Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 22 kwietnia 1997 r., III SA 1659/95

Teza

Wymogi formalne, stawiane fakturom VAT nie mogą być celem samym w sobie, zwłaszcza w sytuacji, gdy organy podatkowe nie mają wątpliwości co do tego, że kwestionowane faktury odzwierciedlają rzeczywiste zdarzenia gospodarcze i ujęte zostały w ewidencji zakupu.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z 22.8.1995 r. Izba Skarbowa z W. utrzymała w mocy zakwestionowaną w odwołaniu A.P. decyzję Urzędu Skarbowego w W. z 26.7.1994 r. wymierzającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do maja 1994 r. wraz z sankcją określoną w art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podatnik w rejestrze zakupu VAT księgował, a następnie odliczał od podatku należnego podatek naliczony od zakupu usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej i gazu, udokumentowanych fakturami wystawianymi na imię i nazwisko nieżyjącego ojca, S.P.

W ocenie organu odwoławczego wystawienie faktury na imię i nazwisko ojca podatnika nastąpiło z naruszeniem par. 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 39 poz. 176 ze zm./, a odliczenie podatku naliczonego, wynikającego z tych faktur naruszało z kolei art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług i stanowiło podstawę do zastosowania sankcji, o których mowa w art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący A.P. wniósł o jej uchylenie podnosząc, że narusza ona art. 27 ust. 4 i 5 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług i par. 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie podatku od towarów i usług w zw. z art. 6 i art. 7 Kpa.

Skarżący zarzucił, że fakt, iż na fakturze figurowało imię jego ojca /przy zamieszczonym jego numerze identyfikacyjnym/ należało uznać za wadliwość mniejszej wagi, zwłaszcza że ewidencja zakupów była prowadzona rzetelnie.

Zdaniem skarżącego w sprawie naruszono art. 6 i art. 7 Kpa, nie dokładając należytej staranności przy wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy.

Odpowiadając na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rację ma Izba Skarbowa, podkreślając zarówno w uzasadnieniu zaskarżalnej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę szczególną rolę faktury VAT.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /patrz wyroki z dnia 31 stycznia 1995 r., SA/Lu 672/94, nie publ. czy z dnia 14 marca 1995 r., SA/Wr 2124/94 - Monitor Podatkowy 1995 nr 8 str. 240/ wielokrotnie podkreślano, że nadanie przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług fakturze VAT szczególnej roli dowodu ma w postępowaniu dotyczącym podatku VAT charakter wiążący, a wymogi dotyczące faktur uzasadnione są tym, że stanowią one podstawę rozliczenia z organem podatkowym.

Uwzględniając powyższe należy jednak wziąć pod uwagę okoliczności, w jakich w rozpatrywanej, konkretnej sprawie doszło do zakwestionowania przez organy podatkowe dokonanego przez podatnika zaksięgowania, a następnie odliczenia od podatku należnego podatku naliczonego, ujętego w fakturach za dostawy energii elektrycznej, gazu i usługi telekomunikacyjne.

Faktury te istotnie wystawione zostały na imię i nazwisko nieżyjącego ojca skarżącego, który do chwili śmierci był współwłaścicielem piekarni prowadzonej obecnie przez skarżącego, lecz dokumentowały one rzeczywiste zakupy związane z działalnością gospodarczą. Z akt sprawy wynika ponadto, że orzekające w sprawie organy podatkowe nie kwestionowały, że faktury te odzwierciedlały zarówno fakt dokonania transakcji, jak i ich faktyczne rozmiary.

Z wyjaśnień podatnika wynika ponadto, że wystawienie faktur na imię jego ojca było skutkiem niedopatrzenia, a dodatkowo na niektórych z nich widniał numer identyfikacyjny skarżącego, jako podatnika podatku od towarów i usług, przy czym prowadzona przez skarżącego ewidencja spełniała wymogi, o których mowa w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę przedstawiony wyżej stan faktyczny uzasadnia wniosek, że stanowisko organów podatkowych, które uznały, że skarżący naruszył obowiązki ewidencyjne w podatku od towarów i usług w sposób uzasadniający zastosowanie sankcji określonych w art. 24 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, jest przejawem nadmiernego rygoryzmu.

Zdaniem sądu wymogi formalne, stawiane fakturom VAT, nie mogą być celem samym w sobie, zwłaszcza w sytuacji, gdy organy podatkowe nie mają wątpliwości co do tego, że kwestionowane faktury odzwierciedlały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze i ujęte zostały w ewidencji zakupu. O nadmiernym formalizmie organów świadczy pogląd prezentowany w odpowiedzi na skargę, gdzie Izba Skarbowa w W. stwierdziła, iż byłaby skłonna do zaakceptowania kwestionowanych faktur, gdyby nie zawierały one w ogóle imienia i nazwiska podatnika.

W rezultacie sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów art. 25 ust. 1 pkt 4 i art. 27 ust. 4 i 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług i na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach rozstrzygnięto w myśl art. 55 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.