614/138/2598/84 w sprawie wymiaru kary, w której to decyzji organ ten zmniejszył z powyższego powodu karę wymierzoną przez organ I instancji z 2.502.711 zł do 1.163.295 zł.
Strona skarżąca nie zakwestionowała argumentu organu, że mimo deklarowania budowy osadnika dla ścieków z mycia owoców i ocieraczek z terminem zakończenia do 31 grudnia 1983 r. /pismo z dnia 16 maja 1983 r./ oraz złożonej w dniu 16 maja 1984 r. informacji o rzekomym rozpoczęciu realizacji tego zadania do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie podjęła takiej inwestycji. Okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, że do końca 1984 r. była realna możliwość rozpoczęcia budowy wspólnej - gminnej oczyszczalni ścieków, nie może skutecznie podważać zasadności stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji, gdyż oczekiwanie na rozpoczęcie i wykonanie takiej inwestycji nie może całkowicie zwalniać z obowiązku prowadzenia przez zakład wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi wewnętrznej prawidłowej gospodarki ściekowej /art. 62 i art. 63 prawa wodnego/ oraz z obowiązków przeciwdziałania i zapobiegania szkodliwym wpływom na środowisko, wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 64 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/.
Z powyższych względów brak było podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, co prowadzi do oddalenia tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.