Uzasadnienie
W dniu 5 kwietnia 1991 r. Spółka "M." w W. wystąpiła do Urzędu Celnego w R. z wnioskiem o zwolnienie od podatku obrotowego obliczonego od towaru przeznaczonego do produkcji w zgłoszeniu celnym nr 5636/1143 z dnia 25 marca 1991 r., jednakże Urząd Skarbowy w W. decyzją, z dnia 12 lipca 1991 r. nr US-I-BC/733/112/91 orzekł o odmownym załatwieniu wniosku. Jako podstawę prawną decyzji Urząd Skarbowy powołał art. 104 i art. 175 par. 1 Kpa oraz ogólnie przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/. Organ podatkowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie niespełnieniem przez Spółkę warunku wynikającego z par. 2 ust. 6 omawianego rozporządzenia, którym jest złożenie przez przedsiębiorstwo urzędowi celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej o przeznaczeniu sprowadzanego towaru.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka "M." wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wyjaśniała, że zgłoszenia towarów do odprawy celnej dokonuje w jej imieniu przewoźnik na podstawie generalnego pełnomocnictwa udzielonego mu w dniu 2 marca 1991 r. Pełnomocnik składa właściwemu urzędowi celnemu pisemne oświadczenie w dokumencie odprawy celnej w imieniu Spółki, określając między innymi przeznaczenie sprowadzanego towaru. Towar przekroczył granicę w dniu 23 marca 1991 r. i w tym momencie nie było jeszcze procedury wykonawczej do powyższego rozporządzenia. Nie było więc możliwości złożenia oświadczenia. Z podanych przyczyn Spółka ponowiła wniosek o "anulowanie" niesłusznie naliczonego podatku w wysokości 18 561 500 zł od towarów inwestycyjnych podlegających zwolnieniu w myśl powyższego rozporządzenia.
Izba Skarbowa w W. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr DO 732/229/91 z dnia 28 sierpnia 1991 r. orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ponowił argumenty z decyzji organu podatkowego I instancji, a ponadto wyjaśnił, że "procedura wykonawcza" do rozporządzenia nie istnieje do dnia dzisiejszego, fakt upoważnienia zaś spedytora do składania oświadczeń w imieniu importera jest dla sprawy bez znaczenia. Istotny natomiast jest brak pisemnego oświadczenia importera lub pełnomocnika na dokumencie odprawy celnej o przeznaczeniu sprowadzanego towaru. Nie spełniają tego warunku oświadczenia składane w pismach do organów celnych lub podatkowych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Izby Skarbowej /skarga błędnie powołuje datę decyzji "28.02.1991 r."/ Spółka "M." podnosi zarzut naruszenia par. 2 ust. 6 cytowanego rozporządzenia przez błędną jego wykładnię oraz art. 9 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na te uchybienia, skarżąca wnosi o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji. W uzasadnieniu skargi przyznaje, że w zgłoszeniu celnym nie zamieszczono oświadczenia wymaganego przez powołany wyżej przepis, jednakże - jak twierdzi - oświadczenie to zostało złożone urzędowi celnemu w dniu 5 kwietnia 1991 r. i stanowiło "niejako uzupełnienie zgłoszenia". W tej sytuacji twierdzenia organów podatkowych o powstaniu zwłoki w złożeniu oświadczenia są wynikiem błędnej wykładni par. 2 ust. 6 rozporządzenia, nacechowanej nieuzasadnionym formalizmem i fiskalizmem. W toku postępowania celnego strony często składają dodatkowe oświadczenia do zgłoszenia celnego i są one dokumentami odprawy celnej. Oświadczenie skarżącej zostało złożone przed terminem określonym w ust. 7 omawianego paragrafu i organy celne mogły z łatwością połączyć je z pozostałą dokumentacją celną, korygując wymiar podatku od towaru, który jest niewątpliwie towarem inwestycyjnym. Z rażącym zatem naruszeniem art. 9 Kpa organ wymierzający podatek nie upewnił się u zgłaszającego do odprawy celnej, czy towar ma charakter inwestycyjny, i nie udzielił mu wskazówki o potrzebie złożenia odpowiedniego oświadczenia.
W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie i dodatkowo wyjaśnia, że par. 2 ust. 6 powyższego rozporządzenia jednoznacznie precyzuje, czyim obowiązkiem jest złożenie oświadczenia i gdzie ono ma być złożone. Za bezpodstawne Izba Skarbowa uznaje oczekiwanie, że urząd celny będzie analizował zamówienie i domniemywał jego inwestycyjnego bądź innego charakteru. Stwierdzając bezzasadność zarzutu naruszenia art. 9 Kpa, Izba Skarbowa podkreśla, że przepis ten nie mówi o obowiązku informowania a priori, to jest wówczas, gdy strona o to nie wystąpiła. W przeciwnym bowiem wypadku organy podatkowe musiałyby odpowiadać nie tylko za przeszkolenie i instruktaż wszystkich podmiotów gospodarczych, ale także za wyniki tych szkoleń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. We wniosku z dnia 5 kwietnia 1991 r. skarżąca kwestionowała obowiązek podatkowy co do zasady. Trafnie zatem wniosek ten został rozpoznany przez organy podatkowe w trybie art. 175 par. 1 Kpa. Przepis ten głosi, że jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Obowiązek podatkowy w podatku obrotowym od towarów sprowadzonych przez osoby i jednostki wymienione w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./ lub nadesłanych tym osobom i jednostkom z zagranicy został wprowadzony przez art. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 9 poz. 30/. Nowelizacja upoważniła urzędy celne do obliczania podatku obrotowego od tych towarów i przekazywania pobranego podatku na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Wykonując ten obowiązek, urzędy celne działają jako płatnicy w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.
Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/ zwolnił od podatku obrotowego towary zaopatrzeniowe /również kooperacyjne/ i inwestycyjne sprowadzane przez osoby i jednostki wymienione w par. 1 ust. 1 tego rozporządzenia /to jest osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej i osoby fizyczne/ mające siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej /par. 2 ust. 1/. Zwolnienie to jednak uzależnił od spełnienia warunku polegającego na złożeniu przez podatnika /to jest wymienione wyżej osoby i jednostki/ lub jego pełnomocnika urzędowi celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej, które powinno zawierać imię i nazwisko składającego oświadczenie oraz rodzaj i numer jego dokumentu tożsamości, nazwę i adres urzędu skarbowego właściwego dla podatnika oraz określenie przeznaczenia sprowadzanego towaru.
W niniejszej sprawie nie jest sporne pomiędzy stronami, że towary, od których Urząd Celny w R. obliczył i pobrał podatek obrotowy, były towarami inwestycyjnymi w rozumieniu par. 2 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Przedmiotem sporu natomiast jest, czy oświadczenie złożone przez skarżącą w dniu 5 kwietnia 1991 r. Urzędowi Celnemu w R. było spełnieniem warunku zwolnienia od podatku obrotowego w rozumieniu par. 2 ust. 6 tego rozporządzenia. Zarzut skargi w tej kwestii nie jest uzasadniony z następujących powodów. Przepis par. 2 ust. 6 cytowanego rozporządzenia uzależnia - w sposób wyłączający wyjątki - skorzystanie ze zwolnienia podatkowego od tego, czy w dokumencie odprawy celnej złożone zostało pisemne oświadczenie o treści w tym przepisie oznaczonej. Rozporządzenie nie wyjaśnia pojęcia "odprawa celna". Wyjaśnienie tego pojęcia zawiera art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, który stanowi, iż "odprawa celna" oznacza decyzję organu celnego zawierającą rozstrzygnięcie o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym lub do wywozu za granicę celną oraz o wymiarze należności celnych. Decyzja taka jest wydawana - zgodnie z art. 67 ust. 1 prawa celnego - po zakończeniu kontroli. Dokumentem odprawy celnej zawierającym pisemne oświadczenie o treści warunkującej zwolnienie od podatku obrotowego towaru inwestycyjnego w rozumieniu par. 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69 ze zm./ jest dokument, który zostanie złożony urzędowi celnemu do momentu wydania decyzji o dopuszczeniu zgłoszonego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym oraz o wymiarze należności celnych. W sprawie skarżącej Spółki taka decyzja, zawarta w zgłoszeniu celnym nr 5636/1153, została wydana w dniu 25 marca 1991 r. Złożenie zatem przez skarżącą pisemnego oświadczenia, nawet odpowiadającego treścią warunkom określonym w par. 2 ust. 6 pkt 1-3 omawianego rozporządzenia, ale po dniu wydania takiej decyzji /25 marca 1991 r./, nie jest spełnieniem warunku określonego w par. 2 ust. 6 tego rozporządzenia, oświadczenie takie bowiem nie jest dokumentem odprawy celnej.
Odmienny pogląd w skardze nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący terminu określonego w par. 2 ust. 7 powyższego rozporządzenia, który jest terminem dla urzędów celnych do przekazania izbom skarbowym kopii dokumentów odprawy celnej zawierających oświadczenie, a nie terminem do złożenia pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej przez podatnika lub jego pełnomocnika. Brak jest również uzasadnionych podstaw prawnych do uznania słuszności zarzutu rażącego naruszenia art. 9 Kpa, jak to wywodzi w skardze strona skarżąca. Obowiązek udzielania przez organ administracji państwowej stronom postępowania informacji faktycznej i prawnej, a więc dotyczącej okoliczności odnoszących się do praw i obowiązków, o których organ rozstrzyga w decyzji, występuje tylko wówczas, gdy strona domaga się od organu tego rodzaju wiadomości.
Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, to skarga, jako bezzasadna, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa podlega oddaleniu.