Uzasadnienie
Dnia 3 września 1990 r. Z.W. i A.G. zawarli umowę spółki cywilnej, której celem było wspólne prowadzenie działalności handlowej. Pismem z 20.9.1990 r. oboje wystąpili o stwierdzenie, że przysługuje im zwolnienie od podatków obrotowego i dochodowego w okresie od 25.9.1990 r. do 24.9.1991 r. Stwierdzenie takie uzyskali decyzją Urzędu Skarbowego wydaną na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 maja 1990 r. w sprawie zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności gospodarczej /Dz.U. nr 35 poz. 203 ze zm./.
W czerwcu 1993 r. ten sam Urząd Skarbowy wydał decyzję orzekającą utratę przez A.G. i Z.W. prawa do zwolnienia od podatków od dnia 25.9.1990 r. Jako podstawę prawną powołał par. 7 ust. 4 wymienionego wyżej rozporządzenia. Zdaniem organu podatkowego, wspólnicy wprowadzili w błąd Urząd Skarbowy, gdyż zarówno w zgłoszeniu obowiązku podatkowego, jak i we wniosku o zwolnienie od podatku podali dzień 25.9.1990 r. jako początek działalności, podczas gdy pierwszy obrót wpisali do podatkowej księgi przychodów i rozchodów już dnia 24.9.1990 r.
Niezależnie od tego, II tom księgi oparafowany dnia 10.12.1990 r., zawiera zapisy od dnia 7.12.1990 r. Wsteczne księgowanie oznacza, zdaniem Urzędu, że podatnicy zaprzestali prowadzić księgę, a tym samym nie wykonali obowiązku z par. 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego.
Od decyzji tej odwołała się A.G., która wywiodła, że par. 7 ust. 4 cyt. rozporządzenia mówi o wprowadzeniu w błąd co do warunków, od których uzależnione jest zwolnienie podatkowe. Tymczasem żaden przepis rozporządzenia nie wymienia warunku, na który powołał się Urząd Skarbowy. Jeśli zaś chodzi o wsteczne księgowanie - to w przekonaniu autorki odwołania - jest ono jedynie uchybieniem formalnym.
Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzieliła pogląd organu I instancji, że podatnik wprowadził w błąd Urząd Skarbowy, co do czasookresu zwolnienia, oraz że zaprzestał prowadzić księgę na bieżąco w okresie od 7 do 9.12.1990 r. Izba uznała, że miał tu miejsce wypadek nieprowadzenia księgi, o którym mowa w par. 7 ust. 5 rozporządzenia w sprawie zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego.
A.G. wniosła skargę, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, a także bliżej nie wymienionych przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 maja 1990 r. Wyjaśniła, że Z.W. prowadził sprzedaż obuwia, a ona sprzedawała konfekcję. Podatkową księgę przychodów i rozchodów podzielili na dwie części i każdy ze wspólników dokonywał zapisów dotyczących swego działu. Urząd Skarbowy uznał ten sposób księgowania. Zarówno obrót z 24.9.1990 r., jak i wsteczne księgowanie dotyczyły działalności Z.W., w związku z czym uchybienia te nie powinny obciążać skarżącej. Niezależnie od tego, nie miało miejsca wprowadzanie w błąd, o którym mowa w par. 7 ust. 4 rozporządzenia.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, powołując się na treść art. 864 Kc, z którego wynika, że za zobowiązania spółki wspólnicy są odpowiedzialni solidarnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Trafny był zarzut naruszenia par. 7 ust. 4 rozporządzenia w sprawie zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego. W świetle treści tego przepisu, nie każde wprowadzenie w błąd organu podatkowego prowadzi do utraty zwolnienia od podatków. Utratę powoduje jedynie wprowadzenie w błąd co do spełnienia warunków, od których uzależnione jest zwolnienie. Skoro warunkiem zwolnienia było uruchomienie określonej działalności do dnia 31.12.1990 r. /par. 2 ust. 1 pkt 1/, to z punktu widzenia tego warunku nie jest istotne, czy spółka rozpoczęła działalność 25-go, czy też 24-go 9.1990 r. Wskazanie pierwszej z wymienionych dat w podaniu o zwolnienie od podatków, nie mogło zatem doprowadzić do utraty tego zwolnienia.
Mimo błędnego zastosowania par. 7 ust. 4 rozporządzenia w sprawie zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego, zaskarżona decyzja w ostatecznym wyniku odpowiadała jednak prawu. Miał bowiem miejsce fakt nieprowadzenia przez spółkę podatkowej księgi przychodów i rozchodów w okresie od 7-9.12.1990 r. Jest to wystarczająca przesłanka do utraty zwolnienia od początku działalności, gdyż w chwili upływu terminów do dokonania zapisów, przewidzianych w par. 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 1988 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 44 poz. 350 ze zm./, księga nie odzwierciedlała stanu rzeczywistego, a zatem w rozumieniu par. 7 ostatnio powołanego rozporządzenia - była nierzetelna. Późniejsze uzupełnienie zapisów nie mogło przywrócić księdze cech rzetelności, gdyż zgodność księgi ze stanem rzeczywistym musi istnieć przez cały czas działalności, a nie tylko w chwili kontroli.
Skoro księga była nierzetelna, nastąpiła utrata prawa do zwolnienia od podatków, poczynając od roku którego dotyczy stwierdzona nierzetelność /par. 7 ust. 5 rozporządzenia w sprawie zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego/. Nierzetelność dotyczy grudnia 1990 r., a skoro działalność rozpoczęto we wrześniu tegoż roku, utrata zwolnienia objęła cały okres działalności.
Nie ma znaczenia okoliczność, że w okresie nieprowadzenia księgi obroty osiągał jedynie Z.W. A.G. i Z.W. tworzyli spółkę cywilną, a zatem występowali na zewnątrz jako jeden podmiot gospodarczy. Bez względu na to, na ile części podzielili księgę i w jakich częściach księgi dokonywali wpisów poszczególni wspólnicy, pozostaje faktem, że w obrocie gospodarczym występował jeden podmiot gospodarczy, prowadzący jedną księgę przychodów i rozchodów. Nierzetelność tej księgi spowodowała utratę prawa do zwolnienia od podatków przez podmiot gospodarczy, a nie przez wspólników podmiot ten tworzących. Z tych właśnie przyczyn, a nie z powodu treści art. 864 Kc, błędnie powołanego w odpowiedzi na skargę, zarzuty skarżącej nie mogły wywołać zamierzonych przez nią skutków.
Mając na względzie przytoczone okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę w oparciu o art. 207 par. 5 Kpa.