Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 czerwca 1998 r., III SA 1597/96

Teza

Przesłanie decyzji bezpośrednio stronie w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika nie jest równoznaczne z pozbawieniem pełnomocnika udziału w postępowaniu odwoławczym, gdy strona nie jest w stanie wykazać aby w tym czasie /okres kilkunastu miesięcy/ pełnomocnik usiłował wziąć udział w postępowaniu i nie został do niego dopuszczony.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W aktach sprawy nie ma pisma Urzędu Skarbowego, przesyłającego odwołanie Izbie Skarbowej w związku z czym teza organu drugiej instancji o braku pełnomocnictwa nie może się ostać. Skoro ponadto organ podatkowy wszczął postępowanie na wniosek adwokata T., nie wzywając go do uzupełnienia braków formalnych, to należy przyjąć, że ten ostatni był należycie umocowany do występowania w sprawie.

Nie ulega wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji organ I instancji miał obowiązek doręczyć wydaną przez siebie decyzję pełnomocnikowi strony. Nie czyniąc tego, naruszył art. 40 par. 2 Kpa. Zupełnie inną kwestią jest zagadnienie, czy przesłanie decyzji bezpośrednio stronie stanowiło naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a konkretnie - czy było jednoznaczne z pozbawieniem strony udziału w postępowaniu /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa w związku z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco.

Po pierwsze - doręczenie decyzji stronie wywołuje skutki, o których mowa w art. 110 Kpa. Po drugie - Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie, że brak udziału pełnomocnika w postępowaniu powinien być traktowany na równi z brakiem udziału strony /por. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r. - OSPiKA 1989 z. 4 poz. 79/. Tyle tylko, że w sprawie rozpatrywanej nie sposób przyjąć, że wadliwe doręczenie decyzji było równoznaczne z pozbawieniem pełnomocnika udziału w postępowaniu odwoławczym. Między datą doręczenia decyzji stronie /6 grudnia 1994 r./, a datą wydania decyzji przez organ II instancji /18 września 1996 r./ minęły prawie dwa lata.

Strona skarżąca nie wykazała aby w tym czasie jej pełnomocnik usiłował wziąć udział w postępowaniu i nie został dopuszczony. W postępowaniu odwoławczym nie przeprowadzono żadnych czynności, a rozstrzygnięcie organu II instancji opierało się wyłącznie na ocenie materiału zebranego przez Urząd Skarbowy. Oczywiście pełnomocnik strony miał prawo przedstawić organowi odwoławczemu własną ocenę tego materiału, a niedoręczenie mu decyzji mogło utrudnić, czy wręcz uniemożliwić zawarcie wspomnianej oceny w odwołaniu wniesionym przez stronę. Niemniej jednak czas, który upłynął od wniesienia odwołania do jego rozpatrzenia był wystarczająco długi, aby argumentację strony uzupełnić wywodami jego pełnomocnika w odrębnym piśmie procesowym. Ponadto udział w postępowaniu oznacza także dostęp do akt, zagwarantowany przez art. 73 par. 1 w zw. z art. 140 Kpa, a strona skarżąca nie wykazała, aby w postępowaniu odwoławczym jej pełnomocnik próbował przejrzeć akta i nie uzyskał na to zgody organu II instancji.

We wspomnianym uprzednio wyroku z dnia 10 lutego 1987 r. aprobowanym przez glosatorkę B. Adamiak i zamieszczonym w Komentarzu Becka /Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 1996 r. str. 634/, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wprawdzie, że pominięcie pełnomocnika stanowi podstawę do wznowienia postępowania, ale dotyczyło to sprawy, w której pełnomocnik nie został zawiadomiony o terminie posiedzenia Podatkowej Komisji Odwoławczej, bezpośrednio poprzedzającego wydanie decyzji przez organ odwoławczy. Sprawy tej nie można porównywać ze sprawą obecnie rozpatrywaną, w której upływ kilkunastu miesięcy pozwalał - przy zachowaniu przez stronę przeciętnej staranności - na kontakt z pełnomocnikiem i jego dalszy udział w sprawie.

Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.